Met het oog op de naderende Bronstijdtentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden, beloofde ik wat te zullen schrijven over de Chalcolithicum/Bronstijd-samenleving die we kunnen reconstrueren aan de hand van wat we kunnen reconstrueren van het Proto-Indo-Europees. Dat ik tweemaal “we kunnen reconstrueren” schrijf, is lelijk maar geen toeval. Als we … [Lees meer...] overDe Proto-Indo-Europese samenleving: namen
Artikel
Neerlandicus voor de andere talen
Ik mag niet langer zwijgen. Ik mag me dan voorgenomen hebben een tijdje mijn mond te houden, maar als onverlaten dan de gelegenheid aangrijpen om alles af te breken wat ons lief is, wordt zwijgen op zeker moment immoreel. Een van de kenmerken van de regeerstijl van Eppo Bruins, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, is dat hij de verschrikkelijkste dingen doet, … [Lees meer...] overNeerlandicus voor de andere talen
Aanbevolen artikelen uit de taalkunde
Dit keer niet een artikel dat iedereen moet hebben gelezen maar een tekst die indertijd veel losmaakte, op scherp zette. Het is een artikel dat eigenlijk niet thuishoort in een serie favoriete artikelen, het artikel was en is zelfs het tegenovergestelde daarvan. De reden waarom ik het in deze serie opneem is dat het illustreert hoezeer het denken over het belang van de eigen … [Lees meer...] overAanbevolen artikelen uit de taalkunde
Nedersaksisch topnieuws: spectaculaire vondst ridderroman en veel meer
Het Nedersaksisch symposium van 4 oktober jongstleden in Deventer zindert nog na. Dat kan ook niet anders. Het bood een dag vol boeiende lezingen, het vijfjarig bestaan van het symposium en van het Jaorboek Nedersaksisch werd gevierd, en dat alles werd ‘bekroond’ met de bekendmaking van een pas ontdekt tekstdeel uit een middeleeuwse in het Nedersaksisch gestelde ridderroman. … [Lees meer...] overNedersaksisch topnieuws: spectaculaire vondst ridderroman en veel meer
Ach en wee. Een gelegenheidswoordenboekje voor Rhijnvis Feith
Op 8 februari 2024 was het precies 200 jaar geleden dat Rhijnvis Feith (1753-1824) overleed. Deze Nederlandse jurist, vrijmetselaar en politicus schreef poëzie, romans en publiceerde brieven over uiteenlopende onderwerpen, reisverslagen en columns. Tot zijn bekendste werken behoren Julia (1783), Ferdinand en Constantia (1785) en Het graf (1792). Voor Peter Altena was die … [Lees meer...] overAch en wee. Een gelegenheidswoordenboekje voor Rhijnvis Feith
Etymologica: De Blaasbalg en andere toponiemen voor scheve percelen
Tegenwoordig zijn, als gevolg van ruilverkaveling, de meeste percelen rechthoekig. Vroeger was dat anders. Toen waren er vele driehoekige, wigvormige, kortweg schuin begrensde percelen. In dit artikel gaan we op zoek naar toponiemen die ontstaan zijn omdat een perceel geen rechthoekige, maar een meer driehoekige, spitse begrenzing had. De Blaasbalg bij Woudrichem Ten … [Lees meer...] overEtymologica: De Blaasbalg en andere toponiemen voor scheve percelen
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [1]-[2]
Die wonderlike, vreemde ende schone historie van Melusinen zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen in 1491. Kritische editie met reproductie van het unieke exemplaarKBR Brussel Inc B 1369,in combinatie met de proza-versie van Je(h)an d’Arras, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve. Amsterdam 2024 Bibliotheek van Middelnederlandse … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [1]-[2]
Het eerste kwart: Simone Atangana Bekono, Confrontaties
Salomé denkt aan de Griekse mythologie en leest Hella Haase, terwijl ze in de jeugddetentie zit omdat ze een jongen uit haar dorp een oog heeft uitgestoken. Ze verveelt zich daar ook, want de leerstof die ze krijgt aangeboden is niet hoger dan op havo-niveau. Ondertussen kijkt ze vol minachting naar bijvoorbeeld degene die geacht wordt haar psychologisch bij te … [Lees meer...] overHet eerste kwart: Simone Atangana Bekono, Confrontaties
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) als feuilleton
Tot de grote romans uit de late Middeleeuwen behoort het tragische levensverhaal van Melusigne/Melusine, dochter van koning Elinas van Albanie (Schotland) en de fee Presine, die dacht haar moeder een groot plezier te doen door samen met haar zusters Melior en Palestine hun vader levenslang in de berg Brumbelio op te sluiten, omdat hij zijn belofte jegens hun moeder gebroken … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) als feuilleton
Punk-Poetry. Diana Ozon en het literaire veld van de jaren tachtig
In de vroege jaren tachtig van de twintigste eeuw was Amsterdam het toneel van krakersrellen en punkers. De stad was ook de voedingsbodem voor een alternatieve scene met optredens van dichters in kraakpanden. Diana Ozon was een van hen en maakte als podiumdichter furore in die jaren. Ze is ook nu nog volop actief in de poëzie, nog steeds op het podium én op internet. Haar … [Lees meer...] overPunk-Poetry. Diana Ozon en het literaire veld van de jaren tachtig
Wat te doen als iedereen boos op je is?
