Op de Negende Kerstdag las ik in NeerlandistiekNegen polemistenAcht rubricistenZeven studies wenkendZes docenten denkend,Vijf keer wat nieuws,Vier feuilletons,Drie uitgelicht,Twee taalartikels,En een column van Marc als ontbijt! De schrijver neemt de perkamenten waarop hij de afgelopen dagen twee lange, prachtige gebeden heeft uitgeschreven. Hij leest ze nog eens, knikt … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (9)
Artikel
Portret: Frits Spits
Taalstaat. Vanuit de delta van het binnenbrein, is de mond een oneindig ritmisch beweeglijk klanklichaam met een nog nimmer fabelachtig onontgonnen symfonie van accenten, ruis en stiltes…, tongslagen-geluiden, met een subliem eigen beleving van een werkelijkheid. De scheppende mond grijpt overal in, plaagt. Taalplattegronden verdwalen in Van Dale, vernieuwt zij zich generaties … [Lees meer...] overPortret: Frits Spits
Taal ontdekken en beleven
Vernieuwingen in het vak Nederlands Het vak Nederlands staat aan de vooravond van een grote vernieuwing. Vanaf 2026 worden de herziene kerndoelen en eindtermen ingevoerd. Waar de focus lange tijd lag op losse onderdelen zoals begrijpend lezen, spelling en grammatica, staat straks het samenhangend gebruiken van taal centraal. Lezen, schrijven en taalbeschouwing worden … [Lees meer...] overTaal ontdekken en beleven
Een bravourestuk
De afgelopen dagen heb ik een van de wonderlijkste Nederlandse romans van de afgelopen jaren gelezen: De kleine Steinz van Elisabeth Steinz. Het is altijd gevaarlijk om in een tekst te spreken over die tekst zelf, over het feit dat de lezer nu precies deze tekst aan het lezen is. Het vestigt de aandacht van die lezer op precies die tekst, trekt haar uit het … [Lees meer...] overEen bravourestuk
Groslijst: Chris Polanen, De handlezer
Chris Polanen heeft al meerdere romans geschreven over zijn geboorteland Suriname. Op twintigjarige leeftijd vertrok hij min of meer noodgedwongen naar Nederland om diergeneeskunde te studeren. Sinds 1992 is hij dierenarts in de Amsterdamse Bijlmer. Polanen schrijft in de avonduren om dichtbij Suriname te kunnen blijven, in zijn boeken stopt hij veel van eigen ervaringen en … [Lees meer...] overGroslijst: Chris Polanen, De handlezer
Twaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (8)
Op de Achtste Kerstdag las ik in NeerlandistiekAcht rubricistenZeven studies wenkendZes docenten denkend,Vijf keer wat nieuws,Vier feuilletons,Drie uitgelicht,Twee taalartikels,En een column van Marc als ontbijt! Ik doe mee aan de opdracht, maar met mijn hoofd zit ik in de taalwetenschappelijke literatuur. Al decennia bestaat er in mijn vakgebied discussie over hoe je … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (8)
Met een musette naar de meet
Achter het Achtervoegsel 61 Enkele weken geleden bezocht ik met mijn jongste dochter op een ochtend de grootste fietsenwinkel van Nederland. Omdat het uitzoeken en passen van wielerkleding de nodige tijd in beslag nam, was het lunchtijd toen wij de zaak uitliepen. Nu bevond zich op het terrein tegenover de winkel en naast het servicecenter een gelegenheid om hongerige … [Lees meer...] overMet een musette naar de meet
Het jaar van het schoolvak
Mijn wens voor het nieuwe jaar: laten we het een jaar maken van het schoolvak Nederlands. Niet omdat de problemen nieuw zijn, maar omdat ze nu tegelijk optreden, en omdat het tijd wordt dat we er iets aan doen. Omdat er in 2025 heus al veel is gebeurd, maar dit nog altijd niet genoeg is. Aan de ene kant is er de voortdurende politieke nadruk op basisvaardigheden. Nieuwe … [Lees meer...] overHet jaar van het schoolvak
Twaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (7)
