Bloed en rozen: verslag presentatie nieuwe boek Jacqueline Bel

Door Wouter Schrover

Jacqueline Bel

Maandag 30 november werd in het Trippenhuis aan de Kloveniersburgwal te Amsterdam het vuistdikke nieuwe boek van universitair hoofddocent moderne Nederlandse letterkunde Jacqueline Bel (op de foto links) gepresenteerd. Bel doet in Bloed en rozen in 1141 bladzijden verslag van de geschiedenis van de Nederlandstalige literatuur tussen 1900 en 1945. Tijdens de presentatie spraken eminente geleerden over de nieuwe literatuurgeschiedenis en bood Bel emeritus hoogleraar Riet Schenkeveld-van der Dussen het eerste exemplaar aan. De avond werd gepresenteerd door literatuurcriticus Margot Dijkgraaf.

De Antwerpse hoogleraar letterkunde Kris Humbeeck was vol lof over het boek en roemde in het bijzonder Bels schrijfstijl en de menigvuldigheid aan perspectieven waarmee zij de literatuur weet te belichten. Bovendien wees Humbeeck op het feit dat Bel niet alleen aandacht heeft voor alom belangrijk geachte en nog altijd gewaardeerde teksten, maar ook voor werken die op veel belangstelling van contemporaine lezers konden rekenen, maar later om een of andere reden in de vergetelheid zijn geraakt.

Frits van Oostrom

Een van de andere sprekers, de Utrechtse universiteitshoogleraar Frits van Oostrom, prees Bel eveneens vanwege haar weidse blik op literatuur: in Bloed en rozen komen, aldus Van Oostrom, behalve de woudreuzen ook de bodembedekkers aan bod. Hij vergeleek daarnaast zijn eigen rol als literatuurgeschiedschrijver van de Middeleeuwen met die van zijn moderne letterkundige collega’s: terwijl hij als medioneerlandicus al gauw wordt geprezen omdat hij het stof van oude teksten afblaast en de teksten in al hun schittering aan het publiek toont, wordt de letterkundige die zich met eigentijdse literatuur bezighoudt geplaagd door het feit dat de besproken teksten vaak nog van zichzelf glanzen; de literatuurhistoricus wordt dan al snel – al té snel – het verwijt gemaakt het zicht op de literatuur te benemen in plaats van te vergroten.

Riet Schenkeveld – van der Dussen

De sprekers waren het er echter over eens dat Bloed en rozen juist nieuwe visies op de literatuur uit de eerste helft van de twintigste eeuw biedt. De studie van Bel is polyperspectivisch van aard en kan om die reden monumentaal worden genoemd. Het gaat dan echter wel om een “monumentaliteit nieuwe stijl”, aldus Ann Rigney, hoogleraar Literatuurwetenschap in Utrecht en een autoriteit op het gebied van memory studies. Met haar polyperspectivistische uitgangspunt sluit Bel aan bij het in 1993 onder redactie van Riet Schenkeveld-van der Dussen verschenen Nederlandse literatuur. Een geschiedenis – daarom werd het boek juist aan haar aangeboden. Bel zegt zelf over haar polyperspectivisme: “nu eens staan poëticale discussies centraal, dan weer romans en gedichten; soms valt het licht op instituties, zoals de uitgeverij, de letterkundige tijdschriften of de kritiek; een ander moment weer op auteurs, stromingen, de historische context of een poëticale rel.”

Uitgever Mai Spijkers toonde zich verguld met het eindresultaat en sprak over de totstandkoming van het boek en de door de Nederlandse Taalunie geïnitieerde reeks (Geschiedenis van de Nederlandse literatuur) waarvan het deel uitmaakt. Trompettist André Heuvelman sloot het officiële gedeelte van de avond af, waarna een feestelijke borrel volgde. De vele aanwezigen feliciteerden Jacqueline Bel met de voltooiing van haar magnum opus, om daarna de eerste nieuwsgierige blikken te werpen in Bloed en rozen.

Dit verslag verscheen eerder op het weblog van de opleiding Literatuur en Samenleving van de VU.