Een woord dat sinds enkele weken opgang maakt in de media is kidnapping. De aanleiding kan niemand zijn ontgaan: de ontvoering door de Amerikanen van de Venezolaanse president Nicolás Maduro. Een gewetenloze dictator, die Maduro, maar zijn kidnapping is een ongekende schending van het internationaal recht dus de kranten stonden er bol van.

Kidnappen behoort tot de woorden die je achteloos gebruikt. Het is vanzelfsprekend een Engels leenwoord, maar volledig ingeburgerd in het Nederlands. Pas als je er op inzoomt, ontstaan de vragen. Bijvoorbeeld: waarom begint dit woord eigenlijk met kid? Heeft dat echt iets met kinderen te maken? Met de ontvoering van kids dus?

In het Engels is kidnapper in 1678 voor het eerst opgetekend, het werkwoord to kidnap vier jaar later. En ja, het gaat hier om de ontvoering van kinderen, want nap (ook wel nab) betekent ‘grijpen’ of ‘wegkapen’. Een Brits etymologisch woordenboek schrijft: ‘Oorspronkelijk verwees kidnap naar het stelen van kinderen of het meenemen van anderen om als bedienden of arbeiders te dienen in de Amerikaanse koloniën. Zulke blanke bedienden werden door de kolonisten kids genoemd tot in de 19de eeuw.’

Het gaat hier dus om een vorm van gedwongen arbeid, van slavernij. En niet alleen die ontvoerde Britse kinderen werden door de Amerikaanse kolonisten kids genoemd, ook ontvoerde volwassenen. Wellicht om ze te kleineren.

Als slachtbeesten tentoongesteld

In Nederland waren die praktijken al relatief vroeg bekend. Een correspondent uit Philadelphia, een havenstad in Pennsylvania, schreef er in 1783 over in de Middelburgsche Courant. Dagelijks arriveren hier emigranten, schrijft hij, uit alle havens van Europa. Deze week bijvoorbeeld drie schepen uit Ierland. Eentje met honderdvijftig passagiers aan boord, waarvan er veertig onderweg zijn gestorven. Sommige emigranten zijn zo arm, vervolgt hij, dat zij zichzelf als slaaf te koop aanbieden. ‘Men ziet hen, op den opentlijke markt, gelijk Slagbeesten tentoongesteld.’

Maar het kan nog erger, stelt hij, zeker in de staat Virginia. Daar zijn in alle openheid kinderdieven actief. ‘Kidnappers, zo als men hen in het Engelsch pleegt te noemen’. Zij reizen naar Europa om er vrijgeboren kinderen en volwassenen te stelen om die vervolgens hier, in Amerika, als slaven te verkopen. Wij moeten deze schandelijke ‘menschen dieverij’ volledig uitroeien, concludeert hij.

Dit bericht in de Middelburgsche Courant van 1783 moet zijn gelezen door aandeelhouders van de ‘Middelburgsche Commercie Compagnie’, een handelsmaatschappij die een groot aandeel had in de trans-Atlantische slavenhandel. Daarbij ging het om Afrikaanse slaven.

Kidnapper = kinderdief

Maar goed, het woord kidnapper had met dit verslag uit Philadelphia z’n debuut gemaakt in een Nederlandse krant. Al veel eerder, namelijk in 1691, had de Amsterdamse taalkundige Willem Sewel het opgenomen in zijn Engels-Nederlandse woordenboek. ‘Kidnapper, een Kinderdief, een die kinderen steelt om ze te vervoeren’, zo luidde zijn definitie.

 Om ze te vervoeren naar de machtige natie die momenteel mensen ontvoert. Bij uitzondering om ze ter plekke te kunnen berechten, zoals Maduro, maar nog veel vaker om illegale immigranten het land uit te zetten. En dat op een schaal die in de geschiedenis zelden is vertoond.

Dit artikel verscheen vandaag in Argus.