Gisteren kwam ik de constructie weer eens tegen, in de NRC nog wel: Schlein spaarde de regering-Meloni alvast niet, en zei als reactie op de tragedie in Calabrië dat die ramp ,,zal blijven wegen op zij die een wet goedkeuren die hulp op zee belemmert", een verwijzing naar het harde migratiebeleid van de regering-Meloni. De combinatie van een voorzetsel (hier op), een … [Lees meer...] overEen constructie voor zij die uit België komen
taalkunde
Met de poppen spelen als taaldaad
Het hele lange weekeinde (gisteren was het 'studiedag') is de beste vriendin – pardon, de bie-ef-ef – van Nene bij ons thuis geweest, dus het was een vrolijke boel. Af en toe kon ik afluisteren wat ze bij het poppenhuis aan het doen waren: samen een verhaal maken. - En toen ging de baby huilen. 'Whaa, whaa.' - Ik ging haar eten geven. Het zou de moeite waard zijn … [Lees meer...] overMet de poppen spelen als taaldaad
Is Hebban olla vogala het enige stukje Oudnederlandse literatuur?
Ik heb al vaker video's gemaakt over het feit dat er veel meer Oudnederlands bewaard is dan het 11e-eeuwse "hebban olla vogala" gedichtje, maar dat gedichtje wordt wel vaak als beginpunt van de Nederlandse literatuur genomen. Is dat terecht? In deze video bespreek ik wat er allemaal over de Oudnederlandse literatuur (voor 1150) bekend is. Veel van deze informatie wordt … [Lees meer...] overIs Hebban olla vogala het enige stukje Oudnederlandse literatuur?
24 maart 2023: Dag van de Nederlandse Spraakkunst
De 14de Dag van de Nederlandse Spraakkunst vindt plaats op vrijdag 24 maart 2023, bij het Meertens Instituut in Amsterdam. Het overkoepelende thema van de dag is “Individuele variatie en het Nederlandse taalsysteem”. Het programma bestaat uit vier blokjes, met telkens eerst een hoofdlezing, daarna een respondent die een aantal vragen en opmerkingen formuleert en ten slotte een … [Lees meer...] over24 maart 2023: Dag van de Nederlandse Spraakkunst
Smots en Smodzje
Smeerboel in het zeventiende-eeuwse Nederlands en Fries In het recente boekje Alle Amsterdamse Akten: Ruzie, rouw en roddels bij de notaris, 1578-1915 uit 2022 staat een prachtig artikel van Nicoline van der Sijs over scheldwoorden in de Amsterdamse notarisakten van de zestiende tot de achttiende eeuw. Hierin wordt beschreven dat vrouwen meestal met het … [Lees meer...] overSmots en Smodzje
Hoe leren kinderen taal?
Kinderen stellen vragen over van alles en nog wat; vragen waar volwassenen vaak geen raad mee weten. In deze aflevering van Eva zoekt uit vraagt Naut (10) zich af: hoe leren we een taal? Eva legt zijn vraag voor aan taalkundige Bart Hollebrandse van de Rijksuniversiteit Groningen. … [Lees meer...] overHoe leren kinderen taal?
Moord is slecht maar ik vind het niet erg
Het is inmiddels wel duidelijk dat je met willekeurig welke uitspraak evenveel over jezelf zegt als over de werkelijkheid. Wanneer ik bijvoorbeeld zeg 'Het regent buiten', vertel ik daarmee iets over het weer, maar ook iets over mezelf. Bijvoorbeeld dat ik ook zelf geloof dat het buiten regent. Ik kan natuurlijk wel liegen, maar normaliter vinden mensen het gek als iemand … [Lees meer...] overMoord is slecht maar ik vind het niet erg
Door de woorden heen
Taalkundigen voeren overal dezelfde strijd: de strijd om te laten zien dat taal niet alleen maar bestaat uit een verzameling betrekkelijk simpele regeltjes die heel veel mensen kennen omdat hun erover is verteld op de basisschool, maar dat het veel rijker en wonderlijker is dan dat, een eindeloze schatkamer om je leven in te dwalen. Dat de taalkundige geen verkrampte … [Lees meer...] overDoor de woorden heen
Ode aan dialect in nieuwe podcastserie Het Dialectenbureau
(Persbericht Omroep MAX) Op de dag van de moedertaal maakt MAX bekend te werken aan een podcastserie over dialect. In de negendelige serie, getiteld Het Dialectenbureau, maakt professor Marc van Oostendorp een vrolijke reis door Nederland. Samen met bekende ambassadeurs uit heel Nederland plaatst hij het dialect op een voetstuk. De Podcastserie Het Dialectenbureau is vanaf … [Lees meer...] overOde aan dialect in nieuwe podcastserie Het Dialectenbureau
