De Tawl (1)

Waarom zei ik het eigenlijk? In de rij voor een kassa achter een mevrouw die naar een ander riep: “Je moet n gegeevm peerd nooit in de bek kijkng!” Ik zei in het Gronings tegen haar dat ze zo prachtig dialect had gesproken. Haar reactie: dit was het énige Gronings dat ze kende, ze sprak het niet maar vroeger had ze het wel verstaan. Daar was ze blij om, liever Nederlands!

Ik zei dat ik toevallig een boek las waarin beschreven werd hoe ze in Amerika juist het Néderlands achter zich lieten en overgingen op Engels.

Dat had betrekking op het mooie en geprezen boek De Tawl van Philip Dröge. Hij zou mijn reactie in die winkel karakteriseren als een schot naast of misschien wel ver over het doel want mijn boodschap kwam zichtbaar niet aan. Einde gesprek.

Via Wikipedia weet ik dat Dröge uit Groningen komt en zijn geboorteplaats zal verklaren dat RTV Noord hem interviewde naar aanleiding van de publicatie en de nominatie. De familienaam Dröge komt in deze provincie kort na WOII althans relatief verreweg het meest voor in Winschoten. (Zie het Nederlands Repertorium van Familienamen, deel Groningen.) Dat verklaart dat andere interview waarin de opa van Dröge aangehaald wordt met de observatie dat hij in een ander dialectgebied kwam zodra hij in Sodom de bocht om ging.

In datzelfde Winschoten was ten tijde van WOI een jonge leraar Duits werkzaam, die geïnteresseerd was in het regionale dialect. De zomervakanties vanaf 1914 besteedde hij aan het praktisch bestuderen daarvan door er per fiets op uit te trekken om mondeling data van informanten te verzamelen. Zijn naam was Gesinus Gerhardus Kloeke (1887-1963), dé dialectgeograaf bij uitstek in het Nederlandse taalgebied.

Als Philip Dröge een eeuw later in feite hetzelfde doet, fietsend op zoek naar sporen van Neder-Amerikaans langs een stuk oostkust van de VS moet ik dus werktuigelijk denken aan Kloeke.

Op Kloeke kom ik terug, al wordt deze (als ik het goed gezien heb) niet in De Tawl genoemd. Dat geldt ook (wederom: áls ik het goed gezien heb want een register ontbreekt helaas) voor een prachtige bron waarmee een afscheid nemende collega op de RUG mij in kennis bracht. Het betrof Bert Wedema, die ik schat tegen het jaar 2000 met pensioen ging en ofschoon “gewoon medewerker” bij Engels een afscheidscollege gaf aan de Rijksuniversiteit Groningen. Die wijdde hij aan DARE, op dat moment niet voltooid en zeker nog niet online. Wat is DARE?

DARE is de Dictionary of American Regional English, typisch een onderwerp waar iemand die op zoek is naar resten van Neder-Amerikaans wat mee zou kunnen doen.

Wat ga ik doen? Het gegeven peerd – ik kreeg De Tawl cadeau – in een aantal afleveringen in de bek kijken, a gift horse in the mouth. Wordt vervolgd.