Promoties zijn hoogtepunten in het academisch leven. Een collega heeft jaren lang aan een onderzoek gewerkt, tot iedereen tevreden was, en dan is er een middag dat allerlei mensen zich in toga hijsen en de zwoeger een diploma geven. Het feest is misschien nog wel groter als het gaat om een zogeheten buitenpromovendus – iemand die jaren naast een baan heeft gegeven aan de wetenschap.

Gisteren was het zover voor Linda Ackermans, bij ons in Nijmegen. Zij is docente Nederlands en promoveerde gisteren op een proefschrift over Young Adult-literatuur (YA) in Nederland. In haar proefschrift onderzocht zij de status en positie van dit, ja, wat is het eigenlijk? Een genre? Een marktsegment? Precies dat was een van de kwesties die ze uitdiepte: gaat het hier om boeken die een eigen voorzichtige traditie kennen? Of om een handig label voor uitgevers om de verkoop te stimuleren? En kan die categorie, wat het ook is, vijftien jaar na haar introductie op de Nederlandse markt, inmiddels ‘volwassen en volwaardig’ genoemd mag worden?

Recensies

Ackermans kon haar onderzoek uitvoeren dankzij een lerarenbeurs van NWO. Terecht merkte een collega tijdens de plechtigheid op hoe waardevol dat instrument is – en hoe zorgelijk dat het dreigt te sneuvelen door onzinnige bezuinigingsdrift. Voor betrekkelijk weinig geld krijgen leraren de kans zich te verbeteren, worden ideeën ontwikkeld voor beter onderwijs en komt de wetenschap ook weer een beetje vooruit. Juist onderzoek als dit laat zien wat er op het spel staat. YA-literatuur bevindt zich op het snijvlak van markt, literatuur en onderwijs: een gebied dat gemakkelijk tussen wal en schip valt. Dat iemand uit de praktijk dit terrein systematisch onderzoekt, verbetert niet alleen de kwaliteit van het onderwijs, maar dwingt ook de wetenschap haar modellen te herzien.

Zoals in dit geval: YA-literatuur was in Nederland nog niet zo uitgebreid onderzocht voor Ackermans aan haar proefschrift begon. Het valt ook buiten allerlei modellen die er in de wetenschap zijn voor hoe de boekenmarkt werkt – bijvoorbeeld omdat die jongeren zich natuurlijk niet richten op literaire recensies.

Gewonnen

Haar proefschrift is óók een pleidooi voor YA het literatuuronderwijs. Niet alleen omdat wie YA-boeken leest, grijpt later misschien naar De Aanslag grijpt, maar ook omdat die boeken volgens haar op zich de moeite waard zijn. Ze heeft onder andere een website gemaakt die docenten daarbij wil helpen, en ze heeft ook al een aantal keer nascholingscursussen gegeven voor docenten die meer over YA willen weten. Tijdens de oppositie werd ze onder andere uitbundig geprezen om haar inzet om wetenschap en voortgezet onderwijs op dit punt te verbinden.

Tijdens de receptie na afloop – uw verslaggever laat overal zijn neus zien – sprak ik even met de rector van Ackermans school. Hij vertelde dat er bij Ackermans collega’s aanvankelijk wel weerstand was geweest: was dit nu wel literatuur? Wat dat betreft is het opvallend dat die kritiek gisterenmiddag niet viel: daar had de neiging om te accepteren dat YA-boeken óók boeken zijn die je kunt lezen, becommentariëren en bespreken in de klas, het gewonnen.