Waarom gedichten van Erik Jan Hermans lezen? Poëzie is een autistisch genre. Volgens de website Autisme.nl bevat DSM-5 de volgende criteria voor autisme: problemen op het gebied van sociale communicatie en sociale interactie; beperkte, repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten en over- of ondergevoeligheid voor zintuiglijke prikkels. Welnu, een … [Lees meer...] overheeft dat frequente fak-gebruik eigenlijk een functie?
poëzie
De kracht van poëzie in prozaïsche tijden
Over de poëtische leeshouding en diepdiepblauw van Nikki Dekker ‘We live in a prosaic age’, schrijven Paul Hetherington and Cassandra Atherton in Prose poetry. An introduction (2020). Niet alleen is het meeste van wat we lezen – online of van papier – proza, ook de wijze waarop tekstcompetenties worden getraind en onderwezen, vertrekt vaak vanuit de prozavorm en … [Lees meer...] overDe kracht van poëzie in prozaïsche tijden
Aart van der Leeuw, de dove dyslectische Delftse dichter.
Deze keer een mini-podcast over Aart van der Leeuw (1876-1931). Aart van der Leeuw was een Nederlandse schrijver en dichter, die tegenwoordig vooral bekend is om zijn romans "Ik en mijn speelman" (1927) en "De kleine Rudolf" (1930), maar vóór die tijd diverse dichtbundels schreef. Hij werd geboren in Hof van Delft, tegenwoordig een onderdeel van de gemeente Delft, in … [Lees meer...] overAart van der Leeuw, de dove dyslectische Delftse dichter.
7 mei 2023: Reis door het Nederlands – Sranantongo en Sarnami
Op zondag 7 mei zingt Raj Mohan gedichten in het Sarnami en Kenneth Herdigein brengt zijn voorstelling ‘Mei en de vuilnismannen van de ziel’. Een poëtische solovoorstelling rond de Mei van Gorter waarin Kenneth een ode brengt aan de mensen die zijn liefde voor taal hebben aangewakkerd en een relatie legt tussen de Nederlandse Tachtigers en Surinaamse … [Lees meer...] over7 mei 2023: Reis door het Nederlands – Sranantongo en Sarnami
“Degeen die verzen schrijft, moet een dichter wezen.”
Tien stellingen bij de poëzierecensies van Harry Mulisch Het plezierigste boekje dat ik de afgelopen tijd las heet Huiskamerlyriek en atoompoëten. In deze kleine, bibliofiele uitgave van het Groningse Artistiek Bureau zijn tien poëzierecensies verzameld die Harry Mulisch tussen 1951 en 1954 publiceerde. Mulisch was op dat moment het type schrijver zoals ik ze graag zie: … [Lees meer...] over“Degeen die verzen schrijft, moet een dichter wezen.”
Het dondert en het bliksemt: een herontdekte tekst van dichteres Anna van der Horst
Terwijl een recensent van het letterkundige tijdschrift Boekzaal der geleerde waerelt de dichteres Anna van der Horst (Enkhuizen, 16 oktober 1735 – Groningen, 11 juni 1785) in 1780 nog tot Groningse zanggodin uitriep, geniet zij tegenwoordig weinig bekendheid meer (1). Wie haar nog wel kent, doet dat waarschijnlijk vanwege haar vooruitstrevende visie op het vrouwelijk … [Lees meer...] overHet dondert en het bliksemt: een herontdekte tekst van dichteres Anna van der Horst
Gedagtenisse van het schrikkelyk onweer, gehoort en gezien, ook binnen Enkhuyzen, op Maandag den 19 July, 1756
Lees ook het artikel van Tommie van Wanrooij over deze herontdekte tekst van Anna van der Horst ‘k Was aan myn Pluteus in diep gepeyns gezeeten,Het daag’lyks Huys-gewoel ontweeken in den schansDer Boeken; die myn geest, meest dat hy zoekt doen weeten,En hem hoe vadzig ook aanleyden tot den Dans,En porren om het een of ander Liedt te zingen.Als Godt ontzagg’lyk zoo ’t scheen … [Lees meer...] overGedagtenisse van het schrikkelyk onweer, gehoort en gezien, ook binnen Enkhuyzen, op Maandag den 19 July, 1756
Jozef Deleu krijgt eerste Taalpenning van de KANTL
De Taalpenning is een gloednieuwe bekroning door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL). Jozef Deleu, dichter en bezieler van poëzietijdschrift Het Liegend Konijn, is de eerste laureaat. De Taalpenning wordt vanaf 2023 elke twee jaar uitgereikt als erkenning voor een geleverde bijdrage aan de beoefening, de studie en de uitstraling van de … [Lees meer...] overJozef Deleu krijgt eerste Taalpenning van de KANTL
