‘n Vroeg Gesproke Africaansch Skets

Vroeg Gesproke Africaansch (VGA) bring die verlede tot lewe met gedramatiseerde opvoerings en moderne video-sketsverwerkings van 1800’s Suid-Afrikaanse tekste. Hierdie spesifieke skets is ‘n komiese herverwerking van ‘n werklike 19de-eeuse dialoog wat in Zamenspraak (1826) deur die Nederlandse reisiger M.D. Teenstra neergeskryf is.

Teenstra se Zamenspraak is ‘n satiriese verslag van sy gesprekke met Kaapse boere en hul huishoudings, wat ‘n opsommende voorbeeld bied van hoe Kaapse boere in daardie tyd gesels het. Dit weerspieël die gemiddelde temas van daardie tyd, sowel as die standaard woordeskat en sinskonstruksie wat gebruik is in hul “bastard Hollandsch”.. In hierdie verwerking word ‘n klomp historiese eienaardighede – van slegte wyn en koue baddens tot ‘n diefagtige bobejaan – met humor en energie uitgebeeld.

Waaroor gaan die skets?

Op ‘n plaas in Kempton Park besoek Neef vir Boer en vra hoe dinge gaan. Boer antwoord dat dit “braaf slecht” gaan—sy buurman se aap breek gereeld in sy huis in, en hy vrees nou selfs vir sy wynvoorraad!

Om sy gas te onthaal, bied Boer vir Neef ‘n glas wyn aan. Neef aanvaar beleefd, maar sodra hy proe, besef hy die wyn is verskriklik! Hy probeer egter Boer nie teleurstel nie, maar sy gesig verraai hom. Boer, verward oor sy reaksie, begin wonder of Neef se vreemde gewoontes dalk iets daarmee te doen het—veral sy gewoonte om koue baddens te neem. Boer waarsku Neef ernstig: “Men kan niet te voorzigtig voor de koude zijn.”

Uiteindelik besluit Neef dis tyd om te groet, maar hy is onseker of hy “badwaarts” of “huiswaarts” moet gaan. Boer groet hom in eg Afrikaanse styl: “Pleizierlig!” Sodra Neef weg is, proe Boer self sy wyn… en besef onmiddellik: Dit ís inderdaad “braaf slecht!”

Waar kom dit vandaan?

Hierdie skets is gebaseer op ‘n uittreksel uit Zamenspraak of uittreksel van een door mij gehouden gesprek met een’ boer, deszelfs vrouw en hunne slaven, kolonie Kaap de Goede Hoop (6de brief, bl. 240). Dit bied ‘n seldsame blik op die humor en dialekte van vroeë Afrikaans, nou herskep in ‘n moderne formaat.