De alwetende focalisator neemt het woord in ons managershorrorfeuilleton De verleden tijd van lijken. Door Marc van Oostendorp "Kijk," zei Wouter, de voormalige hoogleraar Financiële Letterkunde, die in een manager veranderd was. "Ik vind het ook niet leuk dat men van hogerhand nu alweer een nieuwe vorm van zelfevaluatie heeft ingesteld. Maar het is nu eenmaal zo. We … [Lees meer...] overStik in excellentie en verdwijn!
Hoe groot iemand is, hoor je aan zijn klinkers
Door Marc van Oostendorp Als je nog een radio hebt, zet deze dan nu één seconde aan. Hopelijk klinkt er een sprekende stem. Aan die ene seconde heb je dan genoeg om je een beeld te vormen van de persoon die je hoort: zijn geslacht (of het hare natuurlijk), leeftijd, emotionele staat (woedend, enthousiast, neutraal), sociale en geografische herkomst. Er zit in het spraakgeluid … [Lees meer...] overHoe groot iemand is, hoor je aan zijn klinkers
Liefde voor het Nederlands
Door Marc van Oostendorp Toen vorige week bekend werd dat het tv-spelletje 'Groot Dictee' niet meer op de tv komt, vonden sommige mensen daar aanleiding in om hun 'liefde voor het Nederlands' te verklaren, of om een uitspraak te doen over de bijdrage die het spelletje wel of niet heeft geleverd aan die liefde in ons vaderland. Ik heb eigenlijk geen idee wat dit is. Liefde? … [Lees meer...] overLiefde voor het Nederlands
Geen g?
Door Marc van Oostendorp Waarom heeft het Nederlands eigenlijk geen [ɡ], de klank van het Engelse goal of het Duitse Geld? Over die vraag hoorde ik deze week een lezing van de Australische taalkundige Mark Donohue. Ik probeer het samen te vatten. (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overGeen g?
Als een Ethiopisch vorst zijn gloênden stranden een vloot ontzendt
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (125) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Soms komt een woord na eeuwen van afwezigheid terug in de taal. Lang, lang is het opgeborgen geweest in een schatkamer van de taal – een nuttig instrument dat niemand tot nut was – en dan haalt iemand het op, … [Lees meer...] overAls een Ethiopisch vorst zijn gloênden stranden een vloot ontzendt
Op, aan, in
Door Marc van Oostendorp Ik had nog nooit gehoord van de op-aan-in-schaal, maar dankzij een fraai overzichtsartikel (€) in Language and Linguistic Compass van de Utrechtse semanticus Joost Zwarts zal ik het niet snel meer vergeten. Dat artikel gaat over de betekenis van ruimtelijke voorzetsels: wat bedoelen we als we in of achter zeggen? En wat zegt dat over de manier waarop we … [Lees meer...] overOp, aan, in
De dichter en de Nederlandse Hitler
Door Marc van Oostendorp "In het leven van Bertus Smit", schrijft Willem Huberts als laatste zin in het nieuwste deeltje van de mede door hem uitgegeven Flanor-reeks, "weerspiegelt zich de twintigste eeuw." De lezer heeft dan enkele tientallen bladzijden gelezen met zo ongeveer het merkwaardigste leven dat enige Nederlander in de vorige eeuw heeft gevoerd. Aan het begin … [Lees meer...] overDe dichter en de Nederlandse Hitler
Naar Manchester voor de fonologie
Door Marc van Oostendorp Vandaag reis ik weer naar Manchester, voor het grootste evenement voor fonologen ter wereld: de Manchester Phonology Meeting. Het is mijn favoriete congres, en vorig jaar maakte ik er het bovenstaande vrolijke filmpje over. Of het dit jaar weer zo vrolijk wordt, valt natuurlijk te bezien. Het is de 25e editie, maar de feestelijkheden worden – … [Lees meer...] overNaar Manchester voor de fonologie
Het eindexamen Frans is niet veel beter
Dat er problemen zijn met het eindexamen Nederlands, dat weten we nu wel. Ruim dertigduizend scholieren klaagden dit jaar bij de scholierenvakbond LAKS. Maar hoe zit het met andere examens? Om dat proefondervindelijk te onderzoeken besteedde ik de afgelopen zondag aan het eindexamen Frans (vwo). Dat viel niet mee. Eigenlijk doen zich er vrijwel dezelfde problemen voor als bij … [Lees meer...] overHet eindexamen Frans is niet veel beter
Tegen de moedertaalspreker?
