• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst
Neerlandistiek. Online tijdschrift voor taal- en letterkunde

Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

  • Over Neerlandistiek
  • Contact
  • Homepage
  • Categorie
    • Neerlandistiek voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal

Wij anderen in Vlaanderen

8 januari 2026 door Marc van Oostendorp 3 Reacties

Stadhuis Brugge. Bron: Wikimedia

Vlaamse dialecten – de dialecten gesproken in Oost- en West-Vlaanderen en deels in Zeeland – hebben een intrigerende eigenschap: het meervoud wordt op voornaamwoorden uitgedrukt met een uitgang. Voor het Standaardnederlands geldt dat alleen voor jullie, waar je -lie als een meervoudsuitgang kunt zien, maar in die dialecten is het systematisch wilder, gilder, zilder of widder, gidder, zidder of winder, jinder, zinder voor ‘wij, jullie, zij’. Dat alle vormen in die dialecten op precies dezelfde klanken eindigen, versterkt daar het idee dat het om een uitgang gaat.

Het Nederlandse –lie komt historisch van lieden, er is ook nog een ouderwetse vorm jelui. Over het algemeen wordt aangenomen dat de Vlaamse vormen dezelfde oorsprong hebben, wat je ook nog kunt zien aan de l in sommige dialecten. In andere is die l weggevallen, en in nog weer andere (die vooral in het oosten van de provincie West-Vlaanderen gesproken worden) zou die zijn vervangen door een n.

In het vakblad Journal of Language Contact komt de Nederlandse taalkundige Bart Jacobs met een andere gedachte, over die laatste dialecten. Volgens hem is een verandering van l naar n niet zo logisch – hij noemt wel de uitspraak penantie voor penalty, maar volgens hem is dat zelf al een uitzondering – en hij stelt voor dat die n misschien een andere oorsprong heeft: ander. In de Romaanse talen wordt ander wel gebruikt als een manier om meervouden te vormen. Het Spaanse nosotros en vosotros zijn misschien wel het bekendst, maar ook variëteiten van het Frans kennen nous autres, vous autres en soms zelfs eux autres voor respectievelijk wij, jullie en zij.

Jacobs kwam op het idee doordat hij geïnteresseerd is in zogeheten creooltalen – talen die zijn ontstaan op slavernijplantages, waar slaafgemaakten zonder scholing moesten proberen in de taal van de slavenhouders te spreken. Soms was die taal het Nederlands, zoals bijvoorbeeld op de Maagdeneilanden. Het Virgin Dutch Creole is inmiddels uitgestorven, maar het is wel opgetekend, en Jacobs is een van degene die deze aantekeningen probeert te begrijpen. En in die taal was het woord voor ‘jullie’ jender en dat voor ‘zij’ sender. Nu zijn hiervoor ook weer verschillende mogelijkheden: misschien waren er bij de kolonisten West-Vlamingen, die zich via Zeeland bij Nederlandse schepen waren aangemonsterd, en misschien was er ter plekke contact met het Frans.

Wat er precies gebeurd is in West-Vlaanderen óf op de Maagdeneilanden dat gezorgd heeft voor deze bijzondere vormen – we zullen het misschien nooit weten. Ik zou niet al mijn geld inzetten op de gedachte dat de constructie geleend is uit het Frans, een aanpassing van l in zulder naar een n in sender is nu ook weer niet zó vreemd. Maar intrigerend is de gedachte wel.

Delen:

  • Afdrukken (Opent in een nieuw venster) Print
  • E-mail een link naar een vriend (Opent in een nieuw venster) E-mail
  • Share op Facebook (Opent in een nieuw venster) Facebook
  • Delen op WhatsApp (Opent in een nieuw venster) WhatsApp
  • Delen op Telegram (Opent in een nieuw venster) Telegram
  • Delen op LinkedIn (Opent in een nieuw venster) LinkedIn

Vind ik leuk:

Vind-ik-leuk Aan het laden...

Gerelateerd

Categorie: Artikel Tags: creooltalen, dialecten, dialectologie, taalkunde, Virgin Islands Dutch Creole, Vlaanderen, voornaamwoorden

Lees Interacties

Reacties

  1. Weia Reinboud zegt

    9 januari 2026 om 01:06

    Als -lie een meervoudsuitgang is dan hadden we er in Hilversum meer: hullie en zullie voor 3mv en zelden zelfs wullie voor 2mv. Verder ook nog hunnie voor 3mv. Er is vast nog veel meer in allerlei dialecten.

    Beantwoorden
    • Bram Caers zegt

      9 januari 2026 om 09:25

      Waar ik vandaan kom, uit de Antwerpse Kempen, is wullie, zullie en gullie (en afhankelijk van waar je woont variante vormen welle, zelle, gelle etc.) ook heel gewoon.

      Beantwoorden
  2. Ad Foolen zegt

    9 januari 2026 om 11:02

    Wij zeiden thuis (in Breugel, bij Eindhoven) wellie, gellie en zellie. Blijkbaar dus een veel breder verschijnsel dan in de Vlaamse dialecten.

    Beantwoorden

Laat een reactie achter bij Ad FoolenReactie annuleren

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

Primaire Sidebar

Gedicht van de dag

François Pauwels • Na jaren

Mijn leven was gelijk een dag van Leugen,
wat bleef er van in mijn verzwakte geheugen
dan het verlangen naar een beter lot?…

➔ Lees meer

Bekijk alle gedichten

  • Facebook
  • YouTube

Chris van Geel

SLAAPLES

Wie in maanlicht windstil drijvend
’s nachts onthalsde zwanen slapen zag,
hij zou inzien wat het waard was
wat hij voorstaat overdag.

Bron: Enkele gedichten, 1973

➔ Bekijk hier alle citaten

Agenda

17 april 2026: Tiele-dag ‘Van middeleeuwers tot millennials’

17 april 2026: Tiele-dag ‘Van middeleeuwers tot millennials’

11 maart 2026

➔ Lees meer
22 maart 2026: Herfsttij der Verenigde