Confuc (19)

– Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen?

– De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan.

Waarom dwalen gedachten toch zo gauw af bij de enige toespraak in het jaar waarin de regering het volk kan toespreken?

Wij leven in een tijd van grote internationale veranderingen.

Ja, wie zal het ontkennen? Maar wat betekent dit voor het komende jaar?

Ook op andere terreinen komen er grote thema’s op ons af … kunstmatige intelligentie … handelstarieven … Het zijn grote vragen, waar geen snelle en gemakkelijke antwoorden op te geven zijn, maar waar regering en Staten-Generaal zich wel rekenschap van moeten geven.

Zou iemand naar deze troonrede luisteren die denkt dat er wel snelle en gemakkelijke antwoorden zijn? Maar hoe zit het nu, met een thema dat een vraag wordt, en hoe gaat het dan verder? Wat betekent het voor het komende jaar dat wij ons rekenschap moeten geven van vragen?

Het kabinet heeft de intentie zoveel als mogelijk verder te bouwen op hetgeen in het achter ons liggende jaar in gang is gezet.

Ja, dat snap ik. Er kan nauwelijks nieuw beleid worden geformuleerd. Maar wat voor nieuws bevat deze zin? Het moest er nog bij komen als dit kabinet géén intenties had. En dan nog drie vaagheden: 1. ‘zoveel als mogelijk’, ja natuurlijk! 2. ‘verder’, hoe veel verder? 3. ‘hetgeen’, maar wat is er dan precies in gang gezet?

Helaas, gemiste kansen voor deze parlementaire toespraak met de hoogste kijk- en luisterdichtheid. Maar wacht, eindelijk een alinea met een verzuchting. Een alinea die begint met ‘Helaas’!

Helaas lijken in Nederland mensen steeds vaker tegenover elkaar te staan, op straat, online, op universiteiten en niet in de laatste plaats ook in Den Haag. Met uitgesproken opvattingen, voor of tegen, zwart of wit. Alsof het gelijk van de één automatisch het ongelijk inhoudt van de ander, terwijl de maatschappelijke werkelijkheid bijna altijd oneindig veel complexer is dan dat. Het kabinet is ervan doordrongen dat dit ook van zijn kant vraagt om een open, luisterende houding en om compromisbereidheid. Debat en verschil van inzicht horen bij een levende democratie. Maar wat er ook bij hoort, is de bereidheid elkaar over die verschillen heen op een volwassen manier de hand te reiken. Het spreekt vanzelf dat het kabinet die opdracht om te beginnen op zichzelf betrekt, met als doel tot oplossingen te komen voor problemen en zorgen die breed in de samenleving leven.

Eindelijk, een analyse van de toestand in het land! En ook de hand in eigen boezem: het kabinet verklaart zichzelf mede schuldig aan het huidige politiek klimaat. Maar waarom niet wat krachtiger met een oproep tot een debat? Waarom niet zo?

Onze samenleving heeft geen toekomst wanneer wij tegen over elkaar blijven staan … Onze samenleving heeft geen toekomst wanneer wij niet bereid zijn om elkaar, met al onze verschillen – de hand te reiken. De regering spreekt hierbij de wens uit dat dit het thema wordt van de algemene beschouwingen. Alleen zo kunnen we problemen oplossen die breed in de samenleving leven.

In deze herschrijving is één zinswending weggelaten. In de troonrede staat dat wij elkaar ‘op een volwassen manier’ de hand moeten reiken. Retorisch gezien mis je zo je doel. Want zo worden veel burgers weggezet als pubers. Zo maak je het veel kijkers en luisteraars wel heel lastig om deel te nemen aan gesprekken over de toekomst van Nederland.