23 april 2023: Reis door het Nederlands – Fries en Stellingwerfs
Reis door het Nederlands’ (reisdoorhetnederlands.nl) voert je in vijf luistermiddagen mee door het Fries en Stellingwerfs, het Sranantongo en Sarnami, het Arabisch van Tunesië en Irak, Gebarentaal en Spoken Word en eindigt in het Hollands van de Westfriezen, Volendammers en Derpers. Startpunt van de reis is de ‘Eerste bloemlezing van de Nederlandse poëzie’ 100 gedichten uit … [Lees meer...] over23 april 2023: Reis door het Nederlands – Fries en Stellingwerfs
Simpel genoeg om van te houden
Over Toon de stad van Lies Van Gasse en Laurens Ham (Foto van Shiva Shenoy/CC BY 2.0) De lezer van Toon de stad, het derde deel in de reeks ‘Woorden temmen’, dwaalt door een imaginaire stad. Op elk adres is een gedicht gevestigd. Samenstellers Lies Van Gasse en Laurens Ham, beiden zelf dichter en docent, hebben een plattegrond gemaakt waarop te zien is dat op … [Lees meer...] overSimpel genoeg om van te houden
er valt spa rood op een kerncentrale
Waarom gedichten van Joost Oomen lezen? Sommige dichters lees je om ontroerd te raken, andere om te lachen, en nog weer andere om geraakt te worden door verheven gevoelens. Maar er zijn ook dichters die je leest omdat ze zorgen voor een voorjaarsschoonmaak in je hoofd. Weg met het spinrag en het getob! De ramen open zodat de zachte lentebries en het lichte lentelicht naar … [Lees meer...] overer valt spa rood op een kerncentrale
Verschenen: Met het oog op het eeuwige. Over de poëzie van Cees Nooteboom
‘Wie katholiek geboren is, komt er kennelijk nooit meer vanaf’, aldus Piet Gerbrandy. In zijn jonge jaren heeft de dichter Cees Nooteboom aan de seminaria van Venray en Eindhoven een religieuze vorming ontvangen, maar hij heeft al vroeg in zijn volwassenheid het geloof in de geïnstitutionaliseerde godsdienst uit zich voelen wegvloeien. Wel heeft hij zijn affiniteit behouden met … [Lees meer...] overVerschenen: Met het oog op het eeuwige. Over de poëzie van Cees Nooteboom
Is het onbegrijpelijk? Het is te verstaan
Harry Mulisch over de poëzie van de jaren vijftig Aan een veelzijdig oeuvre als dat van Harry Mulisch blijken af en toe toch nog weer nieuwe kanten te ontdekken. En zo publiceerde het Artistiek Bureau in Groningen onlangs de poëzierecensies die de schrijver in de jaren vijftig maakte, voorafgegaan door een heel inzichtelijk voorwoord van Mulisch-kenner Marita Mathijsen. … [Lees meer...] overIs het onbegrijpelijk? Het is te verstaan
Luidkeels hahahaënd
Wouter Godijn is zo’n vertrouwde verschijning in de Nederlandse literatuur dat ik over zijn boeken heen begin te kijken. Dus begin ik bij zijn recentste bundel poging een luchtig gedicht te schrijven (2022) opnieuw, aan de buitenkant. Dan is het gelijk hommeles met de flaptekst, een tekstsoort waarin ChatbotGPT al jaren ondergronds actief is en die hier net iets te opzichtig … [Lees meer...] overLuidkeels hahahaënd
Mark van Tongele (1956-2023)
Op 23 maart is Mark van Tongele onverwacht overleden, ‘de componist met het ruimste klankregister onder de Vlaamse dichters’, zoals Paul Demets hem noemde. Als je het volgende gedicht uit Roeivlucht leest, kun je dit niet anders dan beamen: Uit het ongetemde wordt schoonheid geboren Daar waar de gedachten bruisen, de bodem van het bewustzijnrusteloos is, komen na het … [Lees meer...] overMark van Tongele (1956-2023)
Poëzievertaalgeheimtip
De tip is: verknal het niet in de laatste regel. Verknallen kun je het beter in de eerste regel. Dat scheelt de lezer weer werk. En met een eerste verknalde regel zadel je die niet-verder-lezer op met de knagende vraag: ben ik misschien te vroeg gestopt met lezen? Had ik het misschien toch moeten uitlezen? Die eerste tegen de … [Lees meer...] overPoëzievertaalgeheimtip
de voordelen van de elektrische bakfiets
Waarom gedichten van Gerda Blees lezen? "Je zou niet zeggen dat ik voor mijn taalbeheersing wordt geprezen", schrijft Gerda Blees in gedicht 33 van haar bundel Week. Het is een bundel die 41 gedichten lang is – zo lang als een zwangerschap, gemeten in weken. Dat het gedichten zijn, in Week, is in eerste instantie eigenlijk alleen duidelijk doordat er, behalve Week en … [Lees meer...] overde voordelen van de elektrische bakfiets