Op de Zevende Kerstdag las ik in NeerlandistiekZeven studies wenkendZes docenten denkend,Vijf keer wat nieuws,Vier feuilletons,Drie uitgelicht,Twee taalartikels,En een column van Marc als ontbijt! De oudere dialectsprekers die van huis uit Brabants spreken, ergeren zich groen en geel aan dit soort onvolkomenheden, die taalkundigen ook wel hyperdialectismen noemen. Ze … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (7)
De zichtbare nederlaag
Een geweldige zin: ‘Op wandelvakanties pelt hij onderweg een ei en rolt dat over zijn bezwete voorhoofd, voor het zout.’ Ik trof hem aan in Mirjam van Hengels Ganzentijd. Dit boek over de dood van haar vader houdt zich op in een autobiogenre dat me niet ligt, maar blijkbaar weet Van Hengel me te overtuigen. De zin karakteriseert op een wijze waarin diverse reacties open … [Lees meer...] overDe zichtbare nederlaag
Monument voor een vriend
Willem Otterspeer schreef een biografie over dichter, schrijver, criticus, programmamaker en boekenmens pur sang Michaël Zeeman (1958-2009). Otterspeer dekt zich van tevoren terdege in: hij en Zeeman waren goed bevriend, wat vragen kan oproepen over de vereiste objectiviteit. Als we dat gehad hebben kan de lezer al snel constateren dat de vriendschap de biografie vooral … [Lees meer...] overMonument voor een vriend
2025 in 25 artikelen
Een jaaroverzicht De wereld stort om ons heen in elkaar, en we hebben dit jaar ook in dit tijdschrift veel treurig nieuws moeten brengen. Dat onze langjarige hoofdredacteur Ben Salemans in september zomaar overleed, daar hebben de redacteuren onder de kerstboom allemaal nog aan gedacht. Maar als we dat allemaal wegdenken, was 2025 helemaal niet zo'n slecht jaar voor … [Lees meer...] over2025 in 25 artikelen
Groslijst: Ludo Menten, De Duchampcode
Duchamp, wie kent hem niet? De Frans-Amerikaanse dadaïstische kunstenaar, en fenomenaal schaakspeler, die de kunstwereld op zijn kop zette toen hij ‘Fountain’ (1917), inzond voor een grote tentoonstelling in New York. Het porseleinen urinoir werd destijds geweigerd voor de expositie, maar is in 2004 door 500 professionals van over de hele wereld gekozen tot meest invloedrijke … [Lees meer...] overGroslijst: Ludo Menten, De Duchampcode
Twaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (6)
Op de Zesde Kerstdag las ik in NeerlandistiekZes docenten denkend,Vijf keer wat nieuws,Vier feuilletons,Drie uitgelicht,Twee taalartikels,En een column van Marc als ontbijt! Dat het met zijn h is ontstaan in de schrijftaal en niet in de spreektaal, bevestigen de streektalen in ons taalgebied. Uit grootschalige onderzoeken uit de vorige eeuw bleek namelijk dat het lidwoord … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (6)
Winterpraktijken
Kou, eten en feestjes in de Huygens’ familiebrieven Strenge winters zijn in de brieven van de kinderen van Constantijn Huygens senior vaak het decor voor verhalen over feestjes, diners, bals en nachten die heel laat eindigen. Ze zijn geschreven in een periode waarin West-Europa zich midden in een fase van de Kleine IJstijd bevond en de ongemakken van kou, ijs en sneeuw … [Lees meer...] overWinterpraktijken
Wittgenstein: eerder een last dan een lust
Aan het einde van zijn boek Wittgensteins betekenis poneert Martin Stokhof dat het werk van Ludwig Wittgenstein zich moeilijk verhoudt met de geprofessionaliseerde academische filosofie, met 'haar eigen vaktijdschriften, subsidies, prijzen, ranglijsten, en alles wat daar verder nog bij hoort.' Van academische filosofie is hét kenmerk 'het zoeken naar essenties': wat bedoelen we … [Lees meer...] overWittgenstein: eerder een last dan een lust
Twaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (5)
