40 jaar tandeloos (42) Als iemand het verfillmen van boeken wil bekritiseren, zou die kunnen beginnen bij de film Advocaat van de hanen (1996) van Gerrit van Elst (tegen een kleine vergoeding te bekijken bij het Filmmuseum). Het is een film waarbij heel onduidelijk is, in ieder geval aan mij, wat de regisseur heeft willen doen, behalve bepaalde, vrij lukraak gekozen scenes … [Lees meer...] over‘Ja, ik weet het, ik moet me nog opmaken’
letterkunde
Esther Kinsky blijft verliefd op de bioscoop
De Nieuwe Contrabas Podcast (112) Hans en Chrétien praten onder meer over de koopkracht van literaire uitgevers, de (aanloop naar) de Nacht van de Poëzie en het verschijnsel dat ‘immersieve kunst’ heet. Daarnaast besprekingen van Esther Kinsky’s ‘Verder kijken’, een ode aan de bioscoop dat als roman gepresenteerd wordt maar niet eenduidig een roman is, en van ‘Grand Tour … [Lees meer...] overEsther Kinsky blijft verliefd op de bioscoop
Lucht en leegte
Frits en de registers van de wereld (5) Geen kerstboom was er in Frits’ jeugd, maar wat was er wel? Met de in De avonden niet genoemde schrijver van De kleine zenuwlijder/neurasthenicus en een ongelezen casus ben ik al een grens overgegaan. Er is geen enkele reden om te veronderstellen dat het religieuze register waarvan Frits, naarmate het boek … [Lees meer...] overLucht en leegte
De aanslag op het bevolkingsregister
Het pad van Johan Brouwer (3) Johan Brouwer, de moordenaar-schrijver die 'op een bepaalde wijze het doodsgevaar zocht dat hem een religieus-extatische sensatie verschafte’, begint in de oorlog carrière te maken als auteur en aan de universiteit, tot zijn verleden hem inhaalt. Een groep kunstenaars, waaronder Wil Sandberg en Tiky Arondeus, komt op een vermetel plan: het … [Lees meer...] overDe aanslag op het bevolkingsregister
Sterrenslag
Wilma de Reks flauwekul (the sequel) We moeten het nou niet zo’n beetje elke week gaan hebben over Wilma de Rek, chef boeken van de Volkskrant. Het leven moet wel een lolletje blijven, nietwaar? Anderzijds moet zij misschien dan ook niet steeds van die rare columns schrijven.Afgelopen zaterdag maakte De Rek bekend dat ze kennelijk van hogerhand de toestemming heeft … [Lees meer...] overSterrenslag
‘Eens in de paar maanden je goed bezatten, dat is zelfs gezond, zeggen de moderne medici’
Frits en de registers van de wereld (4) De tweede dag is een maandag en dus een werkdag voor Frits; het tweede hoofdstuk begint wanneer hij naar huis fietst. Op de fiets beeldt hij zich zijn dood en vier ziektes in; thuis voert hij een moeizaam gesprek met een enigszins dove vader. Wat in dit hoofdstuk een paar keer terugkomt, is het register van de middenstand. Wanneer … [Lees meer...] over‘Eens in de paar maanden je goed bezatten, dat is zelfs gezond, zeggen de moderne medici’
Vacature: Promovendus vroegmoderne Nederlandse humor
Ben jij nieuwsgierig hoe de verre voorgangers van Arjen Lubach het publieke debat bespeelden? De expertisegroep Nederlandse letterkunde zoekt een promovendus die zich bezig wil houden met de rol en functie van populaire gedrukte humorteksten in de Lage Landen in de zeventiende en achttiende eeuw. Op basis van een rijk, maar goeddeels vergeten corpus van komische werken zet je … [Lees meer...] overVacature: Promovendus vroegmoderne Nederlandse humor
Nieuwe KANTL-publicatie: Van hof naar kapel
Hoe air-de-courmelodieën aan populariteit wonnen in de Zuidelijke Nederlanden Zeventiende-eeuwse geestelijke liedboeken uit de Zuidelijke Nederlanden bevatten opvallend veel liederen op air-de-courmelodieën. Om de katholieke bevolking het geloof te laten uitzingen, schreven geestelijken volgens het principe van de contrafactuur nieuwe liedteksten op airs de cour, … [Lees meer...] overNieuwe KANTL-publicatie: Van hof naar kapel
Boerekermis (1708) van Lukas Rotgans (3): De titelpagina
