Op donderdag 16 juni 2011 verdedigt Jeroen Vandommele zijn proefschrift getiteld: Als in een spiegel. Vrede, kennis en gemeenschap op het Antwerpse Landjuweel van 1561. U bent hartelijk uitgenodigd de openbare verdediging bij te wonen. De verdediging begint om 14.45 uur en vindt plaats in de Aula van het Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen, Broerstraat 5 te Groningen. Na afloop is er een receptie in het Academiegebouw.

Samenvatting:

Als in een spiegel. Vrede, kennis en gemeenschap op het Antwerpse Landjuweel van 1561 door J.J.M.Vandommele
Kunnen literatuur en kunst de vrede en de eendracht in de wereld bevorderen? Hoe komt iemand tot ware zelfontplooiing? Welke kennis is zowel nuttig als deugdzaam om te bezitten? Op welke manier kan een burger de stedelijke gemeenschap het meest van dienst zijn? Deze vragen stonden centraal tijdens het Antwerpse Landjuweel van 1561, de grootste rederijkerswedstrijd van de zestiende eeuw. Uit verschillende Brabantse steden kwamen rederijkerskamers naar Antwerpen om daar feest te vieren en elkaar in verschillende literaire wedstrijdonderdelen partij te geven. In dit promotieonderzoek wordt het Landjuweel beschouwd als een van de belangrijkste manifestaties van het culturele en intellectuele zelfbewustzijn van de rederijkers, als een forum voor kennisuitwisseling en meningsvorming over vraagstukken die in geletterde kringen actueel waren. De studie bestaat uit een analyse van het vertoog dat men in de diverse wedstrijdbijdragen voerde rondom de concepten vrede, kennis en gemeenschap. Het eerste luik van het proefschrift is gewijd aan de vrede. Tijdens het Landjuweel verkondigden de rederijkers namelijk de opvatting dat zij met hun rederijkerskunst een permanente vrede konden realiseren. Het tweede luik betreft het discours dat werd gevoerd over het belang van ‘conste’, waarmee kennis in het algemeen werd bedoeld en de zeven vrije kunsten in het bijzonder. De rederijkers deelden de overtuiging dat kennisverwerving moest leiden naar een deugdzaam leven in dienst van de stad. Het derde en laatste deel van het onderzoek is gewijd aan het concept gemeenschap. Hierin is de visie van de rederijkers nagegaan op de verhouding tussen individualiteit en collectiviteit. Als conclusie wordt gesteld dat de rederijkers hun toneel beschouwden als een metafoor voor het leven, als relevant voor iedereen. De bijdragen aan het Landjuweel hielden het publiek aldus een spiegel voor waarin het visies op de mens en zijn leef- en denkwereld kon ontdekken.

Summary

As in a mirror. Peace, Knowledge and Community at the Antwerp Landjuweel of 1561 by J.J.M.Vandommele
Can art and literature help establish peace and harmony in the world? How can mankind come to true self-development? What kind of knowledge leads to a useful as well as a virtuous life? What is the best way to serve the urban community? These questions were the main topics of the Antwerp Landjuweel of 1561, the largest rhetorician contest of the sixteenth century. Chambers of rhetoric from all over the duchy of Brabant travelled to Antwerp to join in the festivities and battle each other in a range of different literary categories. This PhD-research examines the Landjuweel as one of the most important manifestations of the cultural and intellectual self-awareness of the rhetoricians. It defines the festival as a public forum for the exchange of knowledge and opinions about a plethora of subjects that, at that time, occupied the minds of educated citizens. The debate held in the various Landjuweel contributions concerning the concepts of peace, knowledge and community is situated within the cultural and literary context of the rhetoricians’ culture. The first section of the PhD is dedicated to peace. The rhetoricians asserted that their art of rhetoric could establish a harmonious universe. The second part of the dissertation analyses the debate held regarding the importance of ‘conste’, meaning knowledge in general, and the seven liberal arts in particular. The chambers of rhetoric claimed that the gathering of knowledge was important, since it would lead to a virtuous life in the service of urban society. The third and final part of the PhD is dedicated to the concept of community. Here, the rhetoricians’ vision regarding the relation between individuality and collectivity is examined. In conclusion, it is posed that the rhetoricians thought of their theatre as a metaphor for life and, thus, relevant to every human being. Their performances reflected their view of the world. The audience, who looked into such a mirror, received the option of comparing their world view with the mirror’s and (re)shape it to its example.