Niet de geringste van de charmes van Frits van Oostroms nieuwe Reynaert-boek is de empathie waarmee hij vertelt over de legioenen wetenschappers en kunstenaars die zich met de avonturen van Reynaert hebben beziggehouden. Desondanks, zegt hij - ongetwijfeld terecht - wemelt het in de Reynaert-studie nog van de ‘witte plekken’. In deze bijdrage wil ik een van die witte plekken – … [Lees meer...] overDie rauwe die hem mochte ghescien
Artikel
Eddy du Perron & Blaise Cendrars
Blaise Cendrars ontmoeten als je 20 bent is een van die zeldzame buitenkansen in het leven.[1]Robert Guiette Dit jaar, tijdens een nacht in de maand augustus, had ik een droom. Ik sliep enkele kilometers hiervandaan, aan de kust. Ik was toen al bezig bronnen te lezen en te raadplegen ter voorbereiding van deze tekst. Ik droomde dat ik de hand had gelegd op een bijzondere … [Lees meer...] overEddy du Perron & Blaise Cendrars
Mariken 2023
Wat heb ik woensdagavond veel plezier beleefd aan de uitvoering van ‘Mariken van Nieumeghen’, voor een volle toneelzaal op de campus, door de SVN, de studentenvereniging Nederlands uit Nijmegen! Een echt mirakel heb ik altijd de snelle opkomst van ‘Mariken’ als canonieke tekst gevonden. De ‘Mariken van Nieumeghen’, zoals wij haar kennen van de schooledities, is gebaseerd op … [Lees meer...] overMariken 2023
Wat we kunnen leren van chimpanzeegebaren
89 procent van de gebaren die kleine kinderen maken (wijzen, palm van je hand laten zien, enzovoort), worden ook gemaakt door andere mensapen. Het is vrij duidelijk dat we in ieder geval in dit deel van de communicatie iets hebben geërfd van onze gemeenschappelijke voorouders, meer dan zeseneenhalf miljoen jaar geleden. Uit recent onderzoek blijkt dat mensen veel apengebaren … [Lees meer...] overWat we kunnen leren van chimpanzeegebaren
‘van de akkoorden alleen nog / wat wapperende flarden’.
Een jazzgedicht van Bernlef vanuit vier perspectieven, voor Kees de Glopper Vandaag neemt Kees de Glopper afscheid van de Rijksuniversiteit Groningen als hoogleraar Taalwetenschap. De Glopper was onder veel meer lid van het Meesterschapsteam Nederlands, dat de wetenschap dichter bij het schoolvak Nederlands wil brengen. Medelid Sander Bax schreef ter gelegenheid van het … [Lees meer...] over‘van de akkoorden alleen nog / wat wapperende flarden’.
Ik ga naar buiten om de tuin te zien
Deze week verschijnt Ik ga naar buiten om de tuin te zien van Clovis E. van Wijk, een debuutroman die een bijzonder licht werpt op de enigmatische dichter Evi Aarens. Neerlandistiek publiceert voor. Disoriëntaties, een gedicht van tweeduizendnegenhonderdvierenvijftig regels in geschakeld rijmende jambische vijfvoeters, verdeeld in veertien vijftiendelige sonnettencirkels, … [Lees meer...] overIk ga naar buiten om de tuin te zien
Eindopdrachten aan het begin van het semester
Een zomer vrij van nut (3) Tot nu toe in het saaifaaifuijeton Een zomer vrij van nut: Sanne is een docente Nederlandse Taal en Cultuur die in februari 2027 ondanks alles – humeurige baas, kapot koffie-apparaat, de mogelijke zinloosheid van alles vanwege chatbots – toch nog college moet geven. "Beste mensen!" Sanne keek de collegezaal in. "Mijn naam is Sanne de Bree en … [Lees meer...] overEindopdrachten aan het begin van het semester
Anjet Daanje
Tekening: Robert Kruzdlo … [Lees meer...] overAnjet Daanje
Temet he-w, hebbe wiej en hebt wiejlûu völle wille
Over complexe vervoegingen In de bijdrage ‘Spelling en taalkundige kennis’ heb ik aangegeven hoe gecompliceerd de vervoeging van sterke werkwoorden in het Nedersaksisch is. Daarbij werden voorbeelden uit het Hellendoorns (een Sallandse streekstaal) gebruikt. De rijtjes vervoegingen betroffen het sterke werkwoord lîegen ‘liegen’. De complexiteit betreft echter niet alleen … [Lees meer...] overTemet he-w, hebbe wiej en hebt wiejlûu völle wille
