Een van de interessante aspecten van het Afrikaans in Namibië is dat het onder veel sprekers zo’n laag aanzien heeft. De taal werd oorspronkelijk naar het land gebracht door niet-witte mensen uit Zuid-Afrika, die langzaam naar het noorden gedreven werden. Daar kwam een lange, ingewikkelde en natuurlijk in veel opzichten pijnlijke geschiedenis achter – er kwamen ook witte sprekers van het Afrikaans naar het noorden die als goede sprekers werden gezien, en uiteindelijk nam Zuid-Afrika het land over en probeerde van het Afrikaans naast het Engels een belangrijke taal te maken.

Maar dat heeft allemaal niet kunnen verhinderen dat deze vorm van Afrikaans nog steeds een belangrijke taal is voor informeel contact onder allerlei Namibiërs, vooral ook zwarte. In het hoofdstuk over Namibië in het recente handboek Afrikaans Linguistics besteedt Gerard Stell bijzondere aandacht aan ‘zwarte’ vormen van Afrikaans. Talen zonder aanzien zijn natuurlijk altijd bijzonder interessant, omdat ze zonder allerlei verwachtingen of pogingen om een en ander in een mal te dringen zijn gegroeid.

Uit elkaar groeien

Dat geldt dus voor zwart Afrikaans in Namibië op allerlei manieren: zowel het stigma van het apartheidsregime als dat van het Engels heeft het weten te weerstaan. “English is for keeping things nice and clear,” zegt een van Stells geïnterviewden, “Afrikaans is just for making a story sound interesting.” Een ander interessant kenmerk is dat sommige mensen naar de taal verwijzen als ‘a boys’ thing’ – niet iets om je gepolijst in uit te drukken, maar iets voor stoere praatjes – naar straattaal kunnen sprekers van het Nederlands wellicht ook zo verwijzen.

Een van de moderne vormen van dat zwarte Afrikaans wordt wel Kasietaal of Kasie Afrikaans genoemd, dat onder andere gesproken wordt in Katutura. Dat was in de apartheidstijd een ‘locatie’ voor zwarte mensen. Kasie is een afkorting van locatie. Tegenwoordig proberen nieuwkomers die zich willen invechten in Katutura zich zo snel mogelijk Kasietaal eigen te maken. De andere Afrikaanse talen worden vooral met oudere mensen gebruikt volgens Stell en het Engels alleen als er echt geen andere manier is om met iemand te communiceren. Met name in het gang-leven speelt Kasietaal een belangrijke rol: onderzoek laat zien dat er een correlatie is tussen hoe goed iemand Afrikaans spreekt en hoe eng die verweven is geraakt in het leven van de lokale gangs. Er zijn ook vormen van ‘diepe’ Kasietaal die alleen door insiders begrepen wordt. Tegelijkertijd heeft de taal een fascinatie voor een veel groter deel van urbaan Namibië.

Volgens Stell is er weinig reden om te denken dat het Engels dit soort functies in Namibië overneemt. De taal is diep verweven in vooral verschillende zwarte (en ‘gekleurde’) gemeenschappen. Doordat er sinds 1990 een duidelijke grens ligt tussen Namibië en Zuid-Afrika is het niet onlogisch om te denken dat het Afrikaans in de twee landen, waar het zulke verschillende rollen speelt, langzaam uit elkaar zal groeien.