Dick Matena kwamen Erik en ik wel eens tegen als we in Studio Gezellig & Leuk, onder de dossierrook van de Amsterdams Stopera, aan het buurten waren. Er stond altijd een tafel voor hem klaar, voor als hij in de stad was, want hij werkte altijd. Ook als er bezoek was.
Hij had net het fenomeen verstripping op de kaart gezet. De avonden: gekkenwerk natuurlijk, de tekst notabene geheel compleet en onverbrugd. En wij vroegen ons af: waarom in godesnaam? Toch niet om het boek te kunnen lezen dat je zonder plaatjes zogenaamd niet zou kunnen lezen? Strips en literatuur: what’s the bloody difference? Behalve dan voor mensen die een te hoge dunk van literatuur hebben en/of een te lage van strips.
Dus toen bedachten Erik en ik het nieuw in het leven te roepen fenomeen verliteraturing: klassieke strips in louter woorden overgebracht. Genovelliseerd. Natuurlijk met medeneming en integrale overname van alle ballonnetjes en tussenteksten en zowel verbale als non-verbale frutsels en fratsels op de plaatjes. Opdat er een nieuwe roman ontstâ. Om de rollen eens om te draaien en de literatuur een koekje van eigen deeg te serveren.
Onafscheidelijke tafel
De keus viel op Het zingende nijlpaard. Een gelukkige keuze want het is van de eerste Suske en Wiskes nog een wonder van narratieve samenhang, vergeleken bij bijvoorbeeld De zwarte madam of – helemaal een chaos en ook niet in de reguliere reeks uitgegeven – De gekalibreerde kwibus.
En dan wel in de eerste, oorspronkelijke, Antwerpse versie. Dus niet de verhollandiseerde. De real stuff.
Dus daarmee waren we bezig toen we in het hoofdstedelijke Heinz-museum aan de Nieuwe Amstelstraat, onder de bierwalm van uitspanning Het hooischip, Dick M. aan zijn onafscheidelijke tafel zagen werken aan weer een nieuw project.
Sabotage!
Overigens – als ik nu op Lambiek.net <https://www.lambiek.net/artists/m/matena.htm> nalees wat hij allemaal heeft gedaan en een of meerdere vingers en zelfs hele handen in heeft gehad, lijkt het wel alsof ik van jongsaf aan zonder het te weten parallel met hem ben opgegroeid. Ga maar na: De grote boze wolf in Donald Duck, Panda, Tom Poes en toen ik wat ouder werd de Pep, met De Argonautjes en Blook, en daarna het zwaardere werk, Virl en verhalen in de Gummi en Heavy Metal, waaronder Lazarus Stone en De prediker – allemaal staan ze op mijn netvlies gegrift. En dat zijn nog maar wat willekeurige zandkorreltjes uit het Matena-Noordzeestrand.
Dus wij vertelden Dick over ons verliteratuurproject als tegenhanger van het verstrippen, omdat stripleesluie lezers ook wel eens een opkontje konden gebruiken om al die pracht tot zich te kunnen nemen die de Franco-Belgische gedessineerde-strokentraditie ons heeft gebracht en nog steeds brengt. Dick zag er de humor wel van in – hij moest er hartelijk om lachen (dat kon hij goed) – en bood meteen aan om er een tekening bij te maken, zodat ons hele project van meet af aan feitelijk in duigen viel: kreeg het stripboek-zonder-plaatjes toch ineens plaatjes! Of in elk geval één. Sabotage!
Té leuk
Anderzijds, beseften wij in diezelfde minifractieseconde, als Dick de verliteratuurde versie van Het zingende nijlpaard kon herstrippen, zouden wij zijn tekeningen ook weer kunnen herliteraturen. Een eeuwig roersel (perpetuum mobile) lag binnen handbereik.
En Dick hield woord en de volgende keer dat we hem zagen had hij ons eerste hoofdstuk met een prachtprent verciert. Die vervolgens ook werd afgedrukt in de Dietsche Warande & Belfort 152:3 van juni 2007.
Een tweede aflevering van ons epos-in-wording verscheen in het volgende nummer, 152:4 van september 2008, en wij wilden al doorstomen met elk nummer een nieuw hoofdstuk, telkens in een andere literaire stijl (en vooral niet te snel), en we zagen ons al tot ver voorbij ons pensioen bezig (we kregen er ook nog een habbekrats voor betaald ook, tel uit je winst) – maar toen werd de stekker eruitgetrokken, en vonden ze het kennelijk niet leuk meer. Of juist té leuk voor het serieuze tijdschrift dat het was.
Dus bleef het bij twee afleveringen. Twee volgende waren ook al af. Ik zal ze alle vier in de komende blogs zetten. Opdat ze niet vergeten worden.
Erik Bindervoet & Robbert-Jan Henkes bewerken Willy Vandersteen, DW&B 152:3, juni 2007, 493-499.
Dick Matena, André Klukhuhn, mevrouw Haverkamp en dezes zaten in café Zwart over de tekeningen op Neerlandistiek, en natuurlijk ‘vergelijkelig’ over zijn tekenwerk te filosoferen. (Er hangt een prachtige tekening van hem aan de muur van café Zwart.) Dick stoffig, als de Telling Bone Catweazle, zonder puntige baard, maar opgewekt en wat gebogen over zijn glas; om nog jaren verder te gaan, nooit te stoppen: “Ik leef in een wereld die niet meer de mijne is.”