Door Marc van Oostendorp Een jaar of vijftien geleden had ik een heel fraai sluitende theorie, die moest verklaren waarom er in Nederland wél films, popliedjes en stripverhalen in het dialect gemaakt werden en in Vlaanderen niet. Waar het noorden Wilde mossels, Skik en Haagse Harry had, kon je in het zuiden geen cd'tje persen en geen pagina drukken … [Lees meer...] over‘Allez, moeder, het is te hopen dat je goed slaapt’
taalkunde
Wat we nog niet weten over het werkwoord (4)
Door Marc van OostendorpSommige werkwoorden zijn promiscu in hun onderwerpskeuze. Neem de volgende voorbeelden:Ik rijd met mijn auto op de weg.Deze auto rijdt snel / lekker.Deze weg rijdt snel / lekker.Het onderwerp van rijden kan degene zijn die rijdt (eerste zin), maar ook waarmee gereden wordt (tweede zin) en de plaats waarop gereden wordt (derde zin). Die laatste twee … [Lees meer...] overWat we nog niet weten over het werkwoord (4)
Louis Hillesum en de taal
Door Gerrit van Oord Bij het redigeren van Louis Hillesums brieven aan Christine van Nooten kreeg ik een groeiende bewondering voor de classicus. Uit de manier waarop hij omging met de talen die hij beheerste, bleken niet alleen zijn grote taalvaardigheid en constante zorgvuldigheid, maar wat mij allereerst trof was Hillesums toewijding aan de taal. Hij had zijn talenten in … [Lees meer...] overLouis Hillesum en de taal
Taalklanken: meer Lego dan Playmobiel
Door Marc van OostendorpHoe leren kinderen de klanken van hun taal? Als Nederlands kind moet je bijvoorbeeld in ieder geval de volgende medeklinkers leren: p, b, t, d, k, f, v, s, z, g, h, m, n, ng, r, l, j, w. Je moet die klanken leren herkennen én met je tong en lippen leren maken, en dit alles zonder dat je daar veel instructie voor je krijgt (ja, je tante die gehurkt … [Lees meer...] overTaalklanken: meer Lego dan Playmobiel
Mannentepels van de taal
Door Marc van Oostendorp Dit jaar ga ik af en toe met video's bloggen. Ik denk op zondagen. Maar het bewerken en uploaden van deze ene video naar YouTube kostte me gisteren zoveel tijd dat ik hem naar vandaag heb verplaatst.Hier is het artikel uit de Volkskrant over Leufkens' onderzoek. Sterre Leufkens' eigen korte samenvatting van en toelichting op haar … [Lees meer...] overMannentepels van de taal
Tweetalige kinderen
Door Leonie CornipsHet Europees Handvest voor Minderheidstalen heeft Fries, Nedersaksisch en Limburgs als drie regionale/streektalen erkend. In Nederland spreekt men het Nedersaksisch in (delen van) Groningen, Drenthe, Overijssel en Gelderland. Het Fries heeft het hoogste niveau van erkenning (III) waardoor inwoners van Friesland tussen het Fries en Nederlands als officiële … [Lees meer...] overTweetalige kinderen
Waar moet het heen met de taalwetenschap?
Door Marc van OostendorpIn 's levens eindeloze reeks bespiegelingen over de vraag 'waar moet het heen?' presenteren we op deze nieuwjaarsdag vandaag: de taalwetenschap.Een dag of tien geleden verscheen namelijk op het internet een interessant van een verslag van een discussie tussen enkele vooraanstaande wetenschappers over dit onderwerp (Quo vadis linguistics in the 21st … [Lees meer...] overWaar moet het heen met de taalwetenschap?
