NRC 5-1-2024

Voornamendrift 110

De media krijgen maar geen genoeg van populaire voornamen, ook al is er weinig nieuws te melden. Noah staat weer één bij de jongens en bij de meisjes stond Julia al jaren hoog. In de top-20 kwamen bij de jongens Mats en Guus er in en gingen Boaz en Benjamin er uit. Bij de meisjes kwamen Elin en Maeve binnen en verdwenen Lotte en Eva. De veranderingen gaan langzaam en je moet voor een heel andere top-20 bijna 30 jaar – een generatie  –  teruggaan tot 1995 toen Emma en Daan hun opwachting maakten (buiten Anna, want die blijft altijd geliefd).

Je kunt je afvragen hoe representatief topnamen eigenlijk voor de voornaamgeving in Nederland zijn. De topnaam wordt aan minder dan 1 op de 100 kinderen gegeven en maar 13% van de kinderen krijgt een naam uit de top-20. Daarnaast worden er jaarlijks maar liefst zo’n 13.500 verschillende meisjesnamen en 10.000 jongensnamen gegeven aan in totaal 165.000 kinderen. Twee-derde daarvan overigens maar één keer; er zijn heel wat ouders die een naam voor hun kind weten te bedenken waar geen ander aan dacht.

Broertjes en zusjes

Bij de topnamen zitten veel namen van broertjes en zusjes. De meeste broertjes en zusjes van Noah heten Julia, Mila, Yara, Liam, Luca, Levi, Sem, en van Julia zijn dat Emma, Sophie, Olivia, Noah en Lucas. Dat doet vermoeden dat een specifieke groep ouders een grote invloed op de topnamen heeft die zich meer sociaal dan regionaal onderscheidt want de namen zijn overal populair.

Als de voorkeur voor voornamen afhangt van de sociaal-culturele groep van de ouders, dan is de grootte van die groep bepalend voor de maximale populariteit van een voornaam. De kans dat een Arabische of Turkse naam tot de top-20 doordringt is daarom klein, behalve als de populariteit binnen de Marokkaanse of Turkse gemeenschap erg groot is of de naam intercultureel is. Wat dat laatste betreft zijn in de huidige top-20 Adam, Sara/Saar en Nora/Noor opvallend omdat Adam en Sara zowel in de bijbel als in de koran voorkomen, en Noor in het Arabisch ‘licht’ betekent maar ook een verkorting kan zijn van Eleonora (wier betekenis weer uit het Arabisch afkomstig kan zijn). Om inzicht te krijgen welke ouders voor deze namen kiezen kan weer naar de namen van broertjes en zusjes gekeken worden. Voor 1970 waren dat altijd autochtone Nederlandse ouders met kinderen Maria, Johannes, Johanna, Cornelis, Jan, enz. Maar na 2010 zijn de broertjes en zusjes van Adam vooral Moham(m)ed, Rayan, Aya, Sara en Noor. Voor Sara/Saar en Nora/Noor zijn het de westerse top-20 namen met Adam als brug naar Arabische namen.

Terzijde is het nog opvallend dat de namen van de zusjes van Sara en Nora op -a eindigen, en de namen van de broertjes en zusjes van Saar en Noor op een medeklinker. Heel veel van deze namen zijn 4 letters lang. Op samenhangende naamvorm van hun kinderen wordt door ouders ook gelet.

Internationaal

Tenslotte is in breder perspectief de heel verschillende internationale ontwikkeling van Noah en Julia opvallend. Onderstaand laat hun populariteit sinds 1880 in acht landen/regio’s zien dat Noah pas na 2000 in Europa vanuit Amerika is omarmd, terwijl Julia een klassieke naam is die in de 19^e eeuw in Nederland, in tegenstelling tot Vlaanderen, Wallonië, Frankrijk en Amerika, weinig populair was, met overal een dieptepunt in de jaren zestig van de vorige eeuw. Na 1980 herstelde Julia zich weer enigszins en werd vooral snel populair in Nederland en Noorwegen, waar Julia sinds 2000 onverminderd hoog scoort. Wat later herstelde de populariteit zich in Wallonië en Frankrijk enigszins, maar weinig in Vlaanderen.