Dat was schrikken, gisteren, toen bleek dat een van mijn favoriete collega’s in ScienceGuide genoemd werd als toekomstig minister van OCW:
Het bleek allemaal een gerucht zonder veel grond – de Nijmeegse hoogleraar in kwestie, die overigens alleen een Deens paspoort heeft, wist van niets. Maar we werden wel getroffen door het woord vocaal dat in deze betekenis (‘zijn mening vrijelijk ten beste gevend’) helemaal niet in Van Dale staat – daar worden alleen de betekenissen gegeven die rechtstreeks met de menselijke stem te maken hebben. Wel vind je het woord vocal met die betekenis in alle Engelse woordenboeken. Ironisch dat een tegenstander van de verengelsing vocaal wordt genoemd, dacht ik nog.
Gisterenavond was inmiddels bekend wie dan wél de nieuwe minister zou worden, en scrollend door zijn BlueSky-account, ontdekte ik dat Eppo Bruins ook een gebruiker is van dat woord vocaal:. Een maand geleden plaatste hij dit:
Het lijkt een woord dat laten we zeggen in een bepaald deel van de elite in opmars is, al is het lastig af te bakenen welk deel dat is. Op ScienceGuide werd het tussen 2008 en 2016 slechts 2 maal gebruikt, in beide gevallen in de context van muziek (en dus in een betekenis die al langer gangbaar is en wel in het woordenboek staat). Sindsdien is het zes keer gebruikt, steeds in de opiniërende betekenis. De helft van die voorkomens zijn van het laatste jaar, en 2 van deze 6 van de laatste maand. Het is aan het doorbreken.
Ook in Het Financieele Dagblad wordt het de laatste tijd bijvoorbeeld met de ‘Engelse’ betekenis gebruikt:
- Vooral de werkgevers waren zeer vocaal tijdens het voortraject van de wet (27 mei)
- Deze generatie klinkt misschien minder bevlogen en is ook minder vocaal (3 mei)
- Zo zijn sommige sectoren, zoals de wetenschappers en hogescholen, ook heel vocaal (6 maart)
In de archieven van algemene kranten als de Volkskrant, De Telegraaf of NRC vind ik dit gebruik niet. Het woord bevindt zich dus nog in een bepaald segment van de betekenis – maar dat is een vocaal segment, dus het zou me niet verbazen als het in de komende tijd doorbreekt, zeker nu een nieuwe minister het gebruikt.
Gaat goed, met die strijd tegen de verengelsing!
Goed opgevangen Marc. Ik hoop dat de vindingrijkheid van de hoge klassen doorgaat en misschien ‘kop of thee’ in gebruik komt. Of had je die al met een klontje suiker genomen…¿
Beljaarts was als spreekbuis van de horecabelangen zeer vocaal tijdens de coronapandemie. Vandaag in de Volkskrant.
Nu nog even erbij vermelden waar het citaat vandaan komt.
Lotte Jensen is gespecialiseerd in rampen, en in hoe rampen onze nationale identiteit vorm geven, dus wat dat betreft zou ze prima in dit kabinet passen.
Vogelliefhebbers zeggen van vogels in de vrije natuur die veel roepen of zingen dat ze heel vocaal zijn. Maar dat zou ook best uit het Engels kunnen komen want de Engelsen hebben de ornotologie min of meer uitgevonden.