Het meisje kreeg de sleutels overhandigd
Wat we nog niet weten over het werkwoord (3) Door Marc van Oostendorp De lijdende vorm, wie is er niet groot mee geworden? Alleen ging het op school voor zover ik me herinner nooit over de krijgen-passief. De gebruikelijkste lijdende vorm is die met worden: van Joost slaat Henkie maak je Henkie wordt door Joost geslagen. In het omvangrijke, binnenkort te … [Lees meer...] overHet meisje kreeg de sleutels overhandigd
De Frans Timmermans van de zeventiende eeuw
Door Marc van Oostendorp Talen spreken is niet in de mode. Natuurlijk, wanneer je toevallig met wat vrienden in Tocharië bent, waarderen zij het wanneer jij een rondje in het Tochaars bestelt, maar verder kun je in de meeste gezelschappen maar niet aankomen met de genoegens van Catalaanse les, of met een mooi spreekwoord in het Swahili. Afgezien van Frans Timmermans spreekt … [Lees meer...] overDe Frans Timmermans van de zeventiende eeuw
Wat we nog niet weten over het werkwoord (2)
Krijgen als lijdende vormDoor Marc van OostendorpHet Nederlands is een van de best onderzochte talen ter wereld, en toch is er van alles en nog wat dat we niet begrijpen. Neem het werkwoord krijgen, bijvoorbeeld in de volgende zin:- Marc krijgt een pdf'je (van Hans). [1]Marc is in die zin het onderwerp, toch? Ja, volgens de schoolgrammatica wel. Maar volgens … [Lees meer...] overWat we nog niet weten over het werkwoord (2)
Wat we nog niet weten over het werkwoord (1)
Door Marc van Oostendorp2015 wordt het jaar van het Nederlandse werkwoord. Ergens in de komende maanden verschijnt Hans Broekhuis' indrukwekkende, vijftienhonderd pagina's dikke Verbs and verb phrases, het nieuwe deel van zijn Syntax of Dutch.Vijftienhonderd pagina's over werkwoorden, waarschijnlijk de uitvoerigste beschrijving ooit gemaakt voor enige taal, en nog is lang niet … [Lees meer...] overWat we nog niet weten over het werkwoord (1)
De kerstdag dat ik lekker ging indringers keuren
Door Marc van Oostendorp Een bijzin is als een collegezaal en werkwoorden zijn als eerstejaarsstudenten: ze willen allemaal achterin zitten. Vandaar dat je zegt dat je Piet Josje de kinderen wel had willen helpen leren zwemmen: vijf werkwoorden op een kluitje. In Nederland slaagt slechts een enkel woordje erin dat geklit van die werkwoorden te doorbreken; een … [Lees meer...] overDe kerstdag dat ik lekker ging indringers keuren
Jammer dat er niemand heeft gedraaid
Door Marc van Oostendorp Je stoel draaien is belangrijk in het tv-programma The Voice of Holland. Als de kandidaten auditie doen voor deze zangwedstrijd, zitten de coaches met hun gezicht van ze af. Pas als een coach vindt dat iemand voldoende kwaliteit heeft, drukt hij op zijn knop en draait zijn stoel. Wat heeft hij dan gedaan? Volgens veel internetgebruikers, … [Lees meer...] overJammer dat er niemand heeft gedraaid
Italiaanstalig Holland in de 17e eeuw
Door Marc van Oostendorp Lodewijk Meyer (1629-1681) was taalgeleerde in een tijd dat het vak ertoe deed. Geïnspireerd door revolutionaire nieuwe ideeën van Spinoza en Descartes werd hij een vertegenwoordiger van wat de 'radicale Verlichting' genoemd wordt, een groep Europese intellectuelen die kritisch stonden tegenover het geloof en hun hoop hadden gesteld op de wetenschap. … [Lees meer...] overItaliaanstalig Holland in de 17e eeuw
De betekenis (van ’tussen haakjes’)
Door Marc van OostendorpWat betekent het als je iets tussen haakjes zet? Ik probeerde deze week literatuur te vinden over deze belangwekkende kwestie, maar ik kon niets vinden. Misschien heeft er ooit weleens iemand over geschreven, maar een bloeiende tak van wetenschap lijkt de leestekenkunde niet te zijn.Leestekens zijn de stiefkinderen van het taalonderzoek. Ze horen bij de … [Lees meer...] overDe betekenis (van ’tussen haakjes’)
De R komt uit de kast
Door Marc van OostendorpAan het eind van zijn proefschrift dat helemaal gaat over de [R] voor het Nederlands – dat is mijn favoriete soort boeken – haalt de Utrechtse geleerde Koen Sebregts onze Amerikaanse collega William Labov aan die taalwetenschappers indeelde naar de plaats waar ze hun werk deden: in de bibliotheek, het oerwoud, de studeerkamer, het laboratorium of op … [Lees meer...] overDe R komt uit de kast
De Indo-Europeanen hebben nooit bestaan
Die Indo-Europeanen waarover je vroeger zoveel hoorde, bestaan die eigenlijk nog wel? Niet volgens een dik boek van de archeoloog Jean-Paul Demoule dat de afgelopen weken furore maakte in Frankrijk. Het leek mij altijd de grootste ontdekking van de taalwetenschap van de afgelopen eeuwen: dat de meeste talen uit Europa en Azië familie zijn van elkaar, en uiteindelijk afstammen … [Lees meer...] overDe Indo-Europeanen hebben nooit bestaan
Wij eisen ijsvrij!
