Vijftig canonteksten in de klas (2) In het begin van de dertiende eeuw ontstonden er in heel West-Europa begijnhoven. Die begijnhoven werden bewoond door gemeenschappen van religieuze vrouwen, die hun persoonlijke bezittingen wilden behouden en daarom niet voor het kloosterleven kozen. De beroemdste begijn uit de Nederlanden was ongetwijfeld de dertiende-eeuwse … [Lees meer...] overHadewijch (ca. 1200 – ca. 1250), Liederen
Artikel
Een nagekomen brief van Belcampo
Na verschijnen van de biografie Groots en onbekommerd is de schrijver Belcampo (Herman Pieter Schönfeld Wichers, 1902-1990) opnieuw tot leven gekomen. In het boek, maar ook in gesprekken die ik na lezingen en interviews met belangstellenden voerde. Weetjes, anekdotes, ontmoetingen. Onlangs ontving ik een brief die Belcampo op 11 januari 1984 stuurde aan Sandra Faneker. Als … [Lees meer...] overEen nagekomen brief van Belcampo
‘Nou ja, kijk, je denkt altijd na tijdens de kerst. Dat is onvermijdelijk’
Confuc (3) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. De eerste persconferentie in het nieuwe jaar. De eerste zinnen van de minister-president lijken weinig nieuws te … [Lees meer...] over‘Nou ja, kijk, je denkt altijd na tijdens de kerst. Dat is onvermijdelijk’
Maar het is wel allemaal waar
Jacob van Maerlant als wetenschapscommunicator Er is af en toe discussie over de vraag of je oude Nederlandse teksten wel moet 'hertalen', omzetten naar modern Nederlands. Als er nu één Nederlandse schrijver is, van wie we zeker weten dat hij hertaling zou hebben toegejuicht, is het Jacob van Maerlant. Want als hij iets wilde met zijn werk, en in het bijzonder met Der … [Lees meer...] overMaar het is wel allemaal waar
Naar breed gedragen en samenhangende kennisbases Nederlands
Hoe de nieuwe vakspecifieke kennisbases Nederlands aan elkaar en de nieuwe kerndoelen en (concept)eindtermen van het schoolvak Nederlands verbonden kunnen worden, met het domein literatuur als voorbeeld Op dit moment worden de vakspecifieke kennisbasis Nederlands Bachelor tweedegraads (hierna: NE BA) en vakspecifieke kennisbasis Nederlands Master eerstegraads (hierna: NE … [Lees meer...] overNaar breed gedragen en samenhangende kennisbases Nederlands
Wat versprekingen ons zeggen
De psychoanalyse is in wezen een taaltheorie. Ze vertelt ons iets fundamenteels over de mens en haar relatie tot de taal, namelijk dat we uiteindelijk toegang tot de diepste lagen van de mens hebben als we de taal maar serieus nemen. De psychoanalyticus luistert aandachtig naar de patiënt en haalt uit de taal allerlei dingen die er onbewust ingestopt zijn. Dit veronderstelt … [Lees meer...] overWat versprekingen ons zeggen
Een sprekende schrijver
Het gegeven peerd: De Tawl (2) De Tawl is een meeslepend boek – Dröge neemt je mee achter op zijn oranje fiets, hij laat je als een cameraman kijken door zijn lens en hij begeleidt zichzelf geregeld met fraaie, op z’n minst verrassende manieren van zeggen. Hij spréékt nog het meest. In de weergave van de tekst zie je dat aan tal van beknopte zinnen (dus zonder … [Lees meer...] overEen sprekende schrijver
Een kaleidoscopische vertelling met een organische samenhang
Mordechai van Marcel Möring is een roman uit een categorie waar ik veel van houd. Een roman waarin een eenling centraal staat, een eenling die natuurlijk geen echte eenling is en bovendien door een heel riant, goeddeels door hemzelf gevlochten sociaal netwerk wordt gekoesterd, maar nochtans een eenling, een die met zorg zijn eigen gang wil blijven gaan. Een beetje een klassiek … [Lees meer...] overEen kaleidoscopische vertelling met een organische samenhang
Prozamolens
