Door Marc van Oostendorp
Gisterenavond ging ik met een Duitse en een Zuid-Afrikaanse taalkundige pizza eten en bier drinken. Dat werd al snel gezellig, omdat het gesprek kwam op het imiteren van Nederlanders. Wat moet je doen om een beetje overtuigend, of in ieder geval grappig als een Nederlander te klinken?
Volgens de Afrikaan klonk je al behoorlijk Nederlands wanneer je drie dingen deed:
- Zo vaak mogelijk het zeggen voor een zelfstandig naamwoord (het taal is baie maklik).
- Ben zeggen in plaats van is (niet ek is bly maar ik ben blij).
- Zorgen dat je zoveel mogelijk n’en uitspreekt: Versekeren daten jy soveelen moontliken n’en uitspreeken.
Dat is grappig, zei de Duitser. Voor ons is het precies andersom. Een Nederlander kun je nadoen door de n’en juist niet te zeggen: wir laufe te zeggen in plaats van wir laufen.
Het Nederlands, concludeerden we, zit hier tussen het Duits en het Afrikaans in. Het Duits heeft de uitgangen laten staan: wir laufen is niet wir laufe, das Leben is niet das Lebe. In de meeste variëteiten van het Nederlands is de n aan het afsluiten: je spreekt hem soms wel uit, en soms niet. Je zegt soms wij lope en soms wij lopen, naar het uitkomt. Iemand die niet uit Oost-Nederland komt en alle n‘en uitspreekt, klinkt al snel onnatuurlijk.
Iemand die geen enkele n uitspreekt, klinkt echter ook raar. En dat valt sprekers van het Zuid-Afrikaans dan weer op. In het Afrikaans zijn de uitgangen nog radicaler afgesleten: je zegt er niet Frauen laufen en niet vrouwe lope, maar vroue loop.
Vanaf dat moment hoefde ik echt geen moeite meer te doen om het gezelschap te amuseren. Sprak ik eens een n uit, dan lachte de Zuid-Afrikaan; liet ik hem weg, dan had de Duitser lol. En we hadden nog tiramisu toe ook.
Een Hongaarse huisgenoot zei ooit, na enkele weken in Nederland: "Dutch is a mix of English and German, pronounced in an Arabic way"
Dat vond ik leuk
In het Duits is het eerder de e die je weg kunt laten. "Frau'n lauf'n" zou in de spreektaal nog net door de beugel kunnen.
Zoals de Zuid-Duitsers en Oostenrijkers doen inderdaad. Leuke is dat zij dan ook weer de G-klank kennen zoals wij hem ook uitspreken.
Afrikaans, Nederlands, Duits, Engels, Frans, Fries, Deens, Zweeds, Noors, Welsh, Schots, het zijn allemaal mooie talen met een hele interessante samenhang. Het is leuk om als lid van een klein internationaal georiënteerd land daar middenin te zitten.