Wanneer activisten, overheden en universiteiten proberen de taal te veranderen in naam van de gelijkheid, doen ze iets wat taalkundigen zelden meemaken en misschien wel als onmogelijk beschouwen: ze proberen van bovenaf een verandering op te leggen, terwijl de aanname van een een heleboel taalwetenschap is datl taal van nature van onderaf evolueert, iets dat weliswaar de hele … [Lees meer...] overDe taal veranderen met haakjes en sterretjes
taalverandering
Zoeken, zocht & to search
Ons woord zoeken is familie van het Engelse to seek. Mensen vragen mij weleens of die twee dan ook verwant zijn aan to search, maar dat is niet het geval: etymologisch hebben ze niets met elkaar te maken. Zoeken en to seek komen van hetzelfde Germaanse woord, maar to search heeft een heel andere herkomst: net als het Franse chercher komt het van een Latijns woord dat 'rondgaan' … [Lees meer...] overZoeken, zocht & to search
Iemand dood? Wat jammer
Op LinkedIn had iemand het overlijden van een naaste aangekondigd, en op een ander sociaal medium (BlueSky) was dit voor iemand anders aanleiding om haar beklag te doen over LinkedIn. Niet zozeer over die aankondiging maar over het feit dat nóg weer iemand anders onder dat overlijdensbericht had gereageerd met de tekst 'Wat jammer!' Waarom is dat erg? En waarom zou het … [Lees meer...] overIemand dood? Wat jammer
Bommenwerper
Nu de media dagelijks berichten over bombardementen in het Midden-Oosten, dringt de vraag zich op sinds wanneer wij de woorden bommenwerpen en bommenwerper kennen. Zo uit de losse pols zou je denken: waarschijnlijk sinds het begin van de twintigste eeuw. Immers, in 1903 maakten de gebroeders Wright hun eerste gemotoriseerde vluchten. En tijdens de Eerste Wereldoorlog … [Lees meer...] overBommenwerper
Mògge
Taalkunde van 70 jaar geleden In sommige opzichten was De nieuwe taalgids een papieren voorloper van Neerlandistiek. Het wilde bijvoorbeeld de verschillende uithoeken van het vak – de taal- én de letterkunde, die toen trouwens ook nog door de meeste neerlandici allebei werden beoefend, maar ook het voortgezet én het universitair onderwijs. Maar een andere overeenkomst is … [Lees meer...] overMògge
Aura farming met woorden tijdens de Boekenweek 2026
Over generatietaal die verrast en verbindt Help, de skinny jeans komt terug. We hadden toch gezworen hem nooit meer te dragen?! Waarom zouden we ook – met de wide leg, straight en barrel fit is er genoeg te kiezen. Maar de modetrends zijn grillig en de internationale catwalks, van Dior tot Céline, voorspellen weinig goeds voor wie … [Lees meer...] overAura farming met woorden tijdens de Boekenweek 2026
Vibes
Gisteren ben ik een volger geworden van Adam Aleksic. Ik probeer sowieso zoveel mogelijk communicatoren over de taalwetenschap te volgen, in alle talen die ik lezen of verstaan kan, maar Aleksic noemt zichzelf Etymology Nerd en die combinatie schrok me op de een of andere manier af. Maar nu hoorde ik een interview met hem door het Britse filosofie-YouTube-wonderkind Alex … [Lees meer...] overVibes
26 februari 2026: Promotie Martha Visscher-Houweling
‘Tale Kanaäns’, een bepaald type religieus taalgebruik, speelt een belangrijke rol in de groepsidentiteit van groepen reformatorische christenen. Maar het is geen statische set van woorden en uitdrukkingen, blijkt uit onderzoek door Martha Visscher-Houweling. “In het verleden is gesteld dat het religieuze taalgebruik dat bekendstaat als 'tale Kanaäns' statisch en homogeen … [Lees meer...] over26 februari 2026: Promotie Martha Visscher-Houweling
Waarom voelt prima zo passief aggressief?
Wat betekent het eigenlijk nog als iemand tegenwoordig “prima” zegt? Ooit stond prima voor iets dat beter was dan goed, maar nu voelt het eerder als een magere zes. Die devaluatie in betekenis zorgt voor de nodige verwarring, ook binnen het VSR-universum. Tegelijk lijken we steeds vaker naar hyperbolen te grijpen in onze taal. Waar komt die behoefte vandaan om alles als … [Lees meer...] overWaarom voelt prima zo passief aggressief?