Onder wat Jozef Deleu nu weer allemaal naar boven heeft gehaald voor zijn poëzietijdschrift Het liegend konijn zitten opvallende 11 prozagedichten van Hanz Mirck. Prozagedichten zijn intrigerende stukjes tekst, zoals al blijkt uit de naam: normaliter zet je proza tegenover gedichten. Wat is dan een prozagedicht? Zo begint een van de kortere teksten van … [Lees meer...] overProzamolens
Het gegeven peerd
De Tawl (1) Waarom zei ik het eigenlijk? In de rij voor een kassa achter een mevrouw die naar een ander riep: “Je moet n gegeevm peerd nooit in de bek kijkng!” Ik zei in het Gronings tegen haar dat ze zo prachtig dialect had gesproken. Haar reactie: dit was het énige Gronings dat ze kende, ze sprak het niet maar vroeger had ze het wel verstaan. Daar was ze blij om, liever … [Lees meer...] overHet gegeven peerd
Missen en ontbreken
Tot een van de intrigerendste eigenschappen van de mens behoort het vermogen om te praten over dingen die er niet zijn. We weten dat zelfs de beste chatbots nog steeds moeite hebben om met ontkenningen te werken. Als je het meest geavanceerde model van ChatGPT vraagt om een afbeelding van een 'vrouw zonder handtas' krijg je dit: Een mens van ouder dan een paar jaar zal … [Lees meer...] overMissen en ontbreken
Lauwe banketstaaf
Over de biograaf over de biografie over Godfried Bomans Daar komt-ie aan, hoor! De (altijd zeggen: ‘langverwachte’) biografie van Godfried Bomans door Gé Vaartjes. De boekenbijlage van de Volkskrant heeft de primeur, met maar liefst vier hele pagina’s over het boek. Of, dat wil zeggen: over het boek? Nou nee, over het boek gaat het eigenlijk helemaal niet, het gaat over … [Lees meer...] overLauwe banketstaaf
Etymologica: Mijn lieve, mijn tete
Zoete woorden komen en gaan, en gegaan uit onze taal is het oude teet ‘blij; lief’, dat niet zelden voor namen gebruikt werd en dan vaak als een liefkozend achtervoegsel diende. Het overleeft versleten in oorspronkelijk Germaanse namen als Hoite en Jelte. In alledaagse spraak Los is teet kennelijk maar één keer te vinden in de … [Lees meer...] overEtymologica: Mijn lieve, mijn tete
Waarom we staken
Vorige week ging de kogel door de kerk. De vakbonden hadden een ultimatum gesteld aan minister Bruins van Onderwijs: trek de bezuinigingen terug, en anders gaan we staken. Op de dag van het ultimatum kwam er een antwoord: de minister trok de bezuinigingen niet terug. En dus gaan we staken. Waarom trok de minister de bezuinigingen niet terug? Ook in deze brief was het 't oude … [Lees meer...] overWaarom we staken
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [48]-[50]
Die wonderlike, vreemde ende schone historie van Melusinen zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen in 1491. Kritische editie met reproductie van het unieke exemplaarKBR Brussel Inc B 1369,in combinatie met de proza-versie van Je(h)an d’Arras, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve. Amsterdam 2024 Bibliotheek van Middelnederlandse … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [48]-[50]
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [48]-[50]
Die wonderlike, vreemde ende schone historie van Melusinen zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen in 1491. Kritische editie met reproductie van het unieke exemplaarKBR Brussel Inc B 1369,in combinatie met de proza-versie van Je(h)an d’Arras, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve. Amsterdam 2024 Bibliotheek van Middelnederlandse … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [48]-[50]
De overheid kan geen stap zetten of …
