Door Marc van Oostendorp Dat taal gebruikt wordt voor communicatie, is voor jullie waarschijnlijk geen nieuws. De vraag is dan vervolgens of je dat ook aan die taal merkt, of er zaken zijn in taal die bepaald zijn door het feit dat het een communicatie-instrument is. Het is het onderwerp van een nieuw overzichtsartikel van een groep onder aanvoering van de Amerikaanse … [Lees meer...] overTaal en efficiëntie
taalkunde
Een zoektocht van ‘zo maar’ naar zingeving in taalvariatie
Door Lauren Fonteyn Toen ik net aan mijn studies Nederlands en Engels begonnen was, besliste ik dat ik zo’n ‘kom-voor-de-literatuur-blijf-voor-de-taalkunde’ student was, omdat ik blijkbaar heel goed was in woorden en zinnen ontleden. Maar wat ik nog leuker vond dan de vorm van zinnen ontleden, en wat uiteindelijk ook de echte reden is dat ik ben blijven plakken in de … [Lees meer...] overEen zoektocht van ‘zo maar’ naar zingeving in taalvariatie
Ze vonden haar een eindje verderop liggen
Door Henk Wolf Ze zag [de dode begraven worden]. We horen [de doofstomme beul haar neus breken], Iedereen hoorde [het hard waaien]. Ik vind [het hier stinken]. Hij voelde [een vuist vlak langs zijn oor suizen]. De bovenstaande zinnen laten zien dat de werkwoorden zien, horen, vinden en voelen als lijdend voorwerp een beknopte bijzin kunnen nemen. Dat zijn de stukjes … [Lees meer...] overZe vonden haar een eindje verderop liggen
Wereldtalen, moeilijke talen, uit elkaar gevallen talen en toontalen
Door Marc van Oostendorp Nederland heeft een betrekkelijk groot aantal schrijvers over taal, maar er is maar één echte taaljournalist en dat is Gaston Dorren. Zijn nieuwe boek, Babel, is onlangs verschenen in het Engels en wordt nu volgens Dorrens website in 14 talen vertaald. In april verschijnt de Nederlandse editie, maar ik kon niet wachten, dus ik las de … [Lees meer...] overWereldtalen, moeilijke talen, uit elkaar gevallen talen en toontalen
DBNL bestaat 20 jaar
In 2019 bestaat de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren twintig jaar. Dit jubileum zal uiteraard niet onopgemerkt voorbijgaan. Gedurende het hele kalenderjaar zullen via verschillende kanalen de schijnwerpers worden gericht op deze digitale schatkamer, die wereldwijd vrij toegankelijk is voor iedereen. Zo komt in de nieuwsbrief maandelijks een bekende DBNL-fan aan … [Lees meer...] overDBNL bestaat 20 jaar
Taaladvies over als/dan wordt steeds strenger
Door Marten van der Meulen Ik schreef een tijd terug al eens over de onderdrukking van variatie, wat gezien wordt als een van de theoretische fundamenten onder prescriptivisme. Ik schreef in dat stuk de volgende zin: Taaladvies over als/dan lijkt dus strenger te worden. Heel veel meer vertelde ik niet over mijn onderzoek naar als en dan in 20e-eeuws taaladvies. Inmiddels is … [Lees meer...] overTaaladvies over als/dan wordt steeds strenger
De landelijke kennistoets Nederlands is een rommeltje
Door Henk Wolf Tien jaar geleden was het theoretisch gezien mogelijk dat een studie Nederlands aan twee verschillende onderwijsinstellingen een heel verschillende inhoud had. Om de studies vergelijkbaarder te maken en om tegelijkertijd een landelijk minimumniveau vast te stellen zijn hbo-docenten uit heel Nederland toen voor een groot aantal hogeschoolstudies een zogenaamde … [Lees meer...] overDe landelijke kennistoets Nederlands is een rommeltje
Poleposition
Door Gudrun Reijnierse Mensen die mij kennen weten dat ik er als autosportliefhebber een sport van maak om in (bijna) elke collegereeks een verwijzing naar de Formule 1 op te nemen. Tijdens de cursus Interculturele Communicatie laat ik bijvoorbeeld het ‘che fai’-gebaar zien dat Max Verstappen na de Gran Prix van Mexico (2016) richting Sebastian Vettel maakte. In niet elke … [Lees meer...] overPoleposition
