Het academische fiasco

Deze recensie gaat over een boek waarin seksuele intimidatie aan bod komt. Als dit onderwerp voor jou moeilijk of triggerend kan zijn, sla deze recensie eventueel over.

De publicatie van Academische gezelligheid van Hilde van Liefferinge zorgde voor flink wat ophef in de Belgische academische wereld. Vanwege het onderwerp werd de roman veel in de Belgische media besproken, maar inhoudelijk en literair werd er bijna niet op ingegaan. De weinige recensies die dit wel deden, zijn vooral lovend over de moed van de auteur om dit verhaal op papier te zetten.

Al vroeg in het boek wordt de titel uitgelegd. De term Academische gezelligheid verwijst naar de situatie waarin de hoofdpersoon buiten met haar promotor een sigaret rookt en met hem in gesprek gaat, af en toe over werk, maar ook over persoonlijke zaken. De hoofdpersoon zit namelijk midden in een scheiding en heeft het daar erg moeilijk mee. Na een PhD-verdediging pakt ze wat spullen van haar kantoor, waar haar promotor ook nog is. Hij begint een gesprek over hoe het met haar gaat en geeft haar een knuffel om haar te troosten. Maar daar blijft het niet bij. Een knuffel loopt uit in een zoen, er wordt kort (voor de formaliteit lijkt het) consent gevraagd en het leidt bijna tot seks op het bureau van de promotor.

Wat er precies gebeurt, wordt niet heel expliciet omschreven, maar het is voor de lezer toch duidelijk. De auteur neemt de lezer mee met de gedachten van de hoofdpersoon. Waar zij twijfelt of ze nu een zonde heeft begaan, zegt de promotor dat het niet zo erg is en dat toch niemand erachter komt. Door dit perspectief kan de lezer meeleven met de hoofdpersoon en begint die dezelfde frustratie te voelen. Omdat het incident al na dertig pagina’s plaatsvindt, vraag je je als lezer af wat er de komende 260 pagina’s gaat gebeuren. Gebeurt het nog een keer? Of probeert ze het alleen te verwerken?

Hoewel het onderwerp van de roman zwaar is, leest het boek heel makkelijk weg. De stijl en het taalgebruik van de roman zijn informeel en erg toegankelijk. Dit is wellicht ook een gevaar. Liefferinge wil de dynamiek en verhoudingen blootleggen, maar omdat het zo snel gaat, kan de complexiteit ervan je als lezer ontgaan. 

Verder speelt Liefferinge duidelijk met de grens tussen fictie en non-fictie. Al voorin de roman wordt aangegeven dat er sprake is van fictie, maar gebaseerd op ware gebeurtenissen. De grens tussen waargebeurd en verzonnen is vaag, bijna onzichtbaar. Al helemaal in het laatste hoofdstuk, waar de hoofdpersoon een naam krijgt, Hilde. Hierdoor leg je de link met de auteur en denk je als lezer met terugwerkende kracht dat het toch allemaal echt gebeurd is. Dat is niet waar het de auteur om gaat; ze wil niet met de vingers wijzen, maar de onderliggende structuren blootleggen.Academische gezelligheid is een roman die je meeneemt in wat er gebeurt als iemand slachtoffer wordt van seksueel misbruik, hoe dit iemand aangrijpt en hoe de instanties ermee omgaan. Het is een roman die je zelf ook boos en gefrustreerd maakt en je duidelijk een boodschap wil meegeven: dit is niet enkel een incident – het komt veel vaker voor en het is hoog tijd dat we hier iets aan doen. 

Academische gezelligheid, Hilde Van Liefferinge. Uitgeverij Epo