Door Marc van Oostendorp Wat mensen ook goed kunnen: samen bidden en slogans roepen. Zet een groepje lieden bij elkaar en maak ze vroom of bijzonder verontwaardigd over het regeringsbeleid – binnen de kortste keren geven ze een demonstratie van dit wonderlijke vermogen. Ik zag er afgelopen donderdag een demonstratie van, door de Britse psychologe Sophie Scott. Het was … [Lees meer...] overWij eisen ijsvrij!
’t Poldernederlands is toch echt iets aparts
door Jan StroopOp Wikipediavind je ook een hoofdstuk over het Poldernederlands. Dat gaat over mijn ontdekking en beschrijving van dit sub-ABN. Een intrigerende passage in die tekst is de volgende: “Critici van het concept Poldernederlands wijzen erop dat het verschijnsel van de lager aangezette diftong op zichzelf niet nieuw is. De verlaging van de diftongen in de … [Lees meer...] over’t Poldernederlands is toch echt iets aparts
Call for papers: Sociolinguistics Circle 2015
Call for papers: Sociolinguistics Circle 2015Gent (België), 27 maartwww.SC2015.ugent.beBeschrijving van de conferentieNa een succesvolle eerste editie in Groningen, kondigen we met plezier de tweede conferentiedag aan van de Sociolinguistics Circle, die zal plaatsvinden in Gent op 27 maart 2015. De Sociolinguistics Circle is een initiatief van een groep onderzoekers uit de Lage … [Lees meer...] overCall for papers: Sociolinguistics Circle 2015
’t Mestreechts is online
Door Leonie Cornips Onlangs is in het Theater aan het Vrijthof de website gelanceerd van de Dictionair vaan de Mestreechter Taolin aanwezigheid van zo’n negenhonderd belangstellenden. De Maastrichtenaar Roger Weijenberg heeft deze website ingericht en visueel vormgegeven. De naam Dictionairis veel te bescheiden want wat er op deze site te zien valt, is veelomvattender dan een … [Lees meer...] over’t Mestreechts is online
Wetenschappelijke prijs KANTL 2015
Deadline nadert In 2015 wordt de wetenschappelijke prijs van de KANTL uitgereikt voor een taalkundige studie met als thema “Semantisch-syntactische studie van voorzetsel- en achterzetselgroepen in de Nederlandse zin (historisch of synchronisch)”. De prijs bedraagt 1240 euro, deadline voor inzenden is 10 december 2014.Meer informatie is te vinden op de KANTL-website:- … [Lees meer...] overWetenschappelijke prijs KANTL 2015
Die doet woone in Rome
Door Leonie Cornips In de Provinciale Zeeuwsche Courant viel vorig jaar te lezen: ‘Eens in de zoveel tijd valt bij een onzer verslaggevers een verzoek om medewerking in de bus van het fameuze Meertens Instituut, dat diepgaand onderzoek doet naar zaken als regionale verschillen in de viering van Pasen of de manier waarop men in de diverse landsdelen een spijkerbroek … [Lees meer...] overDie doet woone in Rome
Pas verschenen: Over Taal (Vol. 53, nr. 4)
Pas verschenen: Over Taal 53 (2014), nr. 4 (september-oktober). In dit nummer onder meer een artikel van Benny De Decker: ‘De dualiteit van Vlaamse tienerchattaal: tussen internationale en lokale chatcultuur’:Vlaamse tienerchattaal geeft blijk van een opvallende dualiteit. Enerzijds vinden Vlaamse tieners door het gebruik van universele genregebonden features en de intensieve … [Lees meer...] overPas verschenen: Over Taal (Vol. 53, nr. 4)
Anéla/VIOT Juniorendag
Op vrijdag 6 maart 2015 wordt de jaarlijkse Juniorendag van Anéla (Nederlandse Vereniging voor Toegepaste Taalwetenschap) en VIOT (Vereniging Interuniversitair Overleg Taalbeheersing) georganiseerd in Nijmegen. Studenten, net afgestudeerden en promovendi kunnen op de Juniorendag hun scriptie- of promotieonderzoek op het gebied van toegepaste taalkunde (taalgebruik, … [Lees meer...] overAnéla/VIOT Juniorendag
