• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst
Neerlandistiek. Online tijdschrift voor taal- en letterkunde

Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

  • Over Neerlandistiek
  • Contact
  • Homepage
  • Categorie
    • Neerlandistiek voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal

Wij anderen in Vlaanderen

8 januari 2026 door Marc van Oostendorp 3 Reacties

Stadhuis Brugge. Bron: Wikimedia

Vlaamse dialecten – de dialecten gesproken in Oost- en West-Vlaanderen en deels in Zeeland – hebben een intrigerende eigenschap: het meervoud wordt op voornaamwoorden uitgedrukt met een uitgang. Voor het Standaardnederlands geldt dat alleen voor jullie, waar je -lie als een meervoudsuitgang kunt zien, maar in die dialecten is het systematisch wilder, gilder, zilder of widder, gidder, zidder of winder, jinder, zinder voor ‘wij, jullie, zij’. Dat alle vormen in die dialecten op precies dezelfde klanken eindigen, versterkt daar het idee dat het om een uitgang gaat.

Het Nederlandse –lie komt historisch van lieden, er is ook nog een ouderwetse vorm jelui. Over het algemeen wordt aangenomen dat de Vlaamse vormen dezelfde oorsprong hebben, wat je ook nog kunt zien aan de l in sommige dialecten. In andere is die l weggevallen, en in nog weer andere (die vooral in het oosten van de provincie West-Vlaanderen gesproken worden) zou die zijn vervangen door een n.

In het vakblad Journal of Language Contact komt de Nederlandse taalkundige Bart Jacobs met een andere gedachte, over die laatste dialecten. Volgens hem is een verandering van l naar n niet zo logisch – hij noemt wel de uitspraak penantie voor penalty, maar volgens hem is dat zelf al een uitzondering – en hij stelt voor dat die n misschien een andere oorsprong heeft: ander. In de Romaanse talen wordt ander wel gebruikt als een manier om meervouden te vormen. Het Spaanse nosotros en vosotros zijn misschien wel het bekendst, maar ook variëteiten van het Frans kennen nous autres, vous autres en soms zelfs eux autres voor respectievelijk wij, jullie en zij.

Jacobs kwam op het idee doordat hij geïnteresseerd is in zogeheten creooltalen – talen die zijn ontstaan op slavernijplantages, waar slaafgemaakten zonder scholing moesten proberen in de taal van de slavenhouders te spreken. Soms was die taal het Nederlands, zoals bijvoorbeeld op de Maagdeneilanden. Het Virgin Dutch Creole is inmiddels uitgestorven, maar het is wel opgetekend, en Jacobs is een van degene die deze aantekeningen probeert te begrijpen. En in die taal was het woord voor ‘jullie’ jender en dat voor ‘zij’ sender. Nu zijn hiervoor ook weer verschillende mogelijkheden: misschien waren er bij de kolonisten West-Vlamingen, die zich via Zeeland bij Nederlandse schepen waren aangemonsterd, en misschien was er ter plekke contact met het Frans.

Wat er precies gebeurd is in West-Vlaanderen óf op de Maagdeneilanden dat gezorgd heeft voor deze bijzondere vormen – we zullen het misschien nooit weten. Ik zou niet al mijn geld inzetten op de gedachte dat de constructie geleend is uit het Frans, een aanpassing van l in zulder naar een n in sender is nu ook weer niet zó vreemd. Maar intrigerend is de gedachte wel.

Delen:

  • Klik om af te drukken (Opent in een nieuw venster) Print
  • Klik om dit te e-mailen naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
  • Klik om te delen op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
  • Klik om te delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
  • Klik om te delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
  • Klik om op LinkedIn te delen (Opent in een nieuw venster) LinkedIn

Vind ik leuk:

Vind-ik-leuk Aan het laden...

Gerelateerd

Categorie: Artikel Tags: creooltalen, dialecten, dialectologie, taalkunde, Virgin Islands Dutch Creole, Vlaanderen, voornaamwoorden

Lees Interacties

Reacties

  1. Weia Reinboud zegt

    9 januari 2026 om 01:06

    Als -lie een meervoudsuitgang is dan hadden we er in Hilversum meer: hullie en zullie voor 3mv en zelden zelfs wullie voor 2mv. Verder ook nog hunnie voor 3mv. Er is vast nog veel meer in allerlei dialecten.

    Beantwoorden
    • Bram Caers zegt

      9 januari 2026 om 09:25

      Waar ik vandaan kom, uit de Antwerpse Kempen, is wullie, zullie en gullie (en afhankelijk van waar je woont variante vormen welle, zelle, gelle etc.) ook heel gewoon.

      Beantwoorden
  2. Ad Foolen zegt

    9 januari 2026 om 11:02

    Wij zeiden thuis (in Breugel, bij Eindhoven) wellie, gellie en zellie. Blijkbaar dus een veel breder verschijnsel dan in de Vlaamse dialecten.

    Beantwoorden

Laat een reactie achterReactie annuleren

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Primaire Sidebar

Gedicht van de dag

Ellen Deckwitz • Eerste metamorfose

Op een dag werd je verliefd. Je vel dwong je
op een strooptocht naar troost,
een ander om als een branddeken
over je heen te trekken.

➔ Lees meer

Bekijk alle gedichten

  • Facebook
  • YouTube

Chris van Geel

SCHOORSTEENMANTEL

Hij stond bij het open vuur met zijn overjas aan.
Ik sloot mijn ogen om niet meteen te hoeven zeggen:
je jas heeft vlam gevat.

Bron: Barbarber, december 1969

➔ Bekijk hier alle citaten

Agenda

13 februari 2026: Proefcollege Nederlandse Taal en Cultuur

13 februari 2026: Proefcollege Nederlandse Taal en Cultuur

28 januari 2026

➔ Lees meer
23 febrewaris 2026: Nordfriesland in Kiel III: Wissenschaftliche Perspektiven auf eine vielfältige Region

23 febrewaris 2026: Nordfriesland in Kiel III: Wissenschaftliche Perspektiven auf eine vielfältige Region

28 januari 2026

➔ Lees meer
22 februari 2026: De Gemeenschap Internationaal

22 februari 2026: De Gemeenschap Internationaal

27 januari 2026

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle agendapunten

Neerlandici vandaag

geboortedag
1854 Willem Knuttel
sterfdag
1984 Saskia Ferwerda
➔ Neerlandicikalender

Media

In gesprek met auteur Daan Heerma van Voss

In gesprek met auteur Daan Heerma van Voss

29 januari 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
Op weg naar de toekomst van K. van der Geest

Op weg naar de toekomst van K. van der Geest

28 januari 2026 Door Redactie Neerlandistiek 2 Reacties

➔ Lees meer
Het grote openhartige ‘Alles voor de reis’-interview

Het grote openhartige ‘Alles voor de reis’-interview

27 januari 2026 Door Redactie Neerlandistiek 1 Reactie

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle video’s en podcasts

Footer

Elektronisch tijdschrift voor de Nederlandse taal en cultuur sinds 1992.

ISSN 0929-6514
Bijdragen zijn welkom op
redactie@neerlandistiek.nl
  • Homepage
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Over Neerlandistiek
  • De archieven
  • Contact
  • Facebook
  • YouTube

Inschrijven voor de Dagpost

Controleer je inbox of spammap om je abonnement te bevestigen.

Copyright © 2026 · Magazine Pro on Genesis Framework · WordPress · Log in

  • Homepage
  • Categorie
    • Voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal Neerlandistiek
  • Over Neerlandistiek
  • Contact
 

Reacties laden....
 

    %d