Vandaag is het Aswoensdag. Het carnaval zit erop, katholieken halen een askruisje en de Vastentijd begint. Voor mij betekent dat tot Pasen geen alcohol, en dit jaar ook maar eens geen vlees. Gisteren was het voor mij dus echt: carne vale, dag vlees! Zelf vier ik overigens sinds de middelbare school ik al geen carnaval meer, en ook destijds stelde het weinig voor. Een … [Lees meer...] overVan Duinkerken en het carnaval
20e eeuw
Een nare juffrouw
Over een boekomslag van Belcampo De afbeelding op een boek is voor de lezer in het algemeen een gegeven. Voor de aanschaf van een boek volstaan de naam van de auteur en de titel. Voor de auteur is het een heel ander verhaal. Hij bemoeit zich vaak met de afbeelding op het boek (en schrijft zelf de flaptekst); soms levert hij een foto, of tekening, en stemt beeld en … [Lees meer...] overEen nare juffrouw
Frits van Egters, Melle en de muzen
In Venlo, in het vernieuwde museum van Bommel van Dam, hangt een schilderij van Melle dat je een tijdreis naar De Avonden biedt. Het maakt deel uit van een overrompelende expositie, voor een belangrijk deel uit de collectie van het museum. Twee verdiepingen! Bij het bekijken van de schilderijen tikte een bewaker me op de schouder. Stond ik te dichtbij? Nee, of ik dat nu … [Lees meer...] overFrits van Egters, Melle en de muzen
Hermans’ verkleinwoorden
Als Onder Professoren begint met een telegram – de blijde mare die de Rijksuniversiteit in rep en roer en Hermans’ roman direct op toeren brengt, een Nobelprijs! – komen direct in de eerste 6,7 regels drie verkleinwoorden voor: boerderijtje, buitenhuisje, huisje. Veel stelt dat buitentje van prof. Dingelam dus niet voor en we zijn tegen het eind van datzelfde eerste hoofdstuk … [Lees meer...] overHermans’ verkleinwoorden
Hoe noordelijk schreef Willem Frederik Hermans?
Hermans moet zich geërgerd hebben aan de hoeveelheid Engels in het dagelijkse leven, in het midden van de jaren ‘70. Toen al! Maar ook nieuwer, eigentijds Nederlands trof hem blijkbaar, zoals bijvoorbeeld het gebruik van ergens (dat vage en nuancerende woordje in de betekenis ‘in zeker opzicht’) (zie bv. bladzijde 149 en 154 van Onder … [Lees meer...] overHoe noordelijk schreef Willem Frederik Hermans?
Frits van Egters’ namen en beroepen
Als het in december donkert, tikken tradities op de deur. Nadert de 22e december, dan rijst de vraag of het dit jaar weer tijd is voor herlezing van De Avonden van Gerard Reve. Of eens een jaartje niet? Met een verjaars-editie voor een bijbehorende vriendenprijs moedigde uitgeverij De Bezige Bij me aan om Frits van Egters andermaal te volgen. Om het bijna gegeven paard even … [Lees meer...] overFrits van Egters’ namen en beroepen
Het overgrote deel van het heelal is niet voor ons bestemd
Aan het eind van zijn boek Erosie (1960) liet Willem Frederik Hermans zich kennen als iemand die zich zorgen maakte over het antropoceen: De plaats die het fysiek niet zo sterke mensdier in de wereld heeft weten te veroveren is indrukwekkend, maar de menselijke individuen moeten er met verlies van alerlei vrijheden voor betalen als zij er prijs op blijven stellen in zo … [Lees meer...] overHet overgrote deel van het heelal is niet voor ons bestemd
16 december 2022 – 19 februari 2023: Tentoonstelling Willy Roggeman, Ninove
Willy Roggeman: een leven geschreven De Vlaamse schrijver Willy Roggeman werd in 1934 in Ninove geboren. Hij heeft zijn geboortestad nooit echt verlaten. Op zijn 88e heeft hij een verzameld werk van meer dan honderd titels geschreven, waarvan het merendeel niet werd gepubliceerd. Al bij zijn eerste stappen als schrijver kwam Roggeman in het centrum van de Vlaamse … [Lees meer...] over16 december 2022 – 19 februari 2023: Tentoonstelling Willy Roggeman, Ninove
