Na lezing van De straaljager van Vrouwkje Tuinman, kijk ik nog even op het omslag. Is het een roman of is het eigenlijk een literaire thriller? Het is een roman.

De roman begint in december 1961 als rechercheur Peters en agent Ringers ontboden worden bij een inbraak bij Nederlands bekendste wichelroedeloper Jan Mieremet (1885-1967). De buit, een gestolen kluis. Maar wat er in de kluis zit en wie er belang zouden kunnen hebben bij de diefstal van de kluis, daarover blijft Mieremet in het vage. Vervolgens wordt de zoektocht naar de kluis en de mogelijke daders, afwisselend beschreven vanuit het perspectief van rechercheur Peters en Jan Mieremet. Mieremet beschrijft zijn eigen levensloop onder de titel ‘Waarnemingen’ en daarmee probeert hij rechercheur Peters inzicht te geven in zijn gedachtenwereld: ‘Het enige wat werkelijk waarde heeft in die safe zijn mijn ideeën’. Daarmee wordt het opsporen van de kluis niet zozeer een kwestie van sporen volgen en mogelijke daders verhoren, maar het opbouwen van een empathische band tussen Peters en Mieremet.

Fascinatie voor diezelfde ideeën speelden bij Vrouwkje Tuinman waarschijnlijk ook een rol. In het wat later verschenen boekje ‘Ons geheime eiland’ van Vrouwkje Tuinman, schrijft ze ‘Tegen mensen die me vragen hoe je boeken bedenkt zeg ik weleens dat het hele ding nu juist is dat je niets hoeft te bedenken. Wat er in het echte leven gebeurt is altijd veelomvattender, absurder, ontroerender, bijzonderder dan wat je verzint’.

En zo is het ook in dit boek.  De lezer krijgt een helder inzicht in de levensloop van Mieremet. Een jeugd in armoede, allerlei baantjes en die baantjes geven Mieremet het inzicht dat hij zelf ook het nodige kan. Via kermissen en de wereld van het variété, komt hij in aanraking met waarzeggers en handopleggers. Als een van die handopleggers hem van zijn hoofdpijn geneest, begint hij zich ook te interesseren voor ziekte en ongemak bij  dieren en mensen. De nog niet zo ontwikkelde reguliere geneeskunde, geeft in die tijd (begin vorige eeuw) een hoop ruimte aan mensen om hun heil te zoeken in datgene wat er nog meer tussen hemel en aarde is. Door middel van een wichelroedeloper (een Y- of L-vormige tak) kunnen verborgen waterbronnen, metalen of andere objecten in de bodem worden opgespoord. Maar ook aardstralen en als die aardstralen niet goed lopen, kan dat volgens Mieremet de oorzaak zijn van ziekte bij dieren en mensen of een mislukte oogst. Het verplaatsen van een stal of een bed kan dan voor een oplossing zorgen. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog, gaat Mieremet in de leer bij de Duitser Von Pohl, die werkt met zogenaamde aardstralenkastjes. Mieremet gaat terug in Nederland ook van die kastjes maken en de verkoop daarvan neemt een grote vlucht. Op veel plaatsen in Nederland komen zogenaamde POVERNI kastjes te staan. POVERNI staat voor Potentiaal-VERschillen NIvelleerend. Deze kastjes – waarvan de inhoud geheim was – neutraliseerden dan de schadelijke aardstralen. Mieremet kwam met zijn kastjes op allerlei plekken, van ministeries tot Paleis Soestdijk. Op Soestdijk schakelder Prins Bernhard Mieremet in om te kijken naar het paard ‘No no Nanette’, dat naar de Olympische Spelen zou gaan maar allerlei medische kwalen had. Er kwam aan het einde van Mieremet’s leven nog een Staatscommissie aan te pas om de kastjes en de claims van Mieremet te onderzoeken.

Vrouwkje Tuinman heeft een zeer leesbaar boek geschreven over Mieremet, zonder zelf in een oordeel te vervallen over zijn activiteiten. Dat is anno nu zeker een verdienste, omdat we tegenwoordig nogal snel vervallen in kwalificaties als wappies en complotdenkers. Of de diefstal van de kluis wordt opgelost laat ik aan de volgende lezer over.

Vrouwkje Tuinman, De Straaljager, Cossee, 2025

Vrouwkje Tuinman, Ons geheime eiland, Van Oorschot, Terloops serie, 2026