zoeven
Door Michiel de Vaan zoeven ww. ‘suizen, snorren’ Mogelijk in oorsprong een klanknabootsende vorm *sūf of *sōf, vgl. ook suizen uit klanknabootsend *sūs. De overlevering laat een opvallende verdeling zien: het woord komt eenmaal voor in het Middelnederlands, als gesoef ‘gehuil’ in 1360 (tgesoef van den heere ‘het gehuil van het leger’). Daarna pas weer in de 19e eeuw, als … [Lees meer...] overzoeven
Vijf romans over taal voor de zomer
Door Marten van der Meulen Een paar dagen geleden schreef Marc van Oostendorp deze enthousiaste post over een nieuwe Italiaanse roman, waarin taal, taalwetenschap en taalwetenschappers een hoofdrol spelen. Ook ik las recent drie waanzinnige boeken waarin taal een belangrijke rol speelde, en met twee werken erbij die ik wat langer geleden las (je moet tenslotte een top vijf … [Lees meer...] overVijf romans over taal voor de zomer
Taalkundig onderzoek in de bovenbouw havo
Door Roland de Bonth Lange tijd is het vak Nederlands op middelbare scholen gedomineerd door literatuur – boeken lezen, gedichten analyseren – en taalvaardigheidonderwijs – lezen, schrijven en samenvatten, voordrachten houden, debatten voeren. Het derde onderdeel van ons vak – taalkunde – is jarenlang stiefmoederlijk behandeld. Wordt er in de onderbouw naast zinsontleding en … [Lees meer...] overTaalkundig onderzoek in de bovenbouw havo
Dus dat.
Door Maartje Lindhout De laatste tijd hoor ik het veel, soms zijn de twee woorden omgedraaid, maar meestal niet: dus dat. Het lijkt een soort stopwoordje (of stopwoordjes?) die je te pas en te onpas kunt toevoegen aan je uitspraak. Het liefst aan het eind. Maar waarom zeggen mensen “dus dat” eigenlijk! Betekent het wel iets? Dus Het woordje “dus” is een signaalwoord. Het … [Lees meer...] overDus dat.
18 oktober 2017: installatie nieuwe leden KANTL en uitreiking Prijs voor Taalkunde
De openbare bijeenkomst van de KANTL op 18 oktober 2017 wordt een feestelijke aangelegenheid. Er worden twee nieuwe leden 'geïnstalleerd' en er is ook de uitreiking van de vierjaarlijkse prijs voor taalkunde. Terwijl auteur Annelies Verbeke en letterkundige Marc Van Vaeck op 18 oktober officieel worden 'geïnstalleerd' als nieuwe leden van de Academie, ontvangen zowel Eline … [Lees meer...] over18 oktober 2017: installatie nieuwe leden KANTL en uitreiking Prijs voor Taalkunde
Sneeuw en ijs: snijs
Door Marc van Oostendorp Het artikel stamt al uit 2016, maar op Facebook hadden we er onlangs ineens een discussie over: een studie naar woorden voor sneeuw en ijs in allerlei talen. Sommige talen, zoals het Nederlands, hebben daar twee verschillende woorden, voor, maar andere hebben er maar één, laten we zeggen snijs, voor alle bevroren water dat uit de hemel komt. Het … [Lees meer...] overSneeuw en ijs: snijs
Hebban olla vogala uitgelegd door een taalkundige
Door Peter Alexander Kerkhof De Rochester proba pennae, ook wel bekend als het hebban-olla-vogala-gedichtje, is misschien wel het meeste bekende stukje Oudnederlands. Maar hoe spreek je het uit en hoe zit de taal precies in elkaar? (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overHebban olla vogala uitgelegd door een taalkundige
Waarom zeggen mensen ‘hun hebben’?
Door Marten van der Meulen Hun als onderwerp is waarschijnlijk voor veel mensen één van de ergste taalfouten. Het is ook één van de bekendste taalfouten: zo figureert hun in de titels van twee boeken over taalnormen (Hun hebben de taal verkwanseld van Jan Stroop uit 2011, en Hun hebben gelijk van Peter Burger uit 2004). En toch kom je geregeld zinnen tegen als "Hun hebben een … [Lees meer...] overWaarom zeggen mensen ‘hun hebben’?
Taalcanon lanceert tweede animatiefilmpje: Hoe sprak de oermens?
