Ik vraag me weleens af hoeveel jaar het nog moet duren voor je eigenlijk van alle studenten Nederlands, waar ook ter wereld, moet verlangen dat ze eerst maar eens goed Duits leren. In het Duitse taalgebied zijn de afgelopen jaren enkele van de beste leer- en handboeken van het Nederlands verschenen, eerlijk gezegd soms beter dan wat er in Nederland is – en ook zo’n enthousiasmerend boekje als Alles außer flach bestaat geloof ik in het Nederlands niet.

Duitse neerlandici maakten het boekje ter gelegenheid van de Leipziger Buchmesse waar dit jaar Nederland en Vlaanderen gastlanden waren. Het bevat 27 korte stukken over ‘actuele literatuur’, waarbij actueel betekent dat het de afgelopen jaren in Duitse vertaling moet zijn. Dat betekent weliswaar dat Vanden Vos Reynaerde ook ineens tot de moderne tijd is toegetreden, maar het laat toch vooral ook zien hoe up to date een Duitstalige lezer kan zijn over de Nederlandse en Vlaamse literatuur: er staan in Alles außer flach stukjes over onder meer Lisa Weeda, Simone Atangana Bekono en Tobi Lakmaker, zoals er trouwens ook aandacht is voor moderne non-fictie (Sandra Langereis, David Van Reybrouck) en voor graphic novels (Joris Mertens, Ben Gijsemans, Wauter Mannaert).

Heel veel bekende Duitse neerlandici hebben bijgedragen – niet alleen letterkundigen, maar ook taalkundigen, niet alleen Duitsers, maar ook Nederlanders en Vlamingen die in Duitsland werken. Het is een feestje om deze blik op de recente Nederlandse literatuur te zien – van kenners die in ieder geval geografisch net een beetje buiten de cultuur zien.

Samen geven de stukjes een beeld van een levendige literaire cultuur: een waarin wordt teruggekeken op hoogte- (Erasmus!) en dieptepunten (kolonialisme!), een waarin de wereld wordt onderzocht (Weeda!) en de eigen identiteit (Lakmaker!) De schrijvers hebben allemaal een boek gekozen dat hun aansprak en ze leggen welsprekend uit waarom. Wie dit boekje leest, wil de Nederlandse literatuur kunnen lezen.

We stevenen kortom af op een tweetalige wereld: een waarin de mensen Nederlands lezen voor de fictie en Duits voor het commentaar op die fictie.

Hans Beelen, Johanna Bundschuh-van Duikeren und Jan Konst (Hg.) Alles außer flach. Essays über aktuelle Literatur aus den Niederlanden und Flandern. Edition amikejo, 2024. Bestelinformatie bij de uitgever.