‘Menschliches Versagen’
Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. De avonden in vertaling (10) Dat hij al een paar dagen te voet naar zijn werk gaat omdat hij geen zin had om zijn lekke band te plakken ziet Frits als ‘menselijke onmacht’, wat Jürgen Hillner met ‘menschliches Versagen’ vertaalt. … [Lees meer...] over‘Menschliches Versagen’
‘Symbol of beneficence, beast of atonement’
Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. De avonden in vertaling (9) Het speelgoedkonijn dat Frits van Bep Spanjaard leent, straft, streelt, kust, toespreekt en in zijn broek stopt, symboliseert volgens Paul Rodenko zowel het seksuele als het religieuze in De avonden. … [Lees meer...] over‘Symbol of beneficence, beast of atonement’
‘Eine Seele mit gestutzten Flügeln’
Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. De avonden in vertaling (8) Adelaar, de schoonvader van Frits' broer Joop, beschikt over alle wijsheid die de ether binnenkomt. De man komt de deur bijna niet uit, maar is van bijna alles op de hoogte. Dat vertelt Frits vol … [Lees meer...] over‘Eine Seele mit gestutzten Flügeln’
‘This, that or the other thing’
Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. De avonden in vertaling (7) Jaap wil graag zuinig stoken. Dat lukt alleen als alle deuren dicht blijven. Zijn paternalisme bekrachtigt hij met een trap tegen de deur, gevolgd door een bevoogdende bejegening van zijn vrouw die hij met … [Lees meer...] over‘This, that or the other thing’
‘Wat niet deugt, kan beter opgeruimd’
Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. De avonden in vertaling (6) De dag na kerst prakt de vader van Frits de veldsla door de aardappelen en ‘moeste’ daarna ‘alles met de uien samen’. Zijn zoon ziet het met afgrijzen aan. 'Moezen' is volgens het Woordenboek der … [Lees meer...] over‘Wat niet deugt, kan beter opgeruimd’
‘This isn’t cooking eggs’
Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. De avonden in vertaling (5) Het ontbijt bij de familie Van Egters op de ochtend van tweede kerstdag is niet bepaald gezellig te noemen. ‘Dit is geen eieren koken’, werpt Frits’ moeder haar man voor de voeten als ze in een roze … [Lees meer...] over‘This isn’t cooking eggs’
‘Tiretschupptschuppfalderi, tiretschupptschuppfaldera’
Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. De avonden in vertaling (4) Het vierde hoofdstuk, dat zich afspeelt op eerste kerstdag, vind ik een van de mooiste hoofdstukken van De avonden. Er gebeurt veel: Frits krijgt twee keer bezoek en gaat op bezoek, hij gaat twee keer de … [Lees meer...] over‘Tiretschupptschuppfalderi, tiretschupptschuppfaldera’
‘Een stuk jam’
Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. De avonden in vertaling (3) Het derde hoofdstuk van De avonden is met stijve jam, kabouters die het licht aansteken, het verschil tussen een gasmuntje en een lichtpenning, de ironie van Frits’ moeder, een Salamanderkachel en een oudere … [Lees meer...] over‘Een stuk jam’
‘The failure’
Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. De avonden in vertaling (2) Op 23 december, in het tweede hoofdstuk van De avonden, moet Frits geen steen omhoog duwen door zijn luchtpijp voordat hij met zijn vader kan praten, maar heeft hij het gevoel ‘of hij een handvol droog meel … [Lees meer...] over‘The failure’
‘Immer langsam mit der Soße’
