De beroemde Zwitserse taalkundige Ferdinand de Saussure (1857-1913) zou het in onze tijd niet makkelijk hebben gehad: hij publiceerde de laatste dertig jaar van zijn leven maar heel sporadisch, en dan nog vooral korte artikeltjes in obscure feestbundels als een andere taalkundige jarig was, en had meestal niet meer dan een stuk of drie studenten in de collegezaal. Hij had het … [Lees meer...] overLiever een business school dan Sanskriet in 1913
Europa met alleen Engels
Verschillende media brachten de afgelopen dagen verslag uit van het nieuwe Eurobarometer-onderzoek naar de beheersing van en belangstelling voor vreemde talen in Europa. (Dat rapport bestaat in het Duits, Engels en Frans.)De meeste bevindingen in het rapport zijn weinig opmerkelijk, zeker voor wie de eerdere editie uit 2005 kende, en al helemaal voor iemand die vooral … [Lees meer...] overEuropa met alleen Engels
Klankencyclopedie van het Nederlands (3): de [d]
[d] De [d] heeft in de geschiedenis van het Nederlands veel geleden. Hij is verzwakt tot een [j] in goeie en kwaaie en in sommige woorden zelfs helemaal weggevallen, zoals in weer en voer, die natuurlijk afkomstig zijn van weder en voeder. … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (3): de [d]
Alsnog
Om de Nederlandse taal te kunnen bijhouden in haar voortdurende onstuimige ontwikkeling, moet een geleerde heden ten dage Facebook lezen. Wat mij in ieder geval nog niet was opgevallen: dat jongeren alsnog op een andere manier gebruiken. Mijn Utrechtse collega Jacomine Nortier kwam er echter mee in haar laatste statusupdate: Het valt mij bij het lezen van scripties en [...] … [Lees meer...] overAlsnog
Geef kippenfilet een kans
Waarom zeg je kipsaté maar kippenbout? Gisterenmiddag kreeg ik een e-mail van Daan Wesselink, een Utrechtse student, over deze brandende kwestie, waarover hij met een paar medestudenten gediscussieerd had: Men zegt kippenbout, kippekracht, en kippenhok, maar ook kipkluif, kipragout en kipsaté. We dachten dat de regel was dat je geen tussen-e gebruikt als het van kip gemaakt is … [Lees meer...] overGeef kippenfilet een kans
Vacatures: stagiairs, student-assistent
Uiterlijk1 september 2012 wil het Meertens Instituut van start gaan met het zogenaamde TINPOT-project: een afstudeerproject van 6 maanden naar Taal, Identiteit, Netwerken en Produktgeruchten Op Twitter, dat moet resulteren in een module met analyse-software en één gezamenlijke of twee afzonderlijke master-scripties.Het Meertens Instituut zoekt voor dit afstudeerproject … [Lees meer...] overVacatures: stagiairs, student-assistent
Burushaski
Plotseling kwam het gesprek gisterenavond op de Russische wetenschap. De Leidse Indo-europeanist Sasha Lubotsky, zelf een Rus, vertelde dat Russische academici voor hun communicatie veel meer gebruik maken van het internet en sociale media dan Nederlanders. Waarom dat? Omdat ze de bestaande media niet vertrouwen! zei Lubotsky. Maar wat valt er dan niet te vertrouwen aan de … [Lees meer...] overBurushaski
Tegen het schrijven
Een teken van het algeheel verval der zeden waar je te weinig over hoort: dat er teveel geschreven wordt. De afgelopen week maakte ik veel gebruik van het openbaar vervoer en overal zie de hele tijd iedereen communiceren. Het is altijd moeilijk om te bepalen of het nu inderdaad ineens veel meer gebeurt of dat het mij alleen maar begint op te vallen, maar er wordt ontstellend … [Lees meer...] overTegen het schrijven
Yes!
Ik weet niet wat u vandaag allemaal te doen heeft, maar als ik u was, zou ik de boel maar de boel laten en vandaag naar Groningen gaan, waar momenteel de 33e TABU-dag plaatsvindt. Het is oorspronkelijk begonnen als een evenement van het hier uitgegeven tijdschrift Taalkundig Bulletin (TABU) en duurt inmiddels anderhalve dag. Ik heb gisteren, tijdens de eerste halve dag, … [Lees meer...] overYes!