Op de Vijfde Kerstdag las ik in NeerlandistiekVijf keer wat nieuws,Vier feuilletons,Drie uitgelicht,Twee taalartikels,En een column van Marc als ontbijt! “Mijn allerlaatste examen aan de universiteit legde ik bij hem af. Iedere student wist dat als Taeldeman kon raden vanwaar in Vlaanderen je afkomstig was, er iets schortte aan je uitspraak van het Standaardnederlands. Na … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (5)
Slim, speels, standvastig
Hoe Anna Roemers zich fluitend staande hield Volgende week vrijdag verschijnt de tweede aflevering van Historische Klassiekers, een podcast-serie van Fixdit over onderbelichte vrouwelijke auteurs. Daarin kijken we wat er gebeurt als oude teksten worden gerestaureerd en gemoderniseerd. Voor iedere aflevering hertaalt een hedendaagse schrijver tien pagina’s van een … [Lees meer...] overSlim, speels, standvastig
Etymologica: Waarom de p in ons woord ‘pad’ op een Iraanse oorsprong wijst
Maar eerst: verwantschap – hoe was het ook alweer? Hoe was het ook alweer? Zoals twee zussen, twee nichten of twee achternichten aan elkaar verwant zijn, zo kunnen twee talen dat ook zijn. Zowel voor verwante mensen als voor verwante talen geldt: ze stammen af van een gemeenschappelijke voorouder. Als er van deze gemeenschappelijke voorouder geen foto’s, schilderijen … [Lees meer...] overEtymologica: Waarom de p in ons woord ‘pad’ op een Iraanse oorsprong wijst
Dat zijn nog altijd heel veel woordklassen!
Italiaanse Instagram-taalkunde Natuurlijk blijf ik graag op de hoogte van wat er speelt in mijn vakgebied – het communiceren van de taalwetenschap aan een breder publiek. Er valt van alles te leren van nieuwe collega's in het vakgebied, die soms dingen doen die mij als oudere heer niet zouden liggen, maar die precies daarom misschien wel effectiever zijn dan wat ik zelf … [Lees meer...] overDat zijn nog altijd heel veel woordklassen!
Historie van Malegijs : Capittels [48]-[51]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [48]-[51]
Leonard Nolens (1947-2025)
Twist. Het zijn alleen woorden. Twist. Er is in mij een frivoliteit, een lichtzinnigheid die nooit aan bod komt in wat ik schrijf, alsof ze bijkomstig zou zijn in mijn dagelijks bestaan. Maar ze is fundamenteel! Ze schenkt me zeldzame momenten van geluk, roes, vergetelheid. Waarom schrijf ik er nooit over? Omdat geluk niet interessant is? Twist. Maar zij, de muze is mijn … [Lees meer...] overLeonard Nolens (1947-2025)
Groslijst: Mirjam Liesker, De dood van een hypochonder
Wat is er gebeurd met de Personagebank? Deze crowd-sourced database met gegevens over personages uit Nederlandstalige romans had ik graag even geraadpleegd na het lezen van De dood van een hypochonder. Mirjam Lieskers hoofdpersonage Minne Sielker – mijn vierdeklassers die de flaptekst van het boek voorgeschoteld kregen in een les over de termen autobiografische roman, … [Lees meer...] overGroslijst: Mirjam Liesker, De dood van een hypochonder
Twaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (4)
Op de Vierde Kerstdag las ik in NeerlandistiekVier feuilletons,Drie uitgelicht,Twee taalartikels,En een column van Marc als ontbijt! “Nederlands was op school eerlijk gezegd behoorlijk saai, zeker de stof voor het eindexamen, waarvoor eindeloos samenvattingen werden geoefend. Het vak bood zeker niet de analytische uitdagingen van Scheikunde. Maar achter dat saaie schemerde … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (4)
Laatste werken
Het boek over Anthonis de Roovere, noem het Duik op, Anthonis, gaat bestaan uit vijftien hoofdstukken die losjes de chronologie volgen, maar vaak een sterk thematisch karakter hebben. Die vijftien hoofdstukken zijn ondergebracht in drie delen. Het eerste volgt de jaren waarin Filips de Goede hertog was (1419-1467), het tweede gaat over de jaren waarin Karel … [Lees meer...] overLaatste werken