De polder, zoals we dat noemen
Woorden breiden langzaam hun betekenis uit. Soms gaat het met een sprongetje, maar meestal gaat het heel langzaam. Je merkt het alleen op doordat het woordenboek af en toe dingen vastlegt – en dan kun je na een tijdje constateren dat er een nieuw stapje is gezet. Ik luisterde gisteren bijvoorbeeld naar de podcast Haagse zaken, over de taken en verplichtingen van (nieuwe) … [Lees meer...] overDe polder, zoals we dat noemen
Chatbots napapegaaien
Zodra er een nieuwe communicatietechnologie opkomt, beginnen mensen zich de vraag te stellen wat het effect ervan zal zijn op de taal. Bij de opkomst van de telefoon maakten mensen zich al zorgen over de vraag of het geen eindeloos geklets tussen 'huisvrouwen' in de hand zou werken, en de laatste twintig jaar heb ik, ik weet niet hoe vaak, die vraag gekregen over sms, Facebook, … [Lees meer...] overChatbots napapegaaien
Een audiovisuele klankwandeling
De uitspraak van een levende taal verandert continu. Van de ene op de andere generatie is het verschil klein, maar tel je de veranderingen door de eeuwen heen bij elkaar op, dan kan een taal onherkenbaar veranderen. In dit artikel lees je hoe uitspraakverandering begint. Daarna hoor en zie je één woord een reis van meer dan tweeduizend jaar afleggen. Van fluctuatie tot … [Lees meer...] overEen audiovisuele klankwandeling
De opkomst van Nederlandstalige popmuziek in 2025
Voor onderzoek naar herhaling in popmuziek dat ik samen met Vivien Waszink en Milou Andree uitvoer, hebben we alle Nederlandstalige liedteksten uit de jaaroverzichten van de Top 40 van 1965 tot en met 2025 verzameld. We zijn nog flink aan het datachecken, maar de collectie geeft al wel een mooi beeld van het aandeel Nederlandstalig in de … [Lees meer...] overDe opkomst van Nederlandstalige popmuziek in 2025
Joepie Joepie
Ik heb een taalverandering bij mezelf waargenomen. Een taalnuance die ik vroeger snapte maar nu niet meer. Toen ik midden jaren zestig van de vorige eeuw op de kleuterschool aan de Julianalaan (hoek Nicasiusstraat-Marijkelaan-Molenstraat) het lied over Joepie Joepie leerde – heel de wereld zong All you need is love, heel Nederland zong Waarom heb je mij laten staan? en heel de … [Lees meer...] overJoepie Joepie
Six seven, ik vind het gewoon lekker
Six seven is een interessant taalfenomeen vanwege de enorme snelheid ervan. Het bestond niet voor 2025 en inmiddels kent een groot deel van de mensheid het – ook bijvoorbeeld de 75-jarige oom van mijn vrouw, een weduwnaar in een Italiaans dorp waar vorig jaar precies één (1) baby geboren is. Veel hilariteit, iedere keer als er tijdens de traditionele kerst-tomboloa dat nummer … [Lees meer...] overSix seven, ik vind het gewoon lekker
Mattie
Het is al bijna dertig jaar geleden dat René Appel voor het eerst onderzoek deed naar een fenomeen dat nu meestal wordt aangeduid als straattaal of jongerentaal – de vrolijke mengeling van invloeden uit allerlei talen die vooral onder jongeren in de steden circuleert. In het begin werd dat ook wel smurfentaal genoemd, omdat sommige mensen dachten dat die straattaal ongeveer zo … [Lees meer...] overMattie
‘Zijn tropenjaren, die de tropenkolder had veroorzaakt’
Kleine veranderingen in het algemene taalgebruik, onopvallend eerst, maar zich geleidelijk duidelijker manifesterend en verder verspreidend – ik zal zeker niet de enige zijn bij wie een zekere gevoeligheid leeft voor het waarnemen daarvan. In 2008 schreef ik op mijn blog iets over het betrekkelijk voornaamwoord dat, dat op duidelijk waarneembare wijze het veld begon te ruimen … [Lees meer...] over‘Zijn tropenjaren, die de tropenkolder had veroorzaakt’
Lesbrief Nieuwe woorden in het Nederlands
Nieuw! Met dit lesmateriaal Van Dale Woord van het Jaar 2025 ontdek je samen met je leerlingen hoe we aan nieuwe woorden komen in onze taal en hoe ze verband houden met de actualiteit. Ga samen met je klas op onderzoek uit, maak zelf nieuwe woorden in de Woorddatingshow en kies jullie eigen Woord van de Klas 2025. Je kunt deze lesbrief op alle niveaus van het middelbaar … [Lees meer...] overLesbrief Nieuwe woorden in het Nederlands
Waarom krijg jij dit boekje nu?