Gedachte-algebra
De relatie tussen taal en denken is een van de klassieke problemen van de filosofie: bepaalt de taal het denken? Of is de relatie andersom? Een groep onderzoekers zette vorige week een nieuwe stap in deze discussie met een op internet gepubliceerd artikel over de 'gedacht-nalgebra' – een wiskundig systeem dat moet beschrijven hoe onze gedachten – van ons, mensen, niet sprekers … [Lees meer...] overGedachte-algebra
27 en 28 november 2023: Afrikaans Grammar Workshop
Stof jou wandelstok af en pak jou verkyker in, want die vierde, tweejaarlikse internasionale Afrikaanse Grammar Workshop (AGW) vind hierdie jaar weer in Suid-Afrika plaas! Op 27-28 November gaan ons – met vergunning van die Noordwes-Universiteit – 'n geheime ligging diep in die Suid-Afrikaanse bosveld oorneem om die Afrikaanse grammatika in groot besonderhede oop te gesels. As … [Lees meer...] over27 en 28 november 2023: Afrikaans Grammar Workshop
‘Niet op grammatica geredacteerd’
Ook bij taalvaardigheid lijken de politieke posities verruild. Rechts hanteert nu het oude socialistische emancipatieargument, links het oude liberale keuzevrijheidsargument. Het zal door die verwarring zijn dat een debat over taalvaardigheid nagenoeg onmogelijk is. Gevoed door aantijgingen als ‘woke waanzin’ en ‘calimerogedrag’ bespeuren de partijen bij elkaar verloedering en … [Lees meer...] over‘Niet op grammatica geredacteerd’
Wijsheid versus de hoedanigheid van wijs te zijn
Volgens Van Dale is een definitie van wijsheid: 'de hoedanigheid van wijs te zijn'. Waarschijnlijk hebben woordenboeken over de hele wereld zulke definities voor wisdom, sagesse, ਸਿਆਣਪ, мудрість. Maar er valt wel wat op af te dingen, zegt de Franse taalwetenschapper Friederike Moltmann in een recent artikel. Neem bijvoorbeeld het verschil tussen de volgende twee … [Lees meer...] overWijsheid versus de hoedanigheid van wijs te zijn
Het hoor van Rob de Wijk
Bijna een jaar duurt de oorlog in Oekraïne nu, geen dag is voorbijgegaan zonder moordpartijen in Europa, iets waarvan het moeilijk is om je er niet vanuit een aantal verschillende oogpunten naar te kijken. BNR, toch al een van de beste radiozenders van Nederland, heeft, heel lovenswaardig sinds het begin van de oorlog een dagelijkse podcast aan het fenomeen gewijd, waarin de … [Lees meer...] overHet hoor van Rob de Wijk
Familienamen, hoe spreek je ze uit: Van Poucke
Wie geïnteresseerd is in klassieke muziek heeft de familienaam zeker wel eens gehoord, die van broer en zus Van Poucke, hij pianist, zij celliste, en beiden niet de minsten. Hun naam is ook de moeite waard. Dat begint er al mee dat van de familienaam Van Poucke nog een tweede schrijfwijze bestaat, namelijk Van Poecke. Ze zijn in Nederland geen van beide frequent, sterker … [Lees meer...] overFamilienamen, hoe spreek je ze uit: Van Poucke
Turen is tuur hebben
Bij aanvang van de zestiende eeuw duikt het werkwoord turen op in onze schriftelijke overlevering. Schijnbaar uit het niets, want buiten de Lage Landen lijkt het nagenoeg niet bekend. Naar zijn herkomst is eerder enkel gegist, maar het zou wel eens de evenknie van een welbekend Engels woord kunnen zijn. Een blik noordwaarts Volgens het redelijk jonge en … [Lees meer...] overTuren is tuur hebben
Creaky voice en gender
Hoe iemand spreekt, is afhankelijk van diens plaats in de samenleving. Mensen in zogeheten 'hogere' klassen spreken anders dan mensen in 'lagere' klassen, jongeren spreken anders dan ouderen, en mannen spreken anders dan vrouwen. Die drie verschillen – klasse, leeftijd, gender – zijn de traditionele criteria waarnaar wordt gekeken in de taalkundige studie van taalvariatie, de … [Lees meer...] overCreaky voice en gender
Halen genderneutrale voornaamwoorden wel iets uit?
