• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst
Neerlandistiek. Online tijdschrift voor taal- en letterkunde

Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

  • Over Neerlandistiek
  • Contact
  • Homepage
  • Categorie
    • Neerlandistiek voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal

Wij anderen in Vlaanderen

8 januari 2026 door Marc van Oostendorp 3 Reacties

Stadhuis Brugge. Bron: Wikimedia

Vlaamse dialecten – de dialecten gesproken in Oost- en West-Vlaanderen en deels in Zeeland – hebben een intrigerende eigenschap: het meervoud wordt op voornaamwoorden uitgedrukt met een uitgang. Voor het Standaardnederlands geldt dat alleen voor jullie, waar je -lie als een meervoudsuitgang kunt zien, maar in die dialecten is het systematisch wilder, gilder, zilder of widder, gidder, zidder of winder, jinder, zinder voor ‘wij, jullie, zij’. Dat alle vormen in die dialecten op precies dezelfde klanken eindigen, versterkt daar het idee dat het om een uitgang gaat.

Het Nederlandse –lie komt historisch van lieden, er is ook nog een ouderwetse vorm jelui. Over het algemeen wordt aangenomen dat de Vlaamse vormen dezelfde oorsprong hebben, wat je ook nog kunt zien aan de l in sommige dialecten. In andere is die l weggevallen, en in nog weer andere (die vooral in het oosten van de provincie West-Vlaanderen gesproken worden) zou die zijn vervangen door een n.

In het vakblad Journal of Language Contact komt de Nederlandse taalkundige Bart Jacobs met een andere gedachte, over die laatste dialecten. Volgens hem is een verandering van l naar n niet zo logisch – hij noemt wel de uitspraak penantie voor penalty, maar volgens hem is dat zelf al een uitzondering – en hij stelt voor dat die n misschien een andere oorsprong heeft: ander. In de Romaanse talen wordt ander wel gebruikt als een manier om meervouden te vormen. Het Spaanse nosotros en vosotros zijn misschien wel het bekendst, maar ook variëteiten van het Frans kennen nous autres, vous autres en soms zelfs eux autres voor respectievelijk wij, jullie en zij.

Jacobs kwam op het idee doordat hij geïnteresseerd is in zogeheten creooltalen – talen die zijn ontstaan op slavernijplantages, waar slaafgemaakten zonder scholing moesten proberen in de taal van de slavenhouders te spreken. Soms was die taal het Nederlands, zoals bijvoorbeeld op de Maagdeneilanden. Het Virgin Dutch Creole is inmiddels uitgestorven, maar het is wel opgetekend, en Jacobs is een van degene die deze aantekeningen probeert te begrijpen. En in die taal was het woord voor ‘jullie’ jender en dat voor ‘zij’ sender. Nu zijn hiervoor ook weer verschillende mogelijkheden: misschien waren er bij de kolonisten West-Vlamingen, die zich via Zeeland bij Nederlandse schepen waren aangemonsterd, en misschien was er ter plekke contact met het Frans.

Wat er precies gebeurd is in West-Vlaanderen óf op de Maagdeneilanden dat gezorgd heeft voor deze bijzondere vormen – we zullen het misschien nooit weten. Ik zou niet al mijn geld inzetten op de gedachte dat de constructie geleend is uit het Frans, een aanpassing van l in zulder naar een n in sender is nu ook weer niet zó vreemd. Maar intrigerend is de gedachte wel.

Delen:

  • Afdrukken (Opent in een nieuw venster) Print
  • E-mail een link naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
  • Share op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
  • Delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
  • Delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
  • Delen op LinkedIn (Opent in een nieuw venster) LinkedIn

Vind ik leuk:

Vind-ik-leuk Aan het laden...

Gerelateerd

Categorie: Artikel Tags: creooltalen, dialecten, dialectologie, taalkunde, Virgin Islands Dutch Creole, Vlaanderen, voornaamwoorden

Lees Interacties

Reacties

  1. Weia Reinboud zegt

    9 januari 2026 om 01:06

    Als -lie een meervoudsuitgang is dan hadden we er in Hilversum meer: hullie en zullie voor 3mv en zelden zelfs wullie voor 2mv. Verder ook nog hunnie voor 3mv. Er is vast nog veel meer in allerlei dialecten.

    Beantwoorden
    • Bram Caers zegt

      9 januari 2026 om 09:25

      Waar ik vandaan kom, uit de Antwerpse Kempen, is wullie, zullie en gullie (en afhankelijk van waar je woont variante vormen welle, zelle, gelle etc.) ook heel gewoon.

      Beantwoorden
  2. Ad Foolen zegt

    9 januari 2026 om 11:02

    Wij zeiden thuis (in Breugel, bij Eindhoven) wellie, gellie en zellie. Blijkbaar dus een veel breder verschijnsel dan in de Vlaamse dialecten.

    Beantwoorden

Laat een reactie achterReactie annuleren

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Primaire Sidebar

Gedicht van de dag

Annelies Verbeke • Nisaba heeft geduld

Licht als de worm in de meest gelaten psalm
wacht ze af.
Geen wellnessworst
of dorst.
Het is ontbotten.

➔ Lees meer

Bekijk alle gedichten

  • Facebook
  • YouTube

Chris van Geel

BOMENSTICHTING

Ik laat mijn kaart zien van de stichting
en geef een klopje op zijn bast,
de boom ruist licht gerustgesteld
onder zijn zware takkenlast.

Bron: Barbarber, december 1971

➔ Bekijk hier alle citaten

Agenda

6 maart 2026: Indische detectives en misdaadromans

6 maart 2026: Indische detectives en misdaadromans

20 februari 2026

➔ Lees meer
15-17 april 2027: Achter de verhalen

15-17 april 2027: Achter de verhalen

20 februari 2026

➔ Lees meer
7 maart 2026: Zaanse tragedie Batavische Eneas

7 maart 2026: Zaanse tragedie Batavische Eneas

19 februari 2026

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle agendapunten

Neerlandici vandaag

sterfdag
2012 Piet Verkruijsse
➔ Neerlandicikalender

Media

Lange lijnen 5: Met Gaea Schoeters

Lange lijnen 5: Met Gaea Schoeters

20 februari 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
Bonusauteurs Cornelia van der Veer, Titia Brongersma, Elisabeth Hoofman

Bonusauteurs Cornelia van der Veer, Titia Brongersma, Elisabeth Hoofman

19 februari 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
”Opgetild in een verdwijnen”

”Opgetild in een verdwijnen”

18 februari 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle video’s en podcasts

Footer

Elektronisch tijdschrift voor de Nederlandse taal en cultuur sinds 1992.

ISSN 0929-6514
Bijdragen zijn welkom op
redactie@neerlandistiek.nl
  • Homepage
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Over Neerlandistiek
  • De archieven
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacy­verklaring
  • Contact
  • Facebook
  • YouTube

Inschrijven voor de Dagpost

Controleer je inbox of spammap om je abonnement te bevestigen.

Copyright © 2026 · Magazine Pro on Genesis Framework · WordPress · Log in

  • Homepage
  • Categorie
    • Voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal Neerlandistiek
  • Over Neerlandistiek
  • Contact
 

Reacties laden....
 

    %d