Vandaag lanceert het taalcanonteam een animatiefilmpje over de taal van de oermens. Het is het tweede filmpje in een reeks, bedoeld voor het voortgezet onderwijs. De filmpjes geven een korte introductie op een onderwerp uit de taalcanon, en kunnen gebruikt worden als opstapje voor een les over taal in de klas. Grumpf. Grunt. Burp. Zo praten oermensen in strips en tekenfilms. … [Lees meer...] overTaalcanon lanceert tweede animatiefilmpje: Hoe sprak de oermens?
Was ik nog maar 17!
Door Marc van Oostendorp Als kind vond ik naslagwerken al het fijnst. Nooit ben ik gelukkiger geweest – nooit, in al die jaren niet, terwijl ik daarin toch af en toe ook heus gelukkig was – dan toen ik zomaar ineens voor mijn verjaardag een driedelige encyclopedie kreeg, helemaal voor mij alleen: al die kennis! Al die afbeeldingen! Allemaal op mijn boekenplank! Maar … [Lees meer...] overWas ik nog maar 17!
Batavistik
Von Philipp Krämer Die Verschwörung der Bataver. (Rembrandt, PD) Vor einigen Wochen auf der „Germanic Sandwich“-Konferenz in Münster konnte man etwas beobachten, das ich bislang eher aus der Romanistik kannte: Vorträge in verschiedenen Sprachen der Sprachfamilie, und fast alle verstanden einigermaßen, worum es ging. Egal ob der Vortrag auf Deutsch, Englisch oder … [Lees meer...] overBatavistik
Dag van de Friese taalkunde 2017
Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de negende Dag van de Friese taalkunde. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde, kindertaalverwerving, enz. In de lezing kan over wetenschappelijk … [Lees meer...] overDag van de Friese taalkunde 2017
Fout in je hoofd!
Een foute dt, hij is groter als ik, verkeizing typen in plaats van verkiezing: taalfouten heb je in alle soorten en maten. Maar hoe gaat je hoofd daarmee om? Inleiding Iedereen maakt weleens een foutje tijdens het schrijven. Jij en ik, maar ook professoren Nederlands. Van Matthijs Siegenbeek, de eerste hoogleraar Nederlands (Universiteit Leiden, van 1797 tot 1847) tot aan … [Lees meer...] overFout in je hoofd!
Een leerboek dat denkt dat het geen leerboek is
Door Marc van Oostendorp "Aangezien dit geen studieboek is", schrijft de Britse taalkundige Ian Roberts in het nawoord van zijn boek The Wonders of Language. Or How To Make Noises and Influence People, "heb ik zo min mogelijk literatuurverwijzingen door mijn tekst gestrooid." Verder heeft hij het in dit boek af en toe over zijn poes. Maar dat zijn dan ook precies de enige … [Lees meer...] overEen leerboek dat denkt dat het geen leerboek is
Marc van Oostendorp – taalkundige
Door Marc van Oostendorp We hebben nieuwe visitekaartjes! Ik vergeet die dingen weliswaar altijd mee te nemen naar gelegenheden waar ik ze aan iemand uit kan delen, maar ik ben er nu heel blij mee. Dat komt doordat we zelf onze functie-omschrijving mochten bedenken. Dus nu heb ik een kaartje waar niet een of andere bizarre rangaanduiding op staat, maar wat ik eigenlijk, … [Lees meer...] overMarc van Oostendorp – taalkundige
38th edition of TABU Dag 2017 – Call for abstracts
The Center for Language and Cognition Groningen is pleased to announce the 38th TABUDag, which will take place at the University of Groningen on 22 & 23 June 2017. TABU Dag is an annual international broad linguistics conference which offers excellent opportunities to meet other linguists and discuss current research. Graduate students and (post)doctoral researchers in … [Lees meer...] over38th edition of TABU Dag 2017 – Call for abstracts
Het vrolijke taalverraad van Milfje Meulskens
Door Marc van Oostendorp Taalkundigen zitten ook wel eens aan de tequila. Zij praten dan over de vraag wat ze eigenlijk ontdekt hebben in het leven. Een van ons had in de Amazone een taal gevonden met een klank waarvoor nog geen symbool bestond in het Internationaal Fonetisch Alfabet. Een ander dat menselijke hersenen rta moeilijker vinden dan tra, zelfs als er in die hersenen … [Lees meer...] overHet vrolijke taalverraad van Milfje Meulskens