Door Marc van Oostendorp In bijna alle soorten van taalwetenschap staat de 'moedertaalspreker' centraal. Hij is de uiteindelijke rechter die mag beoordelen of je iets wel of niet zo kunt zeggen, hij is het model waarnaar mensen streven die een taal als vreemde taal aannemen, hij is degene die rechtvaardigt dat we zeggen dat de taalkunde gaat over een biologisch feit: het … [Lees meer...] overTegen de moedertaalspreker?
Tim Hofman over scheetjes
Door Marc van Oostendorp Wat valt er te zeggen over de tussentitels op het YouTube-kanaal #BOOS van Tim Hofman? Waarom laat hij bijvoorbeeld n'en weg, behalve waar je ze normaal gesproken niet plaatst? (Bekijk deze video op YouTube) … [Lees meer...] overTim Hofman over scheetjes
Ik was een pottebakkerszoon
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (124) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Ah, Couperus! Een dichter die leefde in een taalcultuur die volkomen tegengesteld zou worden aan de zijne. Waar Couperus leefde bij variatie – bij het idee dat een dichter een andere taal gebruikte dan de … [Lees meer...] overIk was een pottebakkerszoon
Was ik nog maar 17 revisited
Door Marc van Oostendorp Het leuke van bloggen over taal is dat je wordt gelezen door taalgevoelige mensen. Toen ik vorige week een stukje schreef met als titel Was ik nog maar 17, bedoelde ik daar niets mee, behalve mijn verlangen de wereld in te slingeren tijdelijk veel jonger te zijn dan ik nu eenmaal ben. Maar al snel reageerde de Twitteraar Christopher Bergmann … [Lees meer...] overWas ik nog maar 17 revisited
Foreign Accent Syndrome ontrafeld
Door Marc van Oostendorp Een van de meest tot de verbeelding sprekende taalkundige verschijnsel is waarschijnlijk het foreign accent syndrome (FAS): af en toe duikt er in de kranten ineens weer een bericht op over een Brit die zijn hele leven nooit het graafschap Kent uit was geweest, op een dag wakker werd en inene Engels sprak met een vet Frans accent. Nu lijkt me dat je … [Lees meer...] overForeign Accent Syndrome ontrafeld
Ik heb echt helemaal mijn bekomst van excellentie
De vergadering is afgelopen in ons managershorrorfeuilleton Door Marc van Oostendorp "Joop," zei Gerard, de ooit in een manager veranderde ietwat saaie vakdidacticus tegen zijn collega, de specialist in middelnederlandse voegwoorden na de vergadering. "Ik heb wat voor je." Joop was zijn papieren bij elkaar aan het rapen; hij was de enige die nog met papieren naar de … [Lees meer...] overIk heb echt helemaal mijn bekomst van excellentie
Eiergele eischaal
Door Marc van Oostendorp Wat is het verschil tussen klerenwinkel en kleermaker? Je kunt op de een of andere manier niet kleerwinkel zeggen of klerenmaker; ik in ieder geval niet. Of om nog preciezer te zijn: ik heb het idee dat ik wel klerenmaker zou kunnen zeggen, maar dat zou dan net een wat andere betekenis hebben dan kleermaker, bijvoorbeeld een wat minder professionele, … [Lees meer...] overEiergele eischaal
De neerlandistiek is veels te wit
Door Marc van Oostendorp Als er één schandvlek is over ons vak: dat de neerlandistiek veel te wit is. Kijk rond in een collegezaal, op een congres, in de medewerkerslijst van Neerlandistiek: vrijwel allemaal witte gezichten. Waar ligt het aan? Het is denk ik geen bewuste strategie, laat staan bewust racisme. Ik denk dat veel vakgenoten graag neerlandici zouden verwelkomen met … [Lees meer...] overDe neerlandistiek is veels te wit
Luister even wat ik vraag!