Belangrijkste onderdeel van de zogeheten paratekst van Boerekermis is de titelpagina. Ook het privilege behoort daartoe, waarover eerder al iets gezegd is. Nu alle aandacht voor de titelpagina. Op de titelpagina van de Poëzy-bundel van 1715 staat de voornaam van de auteur voluit genoemd, bij Boerekermis is er van de voornaam alleen een … [Lees meer...] overBoerekermis (1708) van Lukas Rotgans (3): De titelpagina
God was ’m gepiept, en zijn nalatenschap… een en al nalatigheid
40 jaar tandeloos (41) Ik heb nu al een paar keer betoogd dat De tandeloze tijd – behalve natuurlijk op allerlei andere manieren – te lezen is als een postkatholiek werk, waarin wordt onderzocht wat er rond de millenniumwisseling over is van het christendom. Zoals het in Onder het plaveisel het moeras staat: God was ’m gepiept, en zijn nalatenschap… een en al … [Lees meer...] overGod was ’m gepiept, en zijn nalatenschap… een en al nalatigheid
Middenwegwind
Frits en de registers van de wereld (3) Vanwege de dramatische opbouw – zo wordt God voor het eerst bij naam genoemd in het vierde hoofdstuk: eerste kerstdag – bespreek ik de sociale registers in de eerste vijf hoofdstukken min of meer in de volgorde van opkomst. Hoe de registers op elkaar inwerken en de frequentie waarmee ze voorkomen, kan betekenisvol zijn. Met het … [Lees meer...] overMiddenwegwind
18 september – 3 november 2023: Tentoonstelling ‘Hangen met de vos’ in Hulst
Het Reynaertgenootschap maakte de voorbije zomer de rondreizende tentoonstelling ‘Hangen met de vos. 200 jaar Reynaertkinderboeken’. De tentoonstelling, geïnspireerd op vijf bijdragen uit het meeste recente Tiecelijn-jaarboek (nummer 36), bestaat uit twaalf infopanelen en diverse andere luikjes, waaronder een keure van Reynaertkinderboeken uit de collectie van de Hulsterse … [Lees meer...] over18 september – 3 november 2023: Tentoonstelling ‘Hangen met de vos’ in Hulst
5 oktober 2023: De ‘Slauerhoff Herdenking’ met een lezing door dr. Arie Pos
met muzikale medewerking van Jankobus Seunnenga Cultuurpodium Dorpskerk Huizum, Leeuwarden,donderdag 5 oktober 2023, om 20.00 uur. In de Dorpskerk Huizum wordt jaarlijks door een Nederlandse prominent de Slauerhoff Lezing gehouden. Dit jaar gaat het om een echte ‘Slauerhoff Herdenking’ omdat hij 125 jaar geleden geboren werd en zijn eerste dichtbundel (‘Archipel’) 100 … [Lees meer...] over5 oktober 2023: De ‘Slauerhoff Herdenking’ met een lezing door dr. Arie Pos
Een soort Tarzan in Denemarken
In de sporen van Belcampo (3) Een paar maanden na terugkeer van zijn zwerftocht van acht maanden door Frankrijk, Italië en de Balkan (De zwerftocht van Belcampo), vertrok Belcampo in de zomer van 1935 voor twee maanden naar Denemarken om daar liftend en lopend rond te trekken. Aan de hand van de brieven van 15 en 31 augustus aan zijn moeder is het spoor van de schrijver … [Lees meer...] overEen soort Tarzan in Denemarken
‘al sprak je het volgens Albert uit als La Tatanèlla’
40 jaar tandeloos (40) Een boek lezen is in 2023 echt iets anders dan het pakweg in 1996 was. Deel 3 van De tandeloze tijd speelt zich voor een belangrijk deel af in Napels en er worden allerlei straatnamen in genoemd. Vrij belangrijk is bijvoorbeeld de kroeg La Tattamella in de Vico detto Fico, waar Albert naartoe wordt gebracht door zijn vriend Gesù Porporà, en waar hij … [Lees meer...] over‘al sprak je het volgens Albert uit als La Tatanèlla’
Lees Couperus voor je plezier en/of je lijst
Frits en de registers van de wereld (2)
Het eerste register waarmee Frits zich ziet geconfronteerd, is meteen het minst gebonden aan het menselijke. ‘Het is voor kwart voor zes,’ mompelde hij. Hij interpreteert wat er te zien is op zijn horloge, maar voor de opeenvolging van tijdstippen is de mens niet nodig. Het geldt ook voor avonden en winters – de fenomenen waarmee de lezer al op de kaft wordt … [Lees meer...] overFrits en de registers van de wereld (2)