Ukelele
Heeft iemand zich al eens verdiept in de geschiedenis van het woord ukelele? Waarom schrijven wij dat woord in het Nederlands bijvoorbeeld met drie e's, terwijl men het overal elders als ukulele schrijft, met twee u's en twee e's (in het Hawaiaans betekent uku 'vlo' en lele 'springend')? En waarom wij het uitspreken op zijn quasi-Engels, namelijk als [juːkəlɪli] in plaats van … [Lees meer...] overUkelele
De zaak Alfred I.
Hebben romanpersonages rechten? Mag je ze bijvoorbeeld zomaar van alles en nog wat beschuldigen? Geldt in de literatuuranalyse iets als bewijs wat in de rechtbank zou worden afgewezen? In het nieuwe nummer van De Gids beschuldigt de Leidse promovendus Max van Duijn de jonge Alfred Issendorf, hoofdpersoon in de roman Nooit meer slapen van Willem Frederik Hemans, van moord. … [Lees meer...] overDe zaak Alfred I.
Klankencyclopedie van het Nederlands (2): de [a]
[a] Net als de [u] komt de klinker [a] in heel veel talen voor, bijvoorbeeld in de woorden mama en papa (of dada). Samen met de [i] vormen de [u] en de [a] de punten van de zogenoemde klinkerdriehoek:bron: Wikimedia … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (2): de [a]
Taal en rekenen
Hier is een feit waarvan de implicaties volgens mij vaak onderschat worden: dat taal en rekenen in het dagelijks taalgebruik vaak op één lijn gesteld worden. Zie bijvoorbeeld het volgende, volstrekt willekeurige, voorbeeld, van de website van NRC Handelsblad van eerder deze week: Het is slecht gesteld met de taal- en rekenvaardigheid van scholieren in het voorgezet onderwijs … [Lees meer...] overTaal en rekenen
Lucebert in het Latijn
Het leek me gisteren ineens hoog tijd om Lucebert eens in het Latijn te vertalen. Volgens Piet Gerbrandy kende hij weliswaar geen Latijn, maar zijn naam is toch niet voor niets voor de helft (luce) voor de helft Romaans! Arnon Grunberg betoogde vorige week dat we meer gedichten uit ons hoofd moeten leren – om te beginnen Aan Rika van Piet Paaltjens.Nu is er ook een andere … [Lees meer...] overLucebert in het Latijn
Hoe het verschil tussen cent en zend verdwijnt
Gisteren kreeg het Meertens Instituut, waar ik werk, bezoek van Charles Yang – een Amerikaanse informaticus en taalkundige van de Universiteit van Pennsylvanië. Hij gaf een lezing waarin hij liet zien hoe je soms kunt voorspellen dat een bepaalde taalverandering door gaat zetten: als er eenmaal genoeg sprekers zijn die de nieuwe vorm hebben overgenomen, is er geen houden … [Lees meer...] overHoe het verschil tussen cent en zend verdwijnt
Ouderwets en suf
Jongeren vinden het Nederlands 'ouderwets' en 'suf'. Dat blijkt uit het gisteren gepresenteerde rapport Jongeren, de Nederlandse taal & participatie in opdracht van de Nederlandse Taalunie, waarin de resultaten staan van gesprekken met honderd jongeren uit Nederland, België, Suriname en Aruba in de afgelopen drie maanden. Hoe nuttig vinden zij het Nederlands? Hoe moeilijk? … [Lees meer...] overOuderwets en suf
Hihihi, hahaha
Wat is het verschil tussen hihihi en hahaha? Die belangwekkende vraag stelde en beantwoordde de taalkundige Riemer Reinsma op de Onze Taal Taalkalender. Het stukje staat ook op de website van Onze Taal. Waar hij dat antwoord precies vandaan haalde, is niet helemaal duidelijk. Ja, voor hihihi haalt hij Wim Daniëls aan die het 'giechelig' noemt. … [Lees meer...] overHihihi, hahaha
Het het dat regent