Betje Wolffs Aan mynen geest als voer voor psychologen
Je eigen schrijverschap onderwerpen aan een zelfonderzoek is tegenwoordig voor schrijvers heel normaal. Harry Mulisch was een van de eersten die dat uitvoerig deed in zijn Voer voor psychologen uit 1961. Dat boek maakte toen furore, vanwege de typisch Mulischiaanse mengeling van zelfspot en zelfwaardering. Iets dergelijks treffen we in de achttiende eeuw aan bij Betje … [Lees meer...] overBetje Wolffs Aan mynen geest als voer voor psychologen
Maak je het leven toch niet zo moeilijk
Een zomer vrij van nut (2) Tot nu toe in het saaifaaifuijeton Een zomer vrij van nut: Sanne is een beginnend universitair docente die op de eerste dag van haar werk in 2027 geconfronteerd wordt met een kapot koffieapparaat. En een stem in haar oor die het probleem oplost. Sanne dronk van haar koffie. "Als jij zo geweldig bent", zei ze, "had je de koffie toch ook wel … [Lees meer...] overMaak je het leven toch niet zo moeilijk
Hoe kan ik als docent Nederlands AI gebruiken voor mijn lessen?
Het is de maand van AI. Beter gezegd, het is het tijdperk van AI. Ga ik AI zo lang mogelijk negeren of ga ik kijken wat ik vandaag al met AI kan doen in de les? Leerlingen leveren al brieven en Powerpoints aan die gemaakt zijn met AI. Hoe erg is dat? Hoe kan ik daar op een positieve manier mee omgaan? Deze vragen waren de aanleiding om de afgelopen maand twee cursussen te … [Lees meer...] overHoe kan ik als docent Nederlands AI gebruiken voor mijn lessen?
Een zomer vrij van nut
Een neerlandistisch saaifaaifuijeton Sanne haar denken was snel en vrolijk. Maar vandaag niet. Het was februari 2027, en ze had haar eerste dag als universitair docent aan de universiteit waar ze tot dan toe nog maar een paar keer was geweest. Toen ze nog studeerde, toen ze promoveerde, toen ze een postdoc-plaats aanvaarden, had het onmogelijk geleken om ooit een baan te … [Lees meer...] overEen zomer vrij van nut
Etymologica: rups
Dit stukje is een kleine taalkundige verhandeling naar aanleiding van de namen voor de rups, of eigenlijk over de enige naam die er in ons taalgebied bestaat voor de rups, namelijk rups en een aantal varianten, rupse, rups, ruspe, rusp, roepe, roep, ruip. De oudste notering van ’t woord is uit 1240: rupsene. De rups heeft zolang we hem kennen voor schade … [Lees meer...] overEtymologica: rups
Stenen van zondeloze mensen
Jurriën Rood meent dat je appels en peren wel met elkaar kunt vergelijken. Hij maakt hier nogal een groot punt van: je kunt echt alles met elkaar vergelijken. En dan kun je bijvoorbeeld zeggen dat appels dichter in de buurt komen van een ronde vorm. Jaja. Het is het soort opmerkingen die je als taalkundige weleens te horen krijgt op een feestje. Iemand is een succesvolle … [Lees meer...] overStenen van zondeloze mensen
Tussen heksen en ontelbare blote dames
Een kleine geschiedenis van Uitgeverij Voltaire De Heksenhamer, de Nederlandse vertaling van een werk uit 1487 van de hand van de dominicaan Henricus Institoris – ‘een met satanisch cynisme geschreven handleiding voor inquisiteurs en wereldlijke rechters om heksen genadeloos te vervolgen en ter dood te brengen’ – is wellicht het boegbeeld van het fonds dat Uitgeverij … [Lees meer...] overTussen heksen en ontelbare blote dames
Dennis Wiersma en de betekenis van schrijven in blokletters
Een Kamerdebat zit ik vaak te volgen met een notitieboekje binnen handbereik. Het is een handzaam dingetje, alleen vraagt het papier om gebruik met een potlood of balpen, want een vulpen blijft vrij gemakkelijk haken met vlekken als gevolg. Schrijf ik op dit vezelige papier toch met vulpen, dan gebruik ik in dat geval minder vaak verbonden letters. In de wereld van de … [Lees meer...] overDennis Wiersma en de betekenis van schrijven in blokletters
