Chris Polanen heeft al meerdere romans geschreven over zijn geboorteland Suriname. Op twintigjarige leeftijd vertrok hij min of meer noodgedwongen naar Nederland om diergeneeskunde te studeren. Sinds 1992 is hij dierenarts in de Amsterdamse Bijlmer. Polanen schrijft in de avonduren om dichtbij Suriname te kunnen blijven, in zijn boeken stopt hij veel van eigen ervaringen en vervormt deze zodat ze geschikt worden voor zijn verhaal. In De handlezer wordt het herschrijven van eigen beelden ook beschreven:
Van zoveel van ons leven blijft slechts een enkel beeld over en soms is dat zo vaag dat we het met gevoelens en woorden moeten aanvullen, al weten we niet meer of die er wel bij horen. (p. 13)
De handlezer is Polanens derde roman. Eerder had ik genoten van Centaur, een boek dat mijn middenbouwleerlingen graag lezen voor een literatuurproject overzeese literatuur. Net als in Centaur voel je in De handlezer de auteurs’ liefde voor Suriname. Je krijgt zin om je koffers te pakken en de grijze, miezerige Nederlandse kleuren te ontvluchten. Henri, de hoofdpersoon, voelt weinig mededogen met mensen die Su verruilen voor Nederland:
Wie ons hier achterlaat, met onze politici, met onze armoede, met onze schulden, die verdient het om te verkleumen, gediscrimineerd te worden en te branden in de hel van heimwee. (p. 192)
Henri heeft op de eerste bladzijde te horen gekregen dat hij prostaatkanker heeft. Zijn levenseinde staat voor de deur. Hierdoor is de tijd aangebroken om een balans op te maken: herdenken, vergeten en vergeven. Dierbare personen zoals zijn ex Mirna hebben Henri’s leven getekend en hem met een gebroken hart achtergelaten. Na zijn ervaring met haar heeft Henri zich nooit meer verloren in langdurige relaties. Hij werd de man van vele vrouwen. Drie oude romances komt hij opnieuw tegen en wonder boven wonder weet hij ze nog te plezieren. Deze rauw beschreven momenten eindigen in bijna-doodervaringen:
Ik ben er nog. Ik krijg weer lucht. Mijn toli is het enige deel van mijn lichaam dat ik nog voel. Is dat de laatste plek waar je levensenergie zich concentreert voordat je sterft? (p. 96)
Het bezoek van neef Rowan zet Henri’s leven op zijn kop. Hij is een jongen die openlijk zijn gevoelens bespreekt en ook nog eens de zoon van zijn broer die hij al vijfendertig jaar niet heeft gezien. Van jongs af aan zijn de broers verwikkeld in een broedertwist. Voor de buitenwereld was broer Humphrey – een prototype Surinaamse man – de stoere, sportieve, succesvolle zakenman en Henri de observerende, softe studiebol. De werkelijkheid komt aan het licht als ook Humphrey vanuit Nederland terugkomt naar Suriname en Henri hem opwacht:
Ik pik hem er tussen de stroom Euro-Suri’s direct uit. Hij heeft de hoofdrol, de rest is slechts passant. Hij loopt nog steeds als vroeger. (p. 219)
Met zijn komst verandert het verhaal in een spannende thriller waar Henri’s einde snel dichterbij komt en hier en daar nog wat losse eindjes moeten worden opgelost om rustig te kunnen sterven.
‘Het leven doet wat het wil’, het motto van dit boek, is de favoriete uitspraak van Polanens goede vriend, Pim de la Parra, die vorig jaar overleed. De personages in dit boek zoeken op hun eigen wijze een plaats in de wereld. Door handlezer te worden, veel geld te verdienen of echte verbindingen uit de weg te gaan. Uiteindelijk doen we allemaal maar wat, maar komen we er wel. Die zoektocht naar hoop en houvast heeft Polanen op een toegankelijke, beeldende en vitalistische manier beschreven waardoorDe handlezer voor jong en oud toegankelijk is.
Laat een reactie achter