An international team has created a new database that documents patterns of grammatical variation in over 2400 of the world’s languages (Persbericht Max Planck Institut) What shapes the structure of languages? In a new study, an international team of researchers reports that grammatical structure is highly flexible across languages, shaped by common ancestry, … [Lees meer...] overGrambank shows the diversity of the world’s languages
taalkunde
28 april 2023: Juniorendag van Anéla en VIOT
Op vrijdag 28 april 2023 vindt aan de KU Leuven (locatie Antwerpen) de Juniorendag van Anéla en VIOT plaats. BA- en MA-studenten, net afgestudeerden en promovendi zullen op de Juniorendag hun scriptie- of promotieonderzoek op het gebied van toegepaste taalkunde (taalgebruik, taalverwerving, taalonderwijs, taalbeheersing of communicatie) in een … [Lees meer...] over28 april 2023: Juniorendag van Anéla en VIOT
Het dialectenbureau: Dialect en verzet
Het thema van de eerste aflevering is Verzet: van de Friezen die vechten voor een eigen taal, de jeugd in de Bijlmer die zich met straattaal afzet, tot Bennie Jolink die het woord 'boerenlul' heeft omarmd als geuzennaam en de kloof tussen stad en platteland al in 1981 constateerde. Maar wie goed luistert, ziet vooral veel overeenkomsten tussen deze dialectsprekers. De … [Lees meer...] overHet dialectenbureau: Dialect en verzet
‘Het ligt er wel onder’
Surfen in vakantietijd heeft rare gevolgen. Er komen koppen voorbij, dermate bizar, dat de verleiding van het open klikken minder dan ooit lokt. Toch blijft het aanzuigingseffect inwerken op het brein dat ik meezeul en dat wil weten. Zo las ik een week na dato via GoPress alsnog het artikel ‘Is het “groter dan” of “groter als”? Het hangt ervan af aan wie je het vraagt, zo … [Lees meer...] over‘Het ligt er wel onder’
Geen zorgen: nasynchronisatie-Nederlands
Sommige taalverandering is nog altijd lastig te betrappen. Met een dochter in huis die naar school gaat, hoor je natuurlijk af en toe dingen die je zelf nooit zou zeggen. "Geen zorgen", bijvoorbeeld. Ik begrijp wat er bedoeld wordt, het is ook in mijn Nederlands volkomen welgevormd, het is me enige tijd niet eens opgevallen. Maar ik zou altijd zeggen: "Maak je geen … [Lees meer...] overGeen zorgen: nasynchronisatie-Nederlands
Zijn lange zinnen altijd complex?
In mijn vorige blog besprak ik een artikel waarin was onderzocht of een tekst te simpel kan zijn. Daarin vergeleken de onderzoekers teksten met simpele en complexe woorden en zinnen. Misschien vroeg je het je tijdens het lezen van de blog al af: wanneer is een zin eigenlijk complex? Dat is een tijdje geleden in het onderzoek ‘Zinslengte en zinscomplexiteit’ (2017) van Henk … [Lees meer...] overZijn lange zinnen altijd complex?
Slips of the hand: versprekingen in gebarentaal
In het tweede nummer van Onze Taal dit jaar staat een interessant artikel van Berthold van Maris en Max Kisman over een voor de psycholinguïstiek intrigerend fenomeen: versprekingen. Als je wilt weten hoe taal in het menselijk brein werkt, dan zouden die versprekingen het inzicht daarin kunnen vergroten als je begrijpt wat er precies in het brein verkeerd gaat als mensen een … [Lees meer...] overSlips of the hand: versprekingen in gebarentaal
Etymologica: lente
Er is geen jaargetijde waarvan de komst van oudsher zozeer wordt verwelkomd als de lente, in ’t bijzonder de maand mei. ‘Die winter is verganghen, ic sie des meien schijn”, schreef een middeleeuws dichter. Dat was in zijn tijd toen de winters doorgaans bar koud waren, een nog grotere belevenis dan tegenwoordig. ’t Was ook vooral de maand mei waar men naar uitzag. De literatuur … [Lees meer...] overEtymologica: lente
Waarom Nederlanders voor Vlamingen vaak als kleuters klinken