Wees welkom: literaire kanonnen voor jonge poëzielezers en hun docenten
‘Hoe kan je jonge lezers een opstapje geven tot het lezen van de grote gevestigde literaire kanonnen?’ Met deze vraag als uitgangspunt stelden vier dichters een bloemlezing samen uit de canon van de Nederlandstalige poëzie, met Vlaamse en Nederlandse ‘kanonnen’ als Vondel, Minne en Vasalis. Maar de sprankelende bundel Wees welkom boven op mijn beste hoed doet meer dan … [Lees meer...] overWees welkom: literaire kanonnen voor jonge poëzielezers en hun docenten
Comen en commen in de Reynaert
In een interessant artikel over het rijm in Vanden vos Reynaerde wijst Rik Van Daele in het voorbijgaan op een interessant verschijnsel: de naam Lamfroyt wordt altijd met een o geschreven, behalve als hij in rijmpositie voorkomt: dan is het Lamfreyde. Van Daele bespreekt niet echt waarom er deze variatie is, en waarom de vormen op deze manier verdeeld zijn over de rijmen. Nu … [Lees meer...] overComen en commen in de Reynaert
Frits en de registers van de wereld (1)
De avonden; een winterverhaal heeft die beroemde eerste zin: Het was nog donker, toen in de vroege morgen van de tweeëntwintigste december 1946 in onze stad, op de eerste verdieping van het huis Schilderskade 66, de held van deze geschiedenis, Frits van Egters, ontwaakte. Zeer concrete details: datum en jaar en een precies adres. Dat het de eerste verdieping … [Lees meer...] overFrits en de registers van de wereld (1)
6 oktober 2023: Hij/hem in Leiden
Afgelopen zomer verscheen Hij/hem. Een ABC van regenboogboeken (red. Eric de Rooij, Coen Peppelenbos, Doeke Sijens) met 26 persoonlijke verhalen over gay romans. Onder de auteurs zijn heel wat docenten en oud-studenten van de Universiteit Leiden: op vrijdagmiddag 6 oktober vanaf 15.15 uur vertellen die over hun eigen favoriete boek. Van James Purdy en James Baldwin via Tom … [Lees meer...] over6 oktober 2023: Hij/hem in Leiden
Zij bracht hem tot dit gedrag dat niet bij hem paste
40 jaar tandeloos (39) Het is om een aantal redenen belangrijk dat Ernst Quispel een protagonist is van enkele delen van De Tandeloze Tijd, te weten Advocaat van de hanen en Kwaadschiks, maar een belangrijke reden is dat hij zoveel lijkt op Albert Egberts, in ieder geval in zijn neiging tot zelfdestructie – de overgave aan overmatige drank, drugs en seks, al is dat bij … [Lees meer...] overZij bracht hem tot dit gedrag dat niet bij hem paste
De kracht van de Reves formuleringen
Het weer van alle mensen (2) Bij Reve zet het weer van alle mensen een associatieve machinerie in werking. Een beknepen, okeren licht en een windvlaag die tezamen een effect hebben op de psyche: het weer dat aan alle mensen wordt toegeschreven en door iedereen zou worden ervaren, krijgt bij de bedenker van de formule een hoogstpersoonlijke betekenis. ‘Alle mensen’ denken … [Lees meer...] overDe kracht van de Reves formuleringen
Te verschijnen: Werkversies van Op weg naar het einde
“Ik kan me de haren wel uit het hoofd rukken, dat ik niet veel meer heb bewaard,” schrijft Gerard (Kornelis van het) Reve in de brief waarmee hij Johan Polak versies van de ‘Brief uit Amsterdam’ te koop aanbiedt. Reve heeft de teksten in een groene omslag gebundeld en er nietjes doorgeslagen. Eerder verkoopt hij op dezelfde manier de manuscripten van ‘Brief uit Amsterdam’ aan … [Lees meer...] overTe verschijnen: Werkversies van Op weg naar het einde
Marie d’Harcourt alias De maagd van Rosendael
De blik van de schrijver en de geschiedschrijver Lezing bij de presentatie van Lydia Rood, De maagd van Rosendael. Kasteel Rosendael, 12 september 2023 Mijn eerste kennismaking met Marie d’Harcourt (vanaf 1405 hertogin Maria van Gelre) dateert uit 1985. Lezend in Het woud der verwachting van Hella Haasse moet haar naam viermaal op mijn netvlies zijn gekomen, maar … [Lees meer...] overMarie d’Harcourt alias De maagd van Rosendael