Afgezien van het feit dat we een regering hebben die bezig is om ons, net als alle geesteswetenschappers, het werk zo goed als onmogelijk te maken, zijn het gouden tijden voor de taalwetenschap. In de politiek telt de daad niet meer, het woord regeert: de grootste partij van Nederland kent geen concrete wapenfeiten, enkel grote woorden over anderen. Hoe word je zo populair … [Lees meer...] overWat te doen als iedereen boos op je is?
De Proto-Indo-Europese godsdienst
Binnenkort is in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een expositie over de Bronstijd. Het leek me, zoals ik al eerder schreef, een aardig idee de toenmalige samenleving te beschrijven aan de hand van de taal. Dit Bronstijderfgoed biedt immers een fantastisch venster op een van de toenmalige samenlevingen: de Yamnaya-cultuur in het huidige Oekraïne. Die is … [Lees meer...] overDe Proto-Indo-Europese godsdienst
Oude hoer is troef
(Vier Platen Test voor Vijftien Schrijvers) Begin jaren dertig ontwikkelde professor dr. David van Lennep een psychologische test op basis van vier afbeeldingen: de Vier Platen Test (VPT). Deze zou inzicht geven in de motieven en interesses van jongeren die op zoek waren naar een passend beroep. Van Lennep kreeg met de jaren steeds meer bedenkingen bij de objectiviteit en … [Lees meer...] overOude hoer is troef
Vakgroep Nederlands in Sheffield, Engeland
Het kloppende hart van neerlandistiek in het Verenigd Koninkrijk en Ierland is de afdeling Nederlands in Sheffield, Engeland. De afdeling met ruim tachtig studenten wordt momenteel geleid door Dr Henriette Louwerse, voormalig voorzitter van de IVN, en Dr Filip De Ceuster en hun passie en enthousiasme gaan niet onopgemerkt voorbij. De taal werd in 1948 … [Lees meer...] overVakgroep Nederlands in Sheffield, Engeland
Prueft selve wat sulcke liefde can maken
Ook vieze literatuur is literatuur. Uit de twintigste eeuw kennen we de bundel Agath van W.C. Kloot van Neukema - de lichaamssappen spuiten en druppelen van de bladzijden. Maar er werd eerder ook nogal wat smerigheid aan het papier toevertrouwd. Uit het begin van de zestiende eeuw dateert het refereyn op de stok 'Prueft selve wat sulcke liefde can maken'. Ik heb van dat … [Lees meer...] overPrueft selve wat sulcke liefde can maken
Stil verzet. De oorlogsjaren van August Vermeylen 1939-1945
Nu Vlaanderen massaal de duimen kapot scrolt om te zien welke politicus zich nu weer in het pak van Monster, Konijn of Cindy Envy of een ander The Masked Singer-personage heeft gehesen, is het goed in herinnering te brengen dat er in Nederlandstalig België ook politici hebben bestaan die zich onderscheidden door hun verstandelijke vermogens. De socialist August Vermeylen … [Lees meer...] overStil verzet. De oorlogsjaren van August Vermeylen 1939-1945
Etymologica: mozesmandje
Onlangs vroeg een jonge moeder me of ik haar even het mozesmandje wilde aanreiken. Hoewel ik het woord mozesmandje niet kende, was het niet moeilijk te raden dat ze het rieten babymandje bedoelde. Wie heeft die toepasselijke naam bedacht en sinds wanneer kennen we hem? Mozes Ook de niet-bijbelvaste lezer kent wel het verhaal van Mozes, die door zijn moeder in een rieten … [Lees meer...] overEtymologica: mozesmandje
Aafjes minder braafjes? Over het literair klimaat van 1953
Zo verzeilde ik een paar weken geleden in de buurt van Swolgen, het plaatsje waar dichter Bertus Aafjes begraven bleek te liggen. Zoiets vind ik de moeite van een bezoekje waard – en dat leverde, you may say, een tamelijk ontluisterende ervaring op. Aafjes’ graf was een van de vele monotone exemplaren op het jaren-tachtig confectiekerkhof van een erg grijs Noord-Limburgs dorp. … [Lees meer...] overAafjes minder braafjes? Over het literair klimaat van 1953