Waar je maar moeilijk aan ontsnapt, ook als beroepstaalkundige, zijn gevoelens van vertedering of ergernis als je mensen zich anders hoort uitdrukken dan je gewend bent. Er is een aanzienlijke hoeveelheid onderzoek naar ‘attitudes’, voor het Nederlands – bijvoorbeeld van mijn naaste collega’s Laura Rosseel en Stef Grondelaers. Vooroordelen over West-Vlaams, Limburgs, Brabants, … [Lees meer...] overWaarom Nederlanders voor Vlamingen vaak als kleuters klinken
Verschijnt binnenkort: Meertalig door Viorica Marian
Wie meer dan één taal machtig is, is een rijker mens, zegt taalwetenschapper Viorica Marian. Het is zo veel meer dan alleen een extra communicatiemiddel; het brengt een volstrekt nieuwe manier van denken met zich mee. Taal vormt namelijk je brein: wat je waarneemt, hoe je informatie onthoudt, welke gedachten je hebt en welke keuzes je maakt. Kortom, de talen die je spreekt … [Lees meer...] overVerschijnt binnenkort: Meertalig door Viorica Marian
Waarom vloeken taalkundigen niet? Het is verdomme toch interessant
De taalkunde houdt zich bezig met iets wat veelal wordt beschouwd als de enige onderscheidende eigenschap, het eigenaardige vermogen van de mens. We hebben het dan over het communiceren op een (on)bewuste manier met behulp van een (talige) constructie. Uitgaande van die vaststelling moet er dus ook over de andere kant gesproken worden, namelijk het communiceren op een onbewuste … [Lees meer...] overWaarom vloeken taalkundigen niet? Het is verdomme toch interessant
Aflevering 4 van de TONAG, kaart 31-33
Precies zestig jaar geleden, in 1963, verscheen de derde aflevering van de Taalatlas van Oost-Nederland en aangrenzende gebieden (TONAG), een project van de eerste hoogleraar Nedersaksisch, Klaas Hanzen Heeroma. Een vierde aflevering is er niet meer gekomen, terwijl het toch Heeroma’s bedoeling was geweest om vijf of zes afleveringen van ieder tien kaarten te laten … [Lees meer...] overAflevering 4 van de TONAG, kaart 31-33
Registratie Juniorendag 2023 open
Op vrijdag 28 april 2023 vindt aan de KU Leuven (locatie Antwerpen) de Juniorendag van Anéla en VIOT plaats. BA- en MA-studenten, net afgestudeerden en promovendi kunnen op de Juniorendag hun scriptie- of promotieonderzoek op het gebied van toegepaste taalkunde (taalgebruik, taalverwerving, taalonderwijs, taalbeheersing of communicatie) in een … [Lees meer...] overRegistratie Juniorendag 2023 open
Excuses voor het ongemak
Studenten zijn voor de gemiddelde hoogleraar natuurlijk het contact met de jeugd. En ik geloof dat ik onder studenten een nieuwe stap zie in de ontwikkeling van een Nederlandse uitdrukking: 'excuses voor het ongemak'. Het is, vermoed ik, een uitdrukking die in eerste instantie gebruikt is door dienstverlenende instanties die een bepaalde dienst niet konden verlenen. "Het … [Lees meer...] overExcuses voor het ongemak
Vijfhonderd jaar Nederlandse Wat & Hoe-gidsen
Van oudsher worden er binnen de Lage Landen veel talen gesproken, want de ligging aan de Noordzee vormt een knooppunt van handel, cultuur en industrie. Kennis van vreemde talen wordt hier dan ook al eeuwen belangrijk geacht voor handelaren, diplomaten, kunstenaars en voor iedereen die zijn wereldbeeld verlangde te vergroten. Die vreemde talen moesten worden geleerd. Als … [Lees meer...] overVijfhonderd jaar Nederlandse Wat & Hoe-gidsen
Ammodo Science Award voor Merel Keijzer
Taalwetenschapper Merel Keijzer is één van de winnaars van de Ammodo Science Award for fundamental research 2023. Dat heeft Ammodo eerder deze week bekendgemaakt. De laureaten ontvangen ieder een geldbedrag van 350.000 euro. Dat geld kunnen ze de komende jaren gebruiken om nieuwe wegen te verkennen in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek. De Ammodo Science Award for … [Lees meer...] overAmmodo Science Award voor Merel Keijzer
Twee eigentijdse morfologische miskleunsels
