Afgelopen maandag stond er op nos.nl een sportbericht met deze kop:
Uit het bericht begreep ik dat ik dat citaat moet lezen met ik erin: ‘Maar ik ga niet mee naar de sportschool’. Bij mij wringt dat. Ik kan ga eigenlijk niet anders lezen dan als gebiedende wijs, dus al advies of waarschuwing van Van der Vaart aan Van Barneveld dat Raymond maar beter niet met Rafael mee kan gaan naar de sportschool, want niet leuk, te zwaar of iets dergelijks.
Maar dat is het dus niet. Ga is geen gebiedende wijs maar de eerste persoon tegenwoordige tijd van gaan, alleen zonder ik. Dat is een geval van pro-drop: weggelaten voornaamwoord. In veel talen is dat heel gewoon (Spaans, Latijn en Russisch zijn bekende voorbeelden), maar in het Nederlands niet. Op de Wikipedia-pagina wordt het als behorend tot ‘zeer informele registers’ bestempeld. ‘Is goed’ er een veelvoorkomend voorbeeld van, maar ik kan me nog herinneren dat dat opviel toen het oprukte rond de eeuwwisseling, in elk geval bij taalkundigen.
Voor mij is een nieuwskop met pro-drop ergens toch onacceptabel, althans, dat leid ik af uit mijn verkeerde interpretatie van de kop. Manlief had er echter geen moeite mee. Hij baseerde wel zijn correcte interpretatie op de aanwezigheid van mee in de zin. Dus meer uit de inhoud afgeleid dan uit de vorm van ga.
Dus zou ik zeggen: doe maar niet, pro-drop in een kop.
Heb er zelf niet zo’n moeite mee maar dat kan een kwestie van smaak zijn.
Wat bij mij een rol speelt, denk ik althans, is dat er nog iets voor het citaat staat, in dit geval ‘Van der Vaart gaat Van Barneveld helpen’. Die info is voor mij voldoende om niet in de ‘pro-drop-val’ te trappen, al zit dat evengoed nog wel kunnen.
Als er één register in het Nederlands is waarin pro-drop gewoon is, dan is dat in krantenkoppen. Alleen al op de voorpagina van nu.nl van vandaag zie ik al drie voorbeelden, alle drie op dezelfde manier opgebouwd als het citaat hierboven, met een citaat van een net genoemde persoon waaruit ‘ik’ is weggelaten:
“Nu al een deuk in gouden plak Leerdam: ‘Sprong zo hard dat hij eraf viel'”
“Jake Paul na kampioensrit van Leerdam: ‘Kon niet stoppen met huilen'”
“Kok tevreden met zilver op 1.000 meter: ‘Heb Jutta vuur na aan de schenen gelegd'”
Dat weglaten van voornaamwoorden is in de syntaxis van krantenkoppen niet onbeperkt mogelijk. Het is een vorm van topic-drop, waarbij het eerste zinsdeel onuitgesproken blijft. In plaats van “Sprong zo hard dat hij eraf viel” is “*Toen sprong zo hard dat hij eraf viel” uitgesloten. Andere zinsdelen dan het onderwerp kunnen ook wegvallen als ze in de topic-positie staan, bijvoorbeeld: “Leerdam over medaille: ‘Heb ik een deuk bezorgd'”
Als er al iets problematisch zou zijn aan het kopcitaat met “Maar ga …”, dan is dat de ambiguïteit ervan.