Door Henk Wolf

Ik word er altijd een beetje blij van als ik denk dat ik een taalverandering heb gevonden die nog niet in de woordenboeken is opgenomen. Af en toe denk ik dat ik er een gevonden heb en daar schrijf ik dan een stukje over. Een zo’n verandering is de betekenisuitbreiding van het woord officieel.

In officieel herkennen we natuurlijk het Franse office of het Latijnse officium, die allebei verwijzen naar het ‘ambt’. Officieel betekent in het Nederlands dan ook al heel allerlei dingen die met het ambtelijk apparaat of – wat breder – met de overheid te maken hebben. En daaruit komen weer nieuwere betekenissen als ‘volgens de regels’, ‘vormelijk’, ‘deftig’, ‘statig’, ’traditioneel’ voor, die allemaal in de woordenboek terug te vinden zijn.

Recenter lijkt officieel er nog twee betekenissen bij te hebben gekregen. Die beschrijf ik hieronder.

Eigenlijk

Als eerste is dat de betekenis ‘eigenlijke’, ‘wezenlijke’. Die betekenis vinden we in de volgende internetcitaten:

Een jaar of tien later was de officiële betekenis bij onze oosterburen al iets verruimd: de schwalbe kon nu ook buiten het strafschopgebied worden toegepast

Dan kun je natuurlijk ook transparant tape gebruiken. Officieel is dat geen duct-tape, omdat de rubber kleeflaag nooit doorzichtig kan zijn.

Dit gebruik van officieel hoort bij een essentialistische visie: wie het gebruikt constateert dat mensen een begrip gebruiken op een manier die afwijkt van wat volgens de spreker de essentie van dat begrip is. Wie meent dat essenties in regels te vangen zijn (of moeten zijn), vindt deze betekenis van officieel vast een voor de hand liggende uitbreiding van de al eerder aanwezige betenis ‘volgens de regels’.

Geautoriseerd

Mogelijk een andere nieuwe betekenis van officieel vinden we in de frase ‘officiële website’, die op Wikipedia veel gebruikt wordt. Ook in het volgende internetcitaat zit officieel in die betekenis:

Hij sloot zijn officiële tournee af met drie avonden in een uitverkocht oude Luxor Theater in Rotterdam en een uitverkocht Paradiso.

Officieel lijkt hier zoiets als ‘door de eerstbetrokkene geautoriseerd’ te betekenen. Zo kan iedereen wel websites van schrijfster X maken, maar er is maar één officiële website, namelijk die waaraan zij expliciet haar naam verbonden heeft. En zanger Y kan wel op allerlei plaatsen een liedje zingen, maar zo’n plaats hoort pas bij zijn tournee als ie hem zelf als zodanig heeft bestempeld. Die betekenis zit natuurlijk niet heel ver van de essentialistische af.