‘De overheid kan geen stap zetten of de Autoriteit Persoonsgegevens begint te keffen als een juffershondje’, zo luidde de kop boven een column van Elma Drayer, in De Volkskrant van 10-1-2025. Het is een tamelijk complexe zinsconstructie, zowel stilistisch als syntactisch, en zij nodigt zeker uit tot een nadere beschouwing. In de afgelopen dertien maanden heb ik op dit … [Lees meer...] overDe overheid kan geen stap zetten of …
Een leven met muziek en taal
Tekstportret Jacomine Nortier In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier, ter gelegenheid van een bijzondere aanleiding. Onlangs nam Jacomine Nortier afscheid van de Universiteit van Utrecht. Van 1992 tot 2024 doceerde zij daar en deed ze onderzoek naar sociolinguïstiek, taalcontact, meertaligheid en NT2. Een paar maanden geleden … [Lees meer...] overEen leven met muziek en taal
Een goede bestuurder beweegt mee
De return van de verleden tijd van lijken "Mensen!" zei Wouter Pieterse, inmiddels weer terug als hoogleraar Financiële Letterkunde, terwijl hij rondkeek. "Zoals jullie weten, beschouw ik jullie allemaal als mijn eigen cluppie." "Jaja," zei Marie, de specialist in de geschiedenis van de neerlandistiek tot 1800 die al enkele jaren officieel gepensioneerd was, maar naar … [Lees meer...] overEen goede bestuurder beweegt mee
Leve ChatGPT
(Andere gedichten en Pornschlegel) Wat ChatGTP (met) Het Archief van Thomas Heerma van Voss (aan)deed, kan verbeterd worden, dacht ik zo. Ik deed nooit eerder iets met ChatGTP, maar het blijkt dus een goudmijntje! Eindelijk, zo ontdekte ik, kan ik de dichter worden, die ik nooit had kunnen dromen. Hoe had ik dat beter kunnen doen dan via hét monument van intertekstualiteit … [Lees meer...] overLeve ChatGPT
De rommeligheid die een dagelijks leven kan kenmerken
Het dagboek van Eefje Jonker. Bezorgd en van een nawoord voorzien door Robert Anker (2013) las ik al eerder, zij het in een digitale versie. En onlangs, ruim tien jaar na de eerste keer, las ik het opnieuw; tijdens die tweede lezing besloot ik toch om ook de oorspronkelijke, papieren uitgave van het boek te kopen; ik wil gewoon alles van Anker voor me in de kast hebben … [Lees meer...] overDe rommeligheid die een dagelijks leven kan kenmerken
ChatGPT is zeker niet het enige taalhulpmiddel voor studenten
Wat kan het Instituut voor de Nederlandse Taal voor jou als student betekenen? Misschien heb je een van deze producten weleens gebruikt of heb je erover gehoord: het Algemeen Nederlands Woordenboek of Woordenlijst.org. Veel studenten weten niet dat deze taalhulpmiddelen afkomstig zijn van het Instituut voor de Nederlandse Taal. Het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) … [Lees meer...] overChatGPT is zeker niet het enige taalhulpmiddel voor studenten
Niet uit mijn naam
Confuc (2) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. JournalistOxfam Novib is een actie gestart,‘Niet uit mijn naam’. Het doel van de actie is eigenlijk het stilzwijgen … [Lees meer...] overNiet uit mijn naam
Wordt de taalindustrie weggeblazen?
Hoe staat de taalindustrie ervoor? Er zijn in ons taalgebied weinigen – herstel: er is niemand – die hier zo'n goed overzicht over heeft als Frieda Steurs, de directeur van het Instituut voor de Nederlandse Taal. Onlangs publiceerde ze een goed overzichtswerk over de manieren waarop mensen met taalkundige kennis hun geld verdienen, en dan vooral in combinatie met digitale … [Lees meer...] overWordt de taalindustrie weggeblazen?
Harper’s Bizar
De behandeling van Thomas Heerma van Voss’ roman Het archief in modetijdschrift Harper’s Bazaar is al her en der rondgegaan. De auteur schreef er een vermakelijk stukje over in De lage landen. Of ‘vermakelijk’? Tis eigenlijk een typisch gevalletje: dit was enorm om te lachen als het niet zo diepdroef was. Voor wie het verhaal niet kent: Heerma van Voss werd er door een vriendin … [Lees meer...] overHarper’s Bizar
