Nederlanders staan internationaal bekend om hun brede talenkennis. In ons voortgezet onderwijs leren de meeste jongeren minimaal twee moderne vreemde talen. Buiten de algemene voordelen die dat oplevert in het hoger onderwijs en op de arbeidsmarkt, zou het talenonderwijs idealiter een deel van die jongeren moeten enthousiasmeren voor een vervolgopleiding in het taal- en cultuurdomein. We zien echter dat dit steeds minder het geval is: instroomcijfers in de talenstudies lopen terug, waardoor er veel te weinig talendocenten en andere taal- en cultuurprofessionals worden opgeleid om aan de maatschappelijke vraag te voldoen. Maaike Koffeman (Nationaal Platform voor de Talen) verklaart dit aan de hand van de mechanismen die spelen rond profiel- en studiekeuze en reikt een aantal oplossingsrichtingen aan.
Lezing gehouden tijdens de OPeRA conferentie op 4 november 2021.
Tot vandaag wist ik niet dat ik een “taal- en cultuurprofessional” ben.
Natuurlijk ben ik het ermee eens dat de talen in het voortgezet onderwijs meer uitdagende vakinhoud (terug) moeten krijgen. Toch denk ik niet dat je hiermee de dalende instroom stopt. Het klinkt als een dooddoener, maar uiteindelijk gaat het leerlingen om geld en toekomstperspectief. Een voorbeeld (nationale beroepengids): een tolk verdient veel minder dan een software developer en heeft een veel slechtere baankans.
Mevrouw Koffeman zei het zelf al: werkgevers zien de waarde van talenstudenten niet. Dan kan je wel een actieplan opstellen, maar zolang er aan de beloning niks verandert, is er gewoon te weinig perspectief. Met het maximumsalaris van een tolk zal je nooit een hypotheek kunnen krijgen waarmee je kans maakt op de huizenmarkt. Dit valt aan leerlingen niet meer uit te leggen.
Uiteindelijk heeft het zowel met geld te maken als met politieke ideologie. Het neoliberale kapitalisme zorgt voor een enorme disbalans tussen private en collectieve sector; dit leidt ertoe dat allerlei soorten waardevol werk (de talenhoek, de zorg) gewoon te slecht worden betaald om de beste, of überhaupt genoeg studenten aan te trekken. Als we niet willen dat het culturele peil en collectieve voorzieningen verder verschralen, moet er structureel veel meer geld naartoe, dus moet bijv. de vermogensbelasting omhoog. Dit is de werkelijke oplossing, maar het gaat met rechtse regeringen nooit gebeuren. Te voorspellen valt dat de talenopleidingen nog verder zullen krimpen en als ‘onrendabel’ zullen worden opgeheven.
helemaal mee eens!!! Slecht betaalde leraren (slecht betaald werk) is de voornaamste factor voor het teruglopende interesse in talenonderwijs.
rechtse regeringen en vermogensbelasting erbij halen slaat nergens op!
Dat mag u vinden, hoewel een simpele kreet weinig gewicht in de schaal legt.
Het is een breed gedragen overtuiging dat er structureel te weinig geïnvesteerd wordt in het HO; niet voor niets eist WOinActie ruim een miljard structureel per jaar erbij. Dat geld moet ergens vandaan komen, dus is het logisch dat ik noem welke belasting ervoor omhoog kan. Het is namelijk ook een feit dat de vermogensverdeling in Nederland tot de ongelijkste ter wereld behoort. Wat betreft rechtse regeringen: zij investeren eenzijdig in bèta, terwijl alfa en gamma het met steeds minder geld moeten doen (herinnert u zich de ombuiging van de commissie-Van Rijn nog?). Als u het filmpje hebt bekeken, weet u hoe de zeer rechtse VVD denkt over ‘pretstudies’.
Kern van mijn pleidooi is dat het volkomen onrealistisch is om te verwachten dat talenstudies meer studenten krijgen zolang de overheid uitdraagt (money talks) dat ze minderwaardig zijn, en salaris/baankansen achterblijven.
Ik denk dat Melchior Vesters de spijker op zijn kop slaat.
In de laatste jaren van mijn lerarenbestaan (neerlandicus) heb ik met lede ogen moeten aanzien hoe ons vak werd uitgekleed. Met wat overbleef, stimuleer je niemand om Nederlands te gaan studeren. En als ik dan lees dat bij de universitaire vakpromotie in alle ernst wordt gedacht dat men studenten trekt met de bestudering van hiphopgebrabbel… Dan vallen ook bij eventueel geïnteresseerden de schoenen uit. de onderdelen taal kunde en letteren zijn opzij geschoven om plaats te maken voor taalbeheersing i.c. argumentatieleer. (vroeger onderdeel van filosofie afd. methodologie.) Niks schone letteren of taalinzicht.