Met een joggingbroek naar een staatsbanket
De verenglishing van het Nederlands in Vlaanderen 7.3 In deze reeks vertellen onderzoeker Eline Zenner en taalliefhebber Jan Hautekiet het verhaal van de ‘verenglishing’ van het Nederlands in Vlaanderen. Een overzicht van de afleveringen in de aangroeiende reeks vind je hier. In dit derde stukje van Deel 7 gaan ze in op de vraag of een leenwoord wel echt overbodig kan … [Lees meer...] overMet een joggingbroek naar een staatsbanket
Het eerste kwart: Thomas Olde Heuvelt, Echo
De horrorroman Echo (2019) van Thomas Olde Heuvelt is een boek over wat in de negentiende-eeuw het sublieme werd genoemd: de combinatie van schoonheid en gruwel die tegelijkertijd enorm aantrekt én afstoot. Het hele horrorgenre is daar natuurlijk schatplichtig aan – die zoektocht naar het verlaten van alle ratio – en Olde Heuvelt maakt daar geen geheim van: ieder … [Lees meer...] overHet eerste kwart: Thomas Olde Heuvelt, Echo
Van Piet de Smeerpoets tot Ragbol Rinus
H.A.M. Roelants (1827-1907), uitgever te Schiedam (3) Toespraak bij lancering Ragbol Rinus, nieuwe vertaling van Hoffmanns Struwwelpeter, door Robbert-Jan Henkes, met tekeningen van Paul van der Steen. Een uitgave van M10, de uitgeverij van Martien Frijns. ‘Piet den Smeerpoets’, dát was de gedaante die Hoffmanns Struwwelpeter voor honderdduizenden Nederlandse lezers had … [Lees meer...] overVan Piet de Smeerpoets tot Ragbol Rinus
Lucebert kijkt in de spiegel
In het werk van Lucebert zijn nog altijd genoeg zaken te ontdekken, zoals Ton den Boon laat zien in zijn fraaie essay Lucebert, de nar en zijn dubbelganger. Het is niet moeilijk om in het oeuvre gedichten te vinden waar op de keper beschouwd niemand een snars van begrijpt, donkere spelonken in de omvangrijke mergelgrotten die het werk zijn. En soms weet … [Lees meer...] overLucebert kijkt in de spiegel
Erfgoed bewaren. De legende van de heilige Gerlach door Pierre Kemp
Onderstaand artikel verscheen in april 2018 in ‘Literatuurportret’, een online reeks op de site van het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG). Wanneer de naam Pierre Kemp (1886-1967) valt, verschijnt onmiddellijk een keurige, kalende heer in een treincoupé voor mijn geestesoog. Tientallen jaren spoorde hij met een boemeltje vrijwel dagelijks heen … [Lees meer...] overErfgoed bewaren. De legende van de heilige Gerlach door Pierre Kemp
De toekomst van het Nederlands en de Neerlandistiek in Indonesië
Het Nederlands en Indonesië hebben een lange relatie. Het Nederlands werd ooit in Indonesië gesproken want Nederland beheersde het land voor honderden jaren. Er zijn ook veel Nederlandse woorden als leenwoorden in het Indonesisch die tot nu toe nog steeds worden gebruikt. Maar dan komen de vragen voor: hoe belangrijk is het Nederlands en de Neerlandistiek in Indonesië nu? Hoe … [Lees meer...] overDe toekomst van het Nederlands en de Neerlandistiek in Indonesië
De twee kanten van het nieuws. Zeventiende-eeuwse kranten in de Republiek en de Spaanse Nederlanden (deel 3)
De ambassadeurs bij het Twaalfjarig Bestand in 1609, uit de Nieuwe Tijdinghen In de vorige twee delen van dit drieluik kwamen formele en kwantitatieve verschillen tussen de noordelijke en zuidelijke kranten aan de orde. Dit laatste deel is gewijd aan kwalitatieve verschillen: hoe versloegen de kranten nieuws dat plaatsvond in het gebied waarmee ze de taal, maar niet de … [Lees meer...] overDe twee kanten van het nieuws. Zeventiende-eeuwse kranten in de Republiek en de Spaanse Nederlanden (deel 3)
