Ik lees, dus ik leef. Dat is mijn motto. Als docent Nederlands en voormalig studente letterkunde is lezen voor mij een vanzelfsprekendheid. Een boek lezen is als ademen; ik kan me niet voorstellen het níét te doen. Als ik niet lees, dan gaat het automatisch niet goed met me; ik heb het nodig om te functioneren. En nee, dat maakt me niet instabiel; het biedt inzicht. Door de wereld door andermans ogen waar te nemen, leer ik deze wereld beter te begrijpen. Lezen biedt troost, kennis, rust en plezier.

Dat gun ik mijn lieve, lieve leerlingen ook.

Ze vinden het maar gek. ‘Waarom zouden we lezen? Waarom zouden we uren op een bank zitten en staren naar letters, woorden, zinnen? Dat kost ontzettend veel tijd.’ Ik hoor het ze zeggen. In hun beleving is dat wat veel tijd kost, automatisch niet meer de moeite waard. Tot het wél wat waard wordt, want de kinderen die het hardst voor dat ‘langzame, rustige lezen’ wegrennen, hebben het misschien wel het hardst nodig.

De afgelopen tijd ervaar ik dat steeds vaker. Ik vertel mijn leerlingen wat lezen met me doet en heeft gedaan, welke verhalen me hebben weten te raken. Soms neem ik fragmenten mee. Zo lees ik de eerstejaars ieder schooljaar voor uit Een verre plek vlakbij en laat ik ze tekenen wat ze in hun verbeelding zien. In de derde klas behandelde ik laatst fragmenten uit Doe mij maar dicht en vroeg ik ze om zinnen te onderstrepen die indruk maakten of die als mooi werden ervaren. Eén leerling gaf een tijd geleden aan geen boeken te lezen; zijn boekopdracht moet hij nog altijd maken, want het lukte hem destijds écht niet om een boek op te pakken. ‘Daar heb ik de concentratie niet voor,’ was zijn verweer, ‘dat lukt me niet.’ Ik gaf hem Doe mij maar dicht en vertelde hem dat dit een boek is dat bij hem past; dat hij het een kans mag geven, omdat hij de capaciteiten heeft om meer uit dit boek te halen dan alleen de tekst zelf. Dat uitgerekend deze leerling in een mailtje aangeeft dat hij het boek leuk vindt, is nu al het hoogtepunt van m’n schooljaar.

Leerlingen worden enthousiast van andermans enthousiasme, zélfs als het over lezen en boeken gaat. Misschien júíst als het daarover gaat. Het motiveert mij om boeken te zoeken waarvan ik verwacht dat ze bij mijn leerlingen passen, in de hoop dat deze boeken hun iets leren over zichzelf en over de wereld waar zij onderdeel of geen onderdeel van uitmaken, want de wereld is groot en hun wereld is soms nog klein. Ik hoop dat ze lezend leren en genieten van dat wat in hun hoofd tot leven komt.

Boeken geven je meer dan alleen een verhaal. Je gaat er onderdeel van uitmaken. Lezen verbindt, biedt veiligheid, laat je pauzeren van een gehaast leven waarin alles vooral in hoog tempo door moet gaan. Het idee en de hoop dat ik een páár leerlingen kan laten ervaren wat voor mij ‘de norm’ is, is voor mij voldoende om te blijven doen wat ik doe; boeken aanschaffen, meenemen, uitlenen. Voor hen. Voor die leerlingen waar ik zo trots op ben.