Deze week is het project Maps and grammar begonnen, hoera! We kregen een subsidie van NWO en nu kunnen een postdoc en twee promovendi aan de slag. Hier is de website (ja, hoor eens, we zijn deze week begonnen, er staat nog niet veel meer op dan ons plan).

Het idee om taalverschijnselen op de kaart te zetten is al ongeveer zo oud als het onderzoek naar dialecten. Maar daarbij ging het tot nu toe meestal om individuele verschijnselen: hier zegt men ajuin, daar zegt men look en nog weer elders zegt men ui. Of hier hebben de mensen een voorkeur voor de handen gewassen hebben en elders voor de handen hebben gewassen.

Wij willen een stap verder gaan.
We willen geen verschijnselen op de kaart zetten, maar grammatica’s. Dat maakt het ingewikkelder. Een verschijnsel is een punt op de kaart: men zegt hier ajuin of men zegt look. Grammatica’s zijn ingewikkelder. Iedere grammatica van ieder dialect is weer net een beetje anders van die van ieder ander dialect.

Dat zou betekenen dat je voor ieder dialect een ander kleurtje op de kaart zou moeten zetten, maar dat is weinig inzichtelijk. Bovendien wil je nu juist laten zien dat dialect x op een bepaald punt overeenkomt met het dialect van de buren in het noorden en op een ander punt met de buren in het zuiden.

Eén reden waarom zoiets nu pas kan, is dat je dus eigenlijk meerdimensionale kaarten moet maken: de grammatica voegt minstens een hele dimensie toe aan het tweedimensionale vlak. En dat kun je veel beter op de computer doen dan op papier. Een andere reden is dat we de afgelopen tien, vijftien jaar op het Meertens Instituut heel veel gegevens hebben verzameld over de dialecten. Een derde reden is dat we steeds beter beginnen te begrijpen hoe je grammatica’s zo kunt opstellen dat ze vergelijkbaar zijn met elkaar.

Maar de belangrijkste reden is dat we heel leuke en talentvolle mensen hebben gevonden om het allemaal uit te voeren!