‘Anders ben ik met jou’ in vele talen
Het Boekenweekgedicht van dit jaar, van Tsead Bruinja, wás al tweetalig: de dichter zorgde zelf voor een Friese en een Nederlandse versie: Maar de dichter riep mensen op het gedicht ook in hun eigen taal te vertalen. Inmiddels stromen die vertalingen binnen. Bas Visscher in het Urkers: Suze Sanders in het Drents: Japans door Fumiko Miura: Koerdisch door … [Lees meer...] over‘Anders ben ik met jou’ in vele talen
Vanuit de Tellegen-hemel
Waarom Toon Tellegen lezen? Wie het raadsel van stijl wil bestuderen in de Nederlandse literatuur, moet Toon Tellegen lezen: een schrijver met een heel divers oeuvre, waarvan je iedere pagina kunt herkennen als geschreven door Tellegen: of het nu proza of poëzie betreft, voor volwassenen of voor kinderen geschreven is, grappig is of ernstig. Je kunt dat allemaal trouwens … [Lees meer...] overVanuit de Tellegen-hemel
Verschenen: Gert de Jager, De revolutie van de Vijftigers. Een theoretische exercitie
Tussen 1949 en 1954 voltrok zich een heuse revolutie in de Nederlandse poëzie. Hoe kun je zo’n machtsgreep van ambitieuze jongemannen het beste begrijpen? Wat gebeurt er als het literaire wereldje in een crisis lijkt te verkeren? Om die vragen te beantwoorden bespreekt Gert de Jager aspecten van de kunstsociologie van Bourdieu, theorieën over beeldvorming en meer traditionele … [Lees meer...] overVerschenen: Gert de Jager, De revolutie van de Vijftigers. Een theoretische exercitie
Wat het bloeivermogen van woord en syntaxis vermag
Toen ik nog recensieredacteur bij Meander was, kreeg ik eens een bundel met daarbij een uitgebreide toelichting van de dichter over zijn bedoelingen. Ik vroeg mij af of hij het niet beter bij dat stuk proza had kunnen laten, want dat had hem veel tijd en moeite bespaard. Kennelijk begreep hij niet dat het gedicht zelf de bedoeling is, ook als het autobiografisch is, of een … [Lees meer...] overWat het bloeivermogen van woord en syntaxis vermag
‘maar jissis, dis so old school en so wit’
Waarom Antjie Krog lezen? De laatste regels van Antjie Krogs nieuwe bundel Plundering luiden: ek vysel soos ek wilen fok julle In de vertaling van Robert Dorsman en Jan van der Haar is dat: ik vijzel taal zoals ik wildus fok julle Helemaal aan het eind wordt er dus niet meer vertaald. Het laatste gedicht van de bundel is dan ook een verdediging van de … [Lees meer...] over‘maar jissis, dis so old school en so wit’
Eén dodendans in twee sonnetten van Martinus Nijhoff
In Nijhoffs debuutbundel De Wandelaar (1916) en in de dialoog Pierrot aan de lantaarn (geschreven in 1916, gepubliceerd in 1919) vinden we gedichten waarin Nijhoff iets laat doorschemeren van zijn visie op het leven na de dood. De mens blaast een keer zijn laatste adem uit, maar daarna krijgt hij een nieuw leven toebedeeld. ‘God heeft ons op de wereld gezet, Het leven kan niet … [Lees meer...] overEén dodendans in twee sonnetten van Martinus Nijhoff
Er bestaan geen goede of slechte schrijvers
Waarom Lamia Makaddam lezen? Is het volgende een Nederlands gedicht? Ik bedoel nu even niet: is het een gedicht, laten we dat aannemen, maar is het een Nederlands gedicht? Er bestaan geen goede of slechte schrijvers en er bestaan geen modernistische schrijvers of schrijvers van de oude school. Alleen lezers bestaan. Als je meer te weten wilt komen over wat er wordt … [Lees meer...] overEr bestaan geen goede of slechte schrijvers
Al die tijd klemde mijn wijnstok zich vast aan die muur
Wie zichzelf net na de Poëzieweek toch nog even een cadeau voor het leven wil schenken, moet vandaag nog Zo worden jaren tijd van Cees Nooteboom kopen, de bundeling van gedichten geschreven tussen 1955 en 2022 of, zoals het op het omslag staat, tussen '2022-1955'. Want alles gaat over de tijd, in dit dikke boek. In zijn voorwoordje lijkt de dichter zich vooral druk te maken … [Lees meer...] overAl die tijd klemde mijn wijnstok zich vast aan die muur