Door Marc van Oostendorp Een tweet van het radioprogramma De Taalstaat ('Luister nu alvast wat er morgen in De Taalstaat zit') deed me denken aan Ome Willem. Luisteren met een lijdend voorwerp! Het staat nog steeds niet in Van Dale. (Bekijk mijn zondagochtendminicollege op YouTube.) … [Lees meer...] overLuister even wat ik vraag!
Een schoonheid in een schoonheid in een schoonheid
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (123) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Er bestaat geloof ik geen goede theorie over het herhaalde woord. Ooit was de theorie eenvoudig en elegant, maar helaas ook incorrect: ze zei dat een goede schrijver geen inhoudswoorden herhaalde. Ik weet … [Lees meer...] overEen schoonheid in een schoonheid in een schoonheid
Hoe was het horrorexamen des doods nu echt?
Door Marc van Oostendorp Wanneer je de kranten leest, zou je bijna denken dat er afgelopen woensdag een enorme slachting heeft plaatsgevonden waarbij de bloem der natie op bloederige wijze geheel en al heeft uitgeroeid. Het centraaleindexamen Nederlands werd ineens tot een 'horrorexamen' (Telegraaf, Parool). 26.000 van de 40.000 scholieren die meededen hadden bij LAKS … [Lees meer...] overHoe was het horrorexamen des doods nu echt?
Jo Daan rond 1970: in eerste instantie wetenschapper
Door Marc van Oostendorp Moet een dialectoloog zich inspannen om de Nederlandse dialecten te behouden? Dr. Jo Daan (1910-2006), hoofd van de afdeling Dialectologie van het latere Meertens Instituut – vond van niet. Vandaag is haar 107e geboortedag. In de jaarlijks verschijnende Mededelingen van het instituut voor dialectologie, volkskunde en naamkunde schreef ze in … [Lees meer...] overJo Daan rond 1970: in eerste instantie wetenschapper
Een literatuurgeschiedenis in plaatjes
Door Marc van Oostendorp "Want (of gy 't weet) ik heb" meldde Elisabeth Wolff in 1772 aan haar lezers, "wel ja ik! plaats genomen / In 't panpoëticon van Nêerlands dichtren schaar. / (Mogt dit de doodstuip van myn' kwynende eerzucht weezen!)" Ook Wolff had namelijk plaats genomen om zich te laten portretteren voor het Panpoëticum Batavûm, een kabinet met toen al ruim 300 … [Lees meer...] overEen literatuurgeschiedenis in plaatjes
Centraal Eindexamen Nederlands vwo 2017: mijn antwoorden
Door Marc van Oostendorp In voorgaande jaren plaatste ik hier steeds op de avond na het eindexamen Nederlands voor vwo een bespreking. Ik deed dat aan de hand van het examen zelf en het correctiemodel. Dat laatste wordt nu echter pas vrijdag vrijgegeven. Ik zal dus pas daarna een bespreking kunnen maken. Voor die tijd plaats ik echter hier al mijn antwoorden. Let op: dit … [Lees meer...] overCentraal Eindexamen Nederlands vwo 2017: mijn antwoorden
Was ik nog maar 17!
Door Marc van Oostendorp Als kind vond ik naslagwerken al het fijnst. Nooit ben ik gelukkiger geweest – nooit, in al die jaren niet, terwijl ik daarin toch af en toe ook heus gelukkig was – dan toen ik zomaar ineens voor mijn verjaardag een driedelige encyclopedie kreeg, helemaal voor mij alleen: al die kennis! Al die afbeeldingen! Allemaal op mijn boekenplank! Maar … [Lees meer...] overWas ik nog maar 17!
“Vader heeft Joseph Roth nog gekend, en zij twee waren vrienden”
Door Marc van Oostendorp Het fijne van Amsterdam is dat je er altijd lekker kunt klagen over de buitenlanders. De Duitsers waren de rolkoffertoeristen van de jaren dertig. "Ik 'kook' van woede als ik zie hoe Amsterdam veranderd in een Duitse stad", schreef 'een ontwikkelde dame' in 1938 aan Het Liberale Weekblad. De Duitsers vormden naar schatting van de Duitse … [Lees meer...] over“Vader heeft Joseph Roth nog gekend, en zij twee waren vrienden”
