Tanneke Schoonheim, die deze week plotseling overleed, was de aardigste taalkundige van Nederland – iemand die niet alleen geïnteresseerd was in de taal, maar ook in de verpakking van vlees en bloed. Iemand voor wie een collega in de eerste plaats ook een mens was. Het klinkt vanzelfsprekend – helaas zijn er weinig mensen van wie dat ook echt gezegd kan worden. 

Tanneke was voor mij jarenlang behalve een collega ook mijn buurvrouw – zij woonde nog vijftig meter dichter bij de universiteit en het Instituut voor de Nederlandse Taal dan ik. Ook toen we verhuisd waren noemden we elkaar nog buurman en buurvrouw.

Ik kwam haar dus niet alleen tegen tijdens bijeenkomsten van taalkundigen maar ook bij Albert Heijn. Altijd toonde ze zich geïnteresseerd, als het nodig was stapte ze van haar fiets om meer te horen. Ze had de gouden combinatie gevonden van betrokkenheid en no nonsense. Ze kon je helpen in moeilijke tijden – precies door die neiging om problemen niet erger te maken dan ze waren, maar ze wel serieus te nemen en er een oplossing voor te vinden. Ik ben haar daar dankbaar voor.

Dat ik haar als buurvrouw had, betekent dat ik een belangrijke dimensie van haar kende. Ze hoorde minstens evenveel bij de stad Leiden als bij de taalkunde – ze was er ooit vanuit Den Haag komen wonen, ze was van die stad gaan houden, werd actief in het lokale verenigingsleven en schreef mooie stukken in het Leidsch Dagblad. Haar taal bleef altijd eerder Haags dan Leids.

Voor het Instituut voor Nederlandse Taal moet het een ramp zijn, wat er nu is gebeurd. Er werken allerlei prominente mensen op dat instituut, maar Tanneke was het INT – degene die je altijd overal zag, degene naar wie iedereen altijd verwees (nog vorige week heb ik, van een heel ander instituut, iemand naar haar doorverwezen), degene die het allemaal zou oplossen. Iemand die er altijd was geweest, iemand die nog een lange toekomst voor zich had.

Het INT (of het INL, zoals het toen heette) heeft zeer moeilijke tijden gekend met veel onrust. Tanneke moet toen, met die nuchtere betrokkenheid van haar, een baken zijn geweest, een van de weinige mensen die rechtop is blijven staan. Dat het tij er inmiddels – in ieder geval voor zover de buitenstaander kan zien – ten goede is gekeerd, lijkt mij voor een belangrijk deel ook aan haar te danken.

Ze zal enorm gemist worden.

Foto: Laatste profielfoto van Tanneke Schoonheim op Facebook, gedateerd juli 2018, Kaapstad.