Af en toe schrijft Hans me een mailtje. Hij geeft Nederlandse les aan een paar Japanners en Pakistanen die soms zomaar met de wonderlijkste puzzels komen. Die schrijft Hans dan op: [1] De kans is groot om te regenen Dat is niet goed. Waarom niet? Immers, wel goed is de tweelingzin: [2] De kans is groot om te slagen. Terwijl beide wel tweelingen zijn in: [3] De kans is groot … [Lees meer...] overHet het dat regent
Kerkvorst
"Het ANP noemt de paus steevast 'kerkvorst'", schrijven de auteurs van het Geel-witte boekje in hun voorwoord, "terwijl dit voor katholieken zo ongeveer vloeken in de kerk is." Het boekje – geel-wit omdat dit de kleuren van Vaticaanstad en de paus zijn – wil daarom volgens het voorwoord 'het correcte gebruik of de correcte interpretatie' van katholieke begrippen uitleggen. … [Lees meer...] overKerkvorst
Twintig jaar Neder-L
Vandaag precies twintig jaar geleden stuurde Ben Salemans de eerste aankondiging Neder-L de wereld in - een eerste teken van leven van een elektronische nieuwsbrief die sindsdien iedere maand nieuws, aankondigingen, berichten en columns uit de neerlandistiek verzorgt. (De bijdragen aan de discussielijst werden toen nog verzameld; de eerste verzamelaflevering verscheen op 21 … [Lees meer...] overTwintig jaar Neder-L
Echt Nederlands: de Olympusschotel
Afgelopen dinsdagavond at ik in een Grieks restaurant met de Taalprof. Dat kon natuurlijk niet lang goed gaan: terwijl we het menu aan het bestuderen waren, vroeg de prof ineens aan mij: 'Die Olympusschotel, zou die nu in ieder restaurant hetzelfde zijn? Of zeggen ze maar wat?' Die vraag bleek, eenmaal thuisgekomen, vrij gemakkelijk te beantwoorden: ja en nee. … [Lees meer...] overEcht Nederlands: de Olympusschotel
Klankencyclopedie van het Nederlands (1): [u]
Vanaf vandaag presenteert Neder-L af en toe en met onregelmatige tussenpozen afleveringen van de Klankencyclopedie van het Nederlands: we gaan alle klinkers en medeklinkers van onze taal stuk voor stuk behandelen. Omdat ik geen idee heb welke systematiek ik zou moeten volgen om een volgorde te bepalen, doe ik dat ook willekeurig. Daar gaan we. Ik schrijf de klankvorm van … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (1): [u]
Kunststofsongs: cd van het jaar gratis
Een van de beste luisteraars van Nederland is Tom America. Die Tilburgse muzikant zet gesproken woord op muziek. Het begon vijftien jaar geleden met gedichten van Jan Hanlo, die hijzelf voordroeg. De mus werd beroemd doordat Van Kooten en De Bie het als de tune van hun programma gebruikten: In de jaren erna verfijnde America zijn techniek en begon hij te werken met de … [Lees meer...] overKunststofsongs: cd van het jaar gratis
Links van de rode muur
Heb je taal nodig om te kunnen denken? Wel als je abstracter wil zijn dan een rat of een mier. Dat blijkt uit onderzoek in Nicaragua dat deze week gepresenteerd werd tijdens een congres in Leiden waar ik bij mocht zijn. In dat land werden dove kinderen tot zo'n dertig jaar geleden niet naar doveninstituten gebracht en leerden daardoor geen taal: een gesproken taal pik je als … [Lees meer...] overLinks van de rode muur
De uitspraak van ‘lychee’
Hoe spreek je het woord lychee uit? Laten we zeggen dat je het 'correct' wil doen, wat moet je dan beginnen? In de eerste plaats: je erbij neerleggen dat er geen centrale autoriteit die over dit soort dingen beslist. Er is geen Groen Boekje voor de uitspraak. We moeten het dus een beetje voor onszelf uit zien te vissen. Ik geloof dat er in Nederland twee groepen zijn: … [Lees meer...] overDe uitspraak van ‘lychee’