We maken wereldwijd momenteel een gigantisch interessant experiment mee: in heel veel landen en in heel veel talen wordt geprobeerd om de taal 'inclusiever' te maken, bijvoorbeeld door genderneutrale voornaamwoorden te introduceren: naast hij en zij komt ook een die of een hen te staan. Kan dat? Werkt dat? En maakt het de wereld uiteindelijk beter? In die discussie is nu een … [Lees meer...] overHalen genderneutrale voornaamwoorden wel iets uit?
18 maart 2023: Lentevergadering KZM
Op zaterdag 18 maart 2023 vindt de jaarlijkse Lentevergadering van de KZM online plaats. Dit is een colloquium met presentaties over taalkunde, letterkunde, geschiedenis en klassieke studies. De plenaire lezing wordt verzorgd door Beatrijs Vanacker (KU Leuven) en is getiteld “Littérateur et Belgique impliquent contradiction”. Over gefnuikte literaire ambities en culturele … [Lees meer...] over18 maart 2023: Lentevergadering KZM
Vacature doctoraatsproject over de verwerving van sociolinguïstische variatie bij volwassen NT2-leerders
Doctoraatsbursaal Functieomschrijving Over het project: Deze vacature betreft een voltijds en vierjarig doctoraatsonderzoek in de vakgroep Vertalen, Tolken en Communicatie van de Universiteit Gent over de verwerving van sociolinguïstische variatie bij gevorderde tweedetaalsprekers. Context Verwerving van sociolinguïstische variatie wordt steeds vaker als … [Lees meer...] overVacature doctoraatsproject over de verwerving van sociolinguïstische variatie bij volwassen NT2-leerders
Hier werd iets laten liggen
Linguïstische Miniatuurtjes revisited In juni 2023 is het precies 30 jaar geleden dat ik in het toenmalige Neder-L mijn allereerste miniatuurtje schreef (toen nog zonder titel). In de komende maanden zal ik met enige regelmaat zo’n oud miniatuurtje herlezen, en er met de kennis van nu iets nieuws (of fris) over proberen te zeggen. Vandaag: het geheimzinnige passieve … [Lees meer...] overHier werd iets laten liggen
Hesen zei tegen Ali dat ik boos ben op jou
Hoe werkt taal? Nog steeds is heel veel van wat we weten feitelijk gebaseerd op een klein aantal talen: Engels vooral, maar zeker ook Nederlands, en verder onder andere Frans, Italiaans, Hongaars, Japans, Chinees, en nog een aantal – een heel kleine steekproef uit de naar schatting zesduizend talen die er op de wereld zijn. Zeker, er verschijnen regelmatig studies die gebaseerd … [Lees meer...] overHesen zei tegen Ali dat ik boos ben op jou
Niet begrepen of gewoon niet zo grappig?
Filosoof Stine Jensen schrijft in haar column voor het NRC van 13 januari dat ironie verdwenen is en dat dat de schuld is van de leescrisis. We zouden ironie niet meer snappen, omdat we alles te letterlijk nemen en zelfs dat letterlijk nemen doen we niet zo goed. Marian Donner schrijft al in haar column in de Groene Amsterdammer ‘In medias res: humor’ (26 januari 2023) dat het … [Lees meer...] overNiet begrepen of gewoon niet zo grappig?
Vacature: Voltijds docent Nederlandse Taalkunde
Het departement taalkunde van de Universiteit Antwerpen heeft een vacature voor een voltijds docent Nederlandse Taalkunde. De opdracht omvat taken op het gebied van onderwijs, onderzoek en dienstverlening. Het onderwijs situeert zich voornamelijk binnen de Nederlandse taalkunde. Voor het onderzoeksluik zoeken we een collega uit de kwantitatieve corpuslinguïstiek of een … [Lees meer...] overVacature: Voltijds docent Nederlandse Taalkunde
Verschenen: Leukerlands. Taalplezier in stukjes
Rob Tempelaars heeft in de loop der jaren talloze vermakelijke ‘stukjes’ geschreven voor websites, boeken, tijdschriften en de taalkalenders van Onze Taal. Dit is daaruit bloemlezing. Leer er een paar scheldwoorden bij (gleuffiesrijer!) en hoe je wat vrolijke variatie kunt aanbrengen in je verwensingen (krijg de polio aan je jodokio!). Lees over Casanova Knut, Ponnie Kammen en … [Lees meer...] overVerschenen: Leukerlands. Taalplezier in stukjes
