Het is nu bijna tien jaar geleden dat onze cursus Miracles of Human Language online ging. Ik ben nog uit de tijd dat wetenschappers neerkeken op ‘popularisering’, maar ik leef in een tijd waarin wetenschappers ‘wetenschapscommunicatie’ meer waarderen, maar dan wel graag willen meten wat de impact is. Ik geloof dat ik nooit iets zal doen met meer meetbare impact danMiracles: bijna 250.000 cursisten van over de hele wereld die we hebben ingewijd in de beginselen van de taalwetenschap.

Ik ben in de loop der jaren verschillende jonge collega’s tegengekomen voor wie deze cursus de eerste stap was. Ik deel in Nijmegen momenteel een kamer met een Noorse postdoc die dingen doet die ik nauwelijks begrijp maar die me onlangs vertelde dat Miracles ook voor haar de kennismaking was met het vak.

Iraanse studenten

We zullen de cursus binnenkort sluiten. Ik heb hem indertijd namens het Meertens Instituut en de Universiteit Leiden gemaakt, en aan beide ben ik niet langer verbonden. En sowieso heb ik de indruk dat universiteiten zich niet meer bekommeren om dit soort projecten waarmee je zoveel mensen over de hele wereld kunt bereiken. Een beetje bloggen, een enkele podcast – dat is het wel zo’n beetje. Voor een cursus als dit heb je een teampje nodig: ik had twee eigen student-assistenten voor de inhoud – ze zijn ook veel te zien in de cursus –, er was een regisseur/cameraman, er waren mensen die hielpen bij het opzetten van de toetsen, en het online zetten van het materiaal. Ik ben zelf ook wel een paar maanden bezig geweest met het verzamelen en ordenen van het materiaal, en natuurlijk met het filmen. Het was, kortom, wel een investering, maar het heeft ook echt iets opgeleverd.

Eeuwig zonde dat er geen geld meer voor is.

Wat niet meehelpt: Leiden had indertijd een contract met Coursera, een Amerikaans bedrijf dat leek te werken uit idealen. De cursus stond op hun platform, en heel veel van de cursisten zullen via hen zijn gekomen – mensen die ook konden kiezen voor statistiek of de Griekse oudheid of terrorisme, maar dachten: hé, taal, dat is wel geinig. Iedereen kon die cursussen gratis volgen, en er waren dan ook mensen van over de hele wereld die meededen. Toen Amerika Iran boycotte, tekende ik zelf het certificaat voor Iraanse studenten.

Maar Coursera is vorig jaar de weg gegaan van alle Amerikaanse bedrijven. Na een enkel proeflesje moeten cursisten nu voortaan betalen voor onze miracles. Dat dit nooit de bedoeling was, niet van mij, niet van mijn werkgevers, blijkt er niet toe te doen. In plaats daarvan krijg ik wel ongeveer een keer per week een e-mail van de helpdesk van Coursera (voor die commercialisering loste die zelf de problemen op) of ik voor hen de klachten van studenten wil beantwoorden. Die klachten gaan er dan over dat ze moeten betalen.

Er is geloof ik in Leiden nog iemand bezig Coursera op andere gedachten te brengen, maar ik heb er een hard hoofd in. De cursus wordt bovendien een beetje oud, hij zou eigenlijk moeten worden verfrist, maar dat kan nu niet meer, en daar heeft ook niemand meer zin in. Het is niet duidelijk dat er een alternatief is, je hebt echt wel een infrastructuur nodig om zoiets te kunnen doen, en de universiteiten hebben nooit in deze dienstverlening geïnvesteerd – de Nederlandse al helemaal niet.