Ik weet niet hoe het u vergaat, maar ik moet toch altijd iets wegslikken als ik één van de volgende twee eigentijdse, morfologische miskleunsels tegenkom: -- Zelfvoorzienend, synoniem van het Engelse selfsupporting, zoals Van Dale GWNT, 14e uitgave (2005) vermeldt, en dan misschien ook wel een lelijke leenvertaling naar dat voorbeeld. Het tegenwoordig deelwoord zou hier … [Lees meer...] overTwee eigentijdse morfologische miskleunsels
Een taal is een dialect met een leger en een vloot
Gesprek met Jos Swanenberg Taalkundige Khalid Mourigh gaat in gesprek met dialectdeskundige Jos Swanenberg, verbonden aan de universiteit van Tilburg en aan het Meertens Instituut, over het onderzoek van laatstgenoemde. Swanenberg houdt zich bezig met de verdwijnende verscheidenheid van de Nederlandse taal in tijden van mondialisering. Ooit telde alleen al het … [Lees meer...] overEen taal is een dialect met een leger en een vloot
Familieberichtenaanhalingstekens
Intrigerend onderwerp voor een artikel, in het nieuwste nummer van het vakblad Linguistics: de tussen aanhalingstekens geplaatste namen: De onderzoekers vonden hun data in Duitse overlijdensadvertenties. Ik weet eigenlijk niet of de vorm bij ons ook in familieberichten wordt gevonden, maar hij is zeker herkenbaar. Je voelt meteen aan wat hij betekent. De vorm bestaat … [Lees meer...] overFamilieberichtenaanhalingstekens
Spreek kinderachtig tegen je baby
Het is weer eens bevestigd: de vreemde manier waarop ouders tegen hun baby praten – hoog stemmetje, slepend tempo – werkt. Een nieuw onderzoek toont aan dat er een correlatie is tussen hoe regelmatig jonge kinderen zo hoorden praten, hoe groter vijf jaar later hun woordenschat was, de lengte van de zinnen die ze maakten, en hun beheersing van sommige ongeschreven regels van het … [Lees meer...] overSpreek kinderachtig tegen je baby
Bij natte vloer glad
Tussen kleedhokje en zwembad maakte ik deze foto. ‘Loopt niet lekker’, appte ik aan mijn collega. ‘Dat heb je bij natte vloeren’, appte hij terug, maar hij was het met me eens dat ook de tekst op het bordje wat moeizaam is. De bedoeling van het bordje is duidelijk, dus wat is precies het probleem? De vloer is glad als hij nat is, zoveel is zeker. Je bent dus geneigd om … [Lees meer...] overBij natte vloer glad
Luidens mijn gegevens
Luidens is een voorzetsel dat je tegenwoordig alleen in Belgische teksten tegenkomt. Het woord wordt in de ANS genoemd onder de formelere, minder frequente voorzetsels, met precies één voorbeeld, en zonder nadere toelichting: De digitale Van Dale noemt het voorzetsel archaïsch, en geeft als synoniem of betekenisomschrijving volgens. Het woordenboek geeft ook maar één … [Lees meer...] overLuidens mijn gegevens
Hulp gezocht: taalonderzoek
Aan alle universitaire studenten in Nederland: ik (Ande Cremers, student Nederlandse Taal en Cultuur in Nijmegen) doe momenteel taalonderzoek voor mijn bachelorwerkstuk en daarvoor heb ik jullie hulp nodig. Heb jij vijf minuutjes over? Dan kun je mij en mijn onderzoek ontzettend helpen door deze enquête in te vullen. Wie weet leer je zelf nog iets nieuws! … [Lees meer...] overHulp gezocht: taalonderzoek
Niet mogelijk of onmogelijk?
Buitenstaanders zien soms dingen die je zelf niet ziet. Alle reden dus om DutchNews.nl te lezen als je geïnteresseerd bent in Nederland. De columniste Molly Quell bijvoorbeeld, die deze week een verschil observeerde tussen niet mogelijk en onmogelijk. Volgens Van Dale is mogelijk 'kunnende gebeuren' en onmogelijk 'niet kunnende gebeuren', dus je zou verwachten dat niet mogelijk … [Lees meer...] overNiet mogelijk of onmogelijk?
Bungalette
Achter het achtervoegsel 27 Op 28 januari 2023 vond aan de Universiteit Leiden de finale plaats van de 23e Taalkundeolympiade – niet te verwarren trouwens met de Olympiade Nederlands, waarvan de finale nog plaats moet vinden. Meer dan honderd leerlingen uit 4, 5 en 6 vwo die zich via een voorronde gekwalificeerd hadden, maakten die dag zes … [Lees meer...] overBungalette