De nieuwe realiteit van tekstproductie op school
Er is een nieuwe ronde Dudoc Alfa-subsidies! Dat is geld voor docenten in de Geesteswetenschappen die willen promoveren op een onderwerp dat de wetenschap vooruit helpt en tegelijkertijd op de een of andere manier in de klas kan worden toegepast. Ik kan niet zeggen hoe mooi ik het vind, dat dit systeem bestaat. Goed voor leraren, die een mooie kans krijgen zich verder te … [Lees meer...] overDe nieuwe realiteit van tekstproductie op school
‘Die historie van Jason’ : capittel [9]
© British Library Board, Ms. BL add. 10290, fol. 106v Die historie van Jason, Kritische editie van het unieke handschrift Londen BL add. 10290 in combinatie met de Franse brontekst van de vertaler: een anonieme druk [Brugge, ca. 1476 ?] bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve capittel [9] Hoe een prinse van Griecken, ghenoemt Peleus, broeder des conincks Esons van … [Lees meer...] over‘Die historie van Jason’ : capittel [9]
‘Om zich niets van de wensen aan te trekken’
Over Lucas Hüsgens De wereldvrede Ik heb altijd veel plezier beleefd aan Vestdijks memoires Gestalten tegenover mij, psychologisch geïnspireerde portretten van zijn ook schrijvende generatiegenoten als Slauerhoff, Ter Braak, Du Perron, Nijhoff. Vestdijk was maar iets ouder dan ik nu ben toen hij Gestalten schreef, dus op zich zou het er de tijd voor zijn. Er zijn twee … [Lees meer...] over‘Om zich niets van de wensen aan te trekken’
Red het Nederlands van de managers
De zet van minister Dijkgraaf om de verengelsing en verwerelding van ons hoger onderwijs te beteugelen heeft geleid tot grote ophef en ontsteltenis. Wat opvalt: er is weinig gevoel voor het Nederlands als iets van eigen waarde. Zorgen en voornemens Op 21 april dit jaar lichtte minister Robbert Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) de Tweede Kamer bij … [Lees meer...] overRed het Nederlands van de managers
Me niet uitlachen!
"Niet mij uitlachen!" zei ik tegen mijn dochter. Want die was me aan het uitlachen. "Huh?" zei mijn vrouw, "mij? Waarom niet me?" Want zo'n gezin zijn we. Het is inderdaad een beetje gek. Normaal gesproken zegt een mens me. "Zij lacht mij uit" zou ik eigenlijk alleen zeggen om het te contrasteren met een ander (zij lacht niet mijn grootste vijand uit, zij lacht mij uit). … [Lees meer...] overMe niet uitlachen!
#MeToo in Reynaert de Vos: de zaak Hersint
De Reynaert kent een handvol van (expliciet) vrouwelijke personages: de leeuwin, Reynaerts vrouw Hermeline, de wolvin Hersint en de hen Coppe. Minstens drie van hen worden slachtoffer van Reynaert. Of Hermeline, die door het gedrag van haar echtgenoot gedwongen moet verhuizen met haar kroost ook een slachtoffer is, laat ik even in het midden. De leeuwin valt samen met haar … [Lees meer...] over#MeToo in Reynaert de Vos: de zaak Hersint
De afnemende populariteit van minderheidstalen
Al jarenlang zet de Raad van Europa zich in voor de bevordering van het gebruik van regionale- en minderheidstalen, en al jarenlang heeft het geen succes. Ook in Nederland worden de Friese, Limburgse en Nedersaksische taal steeds minder gesproken. Cor van der Meer, expert op het gebied van regionale en minderheidstalen: “Als een taal uitsterft, sterft ook een deel van de … [Lees meer...] overDe afnemende populariteit van minderheidstalen
‘De wand’ – Prijswinnend essay over de maakbaarheid van taal
Rebecca van Raamsdonk, die Nederlandse les geeft aan hoogopgeleide volwassenen, ziet hoe haar cursisten soms worstelen met alle verwachtingen. Zouden zij het Nederlands ooit perfect leren beheersen, vragen ze zich af. Het doet van Raamsdonk denken aan een roman van Marlen Haushofer, waarin een vrouw op een dag botst tegen een muur die ze niet ziet – en een uitweg lijkt er niet … [Lees meer...] over‘De wand’ – Prijswinnend essay over de maakbaarheid van taal