De brochure die alle Nederlandse burgers in de bus krijgen (Bereid je voor op een noodsituatie), markeert op allerlei manieren de overgang naar een nieuwe tijd. Maar dat geldt ook voor het voornaamwoord. Hoewel alle Nederlanders worden aangesproken, dus ook de fabrieksdirecteuren, de deftige dames, de keurige bejaarden, is er in de hele brochure geen u of uw te vinden. Dat … [Lees meer...] overWaarom krijg jij dit boekje nu?
Etymologica: Een Latijnse brief in het Germaans
Voor het maken van de infographic die je hierboven ziet, dook ik onlangs in de etymologie van het woord brief. Hoe Nederlands dat woord er ook uitziet, het is ontleend aan het Latijnse breve, dat ‘kort’ betekent. Die ontlening heeft al heel lang geleden plaatsgevonden, maar de bronnen die ik raadpleegde, bleken van mening te verschillen over de vraag hóé lang geleden dat … [Lees meer...] overEtymologica: Een Latijnse brief in het Germaans
Pittig goes Flanders
Als je maar lang genoeg doorschrijft, komen onderwerpen vanzelf weer terug in een nieuwe gedaante. Van de week sprak ik met een bekende en taalgevoelige Vlaming die ineens losbarstte in een klaagzang over het woord pittig. Van alles en nog wat was volgens hem in zijn vaderland maar pittig: gesprekken, opgaven, werkzaamheden, een en al pittigheden die de klok slaat in … [Lees meer...] overPittig goes Flanders
Op zoek naar ‘Jodenkwartetten’
Tussen 1880 en 1932 waren ze vaak te zien, zogenoemde ‘Jodenkwartetten’. Hier een geschiedenis van dit curieuze woord, gevolgd door een oproep. ‘De opvoering van het Jodenkwartet viel zoo in de smaak van het publiek, dat tot driemalen toe de Joodjes werden teruggeroepen.’ Eind 1880 trok een groep artiesten onder leiding van Gerard Stroober (1850-circa 1919) door Nederland. … [Lees meer...] overOp zoek naar ‘Jodenkwartetten’
Roeien met een pollepel
VVD-leider Dilan Yeşilgöz was nog minister van Justitie, toen ze een paniekerig whatsappje van Lale Gül erg aardig beantwoordde: ‘Snap ik helemaal!! No worries!’ De hele passage valt te lezen in het boek Ik ben vrij en de twijfelkont in mij heeft nooit kunnen beslissen of die dubbele uitroeptekens dan wel dat spreektalige Engels meer bijdragen aan de clash tussen … [Lees meer...] overRoeien met een pollepel
Wat taal verraadt – met Freek Van de Velde
De winnaar van de Taalboekenprijs 2025 schreef een compact maar veelomvattend boek over de symbiose tussen mens en taal: Wat taal verraadt. Een kleine geschiedenis van brein tot beschaving. We spreken de auteur, hoogleraar Nederlandse taalkunde en historische taalkunde Freek Van de Velde, over hoe taal samenhangt met regio en klimaat, waarom talen in de bergen complexer zijn en … [Lees meer...] overWat taal verraadt – met Freek Van de Velde
Een (nieuwe) naamval in het Nederlands?
Wie een beetje bekend is met de geschiedenis van de Romaanse en de Germaanse talen, is gewend geraakt aan het idee dat naamvallen kunnen verdwijnen.Maar nu zie ik, in heel eigentijds Nederlands, opeens een beweging in de omgekeerde richting. In het taalgebruik dat mensen in appgroepen en emailgroepen met elkaar bezigen, is iets ontstaan dat je, eventueel, als je dat zou willen … [Lees meer...] overEen (nieuwe) naamval in het Nederlands?
