Voor mij was de overname van Twitter door Elon Musk een zegen. Ik ben al heel lang geïnteresseerd in wat we tegenwoordig sociale media noemen – manieren waarop we via het internet met elkaar verbonden kan zijn, van mens tot mens, en je ervaringen kunt delen met anderen. Het oude mediamodel waarin sommigen zenden en de rest in het donker publiek zit te zijn kan zo worden aangetast.

Tegelijkertijd zijn de meeste grote sociale media in de handen geraakt van grote bedrijven. Alles wat je daar doet, werkt hen in de hand. Ieder bericht dat je er schrijft, schrijf je gratis voor een biljonair, die er geld voor verdient en tegelijkertijd allerlei gegevens over je verzamelt om daar nog meer geld mee te verdienen.

Ik ben wetenschapper geworden door een ideaal: wat mensen weten moeten ze delen met alle andere mensen die het ook zouden moeten weten. Kennis die één persoon heeft, daar heeft niemand wat aan. Inzichten krijgen pas waarde als iedereen ze heeft. Ik wil in dienst van de gemeenschap staan, en kennis verwerven en die delen lijkt me de manier waarop ik dat effectief kan doen.

Berichten schrijven op Facebook of Twitter zijn dus paradoxaal. Het is dezelfde paradox van het oude wetenschappelijk publiceren: auteurs doen het gratis, uit liefde voor de wetenschap, en Elsevier verdient er miljoenen mee en zet de kennis achter een betaalmuur. Uit onvrede over deze situatie zijn we twintig jaar geleden Neerlandistiek.nl begonnen, de wetenschappelijke voorganger van het huidige Neerlandistiek.

Inmiddels is het idee van open access voor de wetenschappelijke productie vrij breed geaccepteerd. Veel subsidiegevers stellen gratis publicatie bijvoorbeeld als eis, en ook universiteiten doen er alles aan om hun medewerkers te bewegen om hun kennis ter beschikking te stellen. Nu is het tijd voor de volgende stap: ook andere communicatie – ook de ‘valorisatie’, de ‘outreach’, de ‘wetenschapscommunicatie’, hoe je het ook wil noemen – moet zoveel mogelijk gratis zijn.

Het huidige Neerlandistiek wil dat doen. Als we attent worden gemaakt op iemand die een leuk stukje heeft geschreven voor het verdienmodel van Mark Zuckerberg, nemen wij het over. We hebben hier een forum opgezet waar je met vakgenoten kunt praten zonder dat je al je gegevens aan een bedrijf geeft. Het succes valt soms een beetje tegen: collega’s blijven vooral posten op Facebook, mensen blijven daar vooral reageren, en als er iets gebeurt voor jongeren, gebeurt dat op Instagram.

Maar mijn hoop is dat het model in elkaar stort. Daarom was ik zo blij met Elon Musk, die liet zien waaraan je meedoet als je in je vrije tijd op je mobiele telefoontje werkt voor een bedrijf. Het drijft collega’s naar alternatieven als Mastodon – dat van niemand is, dat gratis is, dat draait op idealisme, het idealisme van zaken delen dat het internet ooit groot heeft gemaakt.

Doe jezelf een genoegen deze kerstperiode, en kijk ook eens op Mastodon (niet de enige, niet de beste, maar de grootste, en omvang telt bij sociale netwerken omdat het de kans groter maakt dat je mensen tegenkomt die je interessant vindt). Probeer het. We hebben om je te helpen een lijst gemaakt van neerlandici op Mastodon die je kunt gebruiken om in ieder geval een eerste hoeveelheid mensen te hebben om te volgen. Je kunt er ook je eigen adres aan toevoegen als je eenmaal op Mastodon zit, zodat anderen jou kunnen vinden.