De avonden in vertaling (1) Tot en met 31 december publiceert Neerlandistiek iedere dag een beschouwing over de Duitse en Engelse vertaling van De avonden van Reve. Veertig exemplaren hoopte Gerard Reve van De avonden te slijten. Tien van zijn vrienden zouden een presentexemplaar accepteren, twintig mensen zouden het boek uit medelijden met de schrijver kopen en tien … [Lees meer...] over‘Immer langsam mit der Soße’
Een ander figuurgedicht van Wilfred Smit
Vorig jaar berichtte ik hier over een reeks visuele poëzie van Wilfred Smit in zijn bundel Verzamelde gedichten (1971). In elk gedicht van de reeks worden een of meer afbeeldingen gesuggereerd: een figuur, een letter of een lijn. De lijnen en figuren scheiden tekstgedeeltes van elkaar en er ontstaan nieuwe teksten. Bergzondag, het slotgedicht van Een harp op wielen (1959), kun … [Lees meer...] overEen ander figuurgedicht van Wilfred Smit
Nieuw in de DBNL: Antoon Coolen
Voor december is er weer een aantal titels toegevoegd aan de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL), waaronder dit keer drie toneelstukken en een sprookjesboek van de populaire Brabantse schrijver Antoon Coolen. Genoveva van Brabant is een toneelstuk in vier bedrijven uit 1954 over de legendarische middeleeuwse volksfiguur. Mars en Venus is … [Lees meer...] overNieuw in de DBNL: Antoon Coolen
De valbijl
Promovendus Jan de Ridder verraste mij met een exemplaar van de eerste aflevering van het tijdschrift De Valbijl, april 1924. Het papier verkruimelt in mijn vingers, het eens rode omslag is verbleekt - voltooid verleden tijd. Sinds de verdediging van mijn proefschrift, begin 2002, had ik het blad niet meer gezien. Een grandioos succes was het bepaald niet. Er verschenen in … [Lees meer...] overDe valbijl
Een niet te vergeten schrijfster
Mirjam van Hengel heeft een hekel aan de term 'vergeten schrijfster' – door wie zijn die schrijvers dan precies vergeten? Een schrijver is er toch nog altijd – zeker als het werk af en toe wordt heruitgegeven? Toch heeft ze tijdens het schrijven van haar boek Dola voortdurend aan iedereen moeten uitleggen wie Dola de Jong ook weer was. Verschillende keren is De Jong al … [Lees meer...] overEen niet te vergeten schrijfster
Met je gewoonte om niet te luisteren
In mijn middelbareschooltijd – eind jaren zeventig, begin jaren tachtig – was bij spreekbeurten voor het vak Nederlands het werk van Hannes Meinkema vaste prik: De groene weduwe, Het binnenste ei, Het wil nog maar niet zomeren,… En De maaneter, dat ons pubers liet kennismaken met het jij-perspectief, waarvoor hét voorbeeld in de literatuurgeschiedenis … [Lees meer...] overMet je gewoonte om niet te luisteren
Bea Vianen: Sarnami hai
Deze tiende aflevering van de Fixdit-podcast gaat over de roman Sarnami hai, van auteur Bea Vianen. Dit boek verscheen in 1969 en was de eerste roman van een Surinaamse schrijfster bij een Nederlandse uitgeverij. In deze aflevering gaat Jannah Loontjens in gesprek met schrijver en gelauwerd dichter Radna Fabias, schrijver, mede Fixdit-lid en senior beleidsadviseur aanpak … [Lees meer...] overBea Vianen: Sarnami hai
Het hart van de mens is maar een zeer klein rijk
Op uitnodiging van de Haagse Kunstkring deed ik onderzoek naar de vertalingen van de dichter Martinus Nijhoff: van François Villon en Shakespeare tot aan Oscar Wilde en 'De geschiedenis van den soldaat'. Die geschiedenis werd tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog in Zwitserland geschreven door Charles-Ferdinand Ramuz en Igor Stravinsky. L'histoire du soldat is een … [Lees meer...] overHet hart van de mens is maar een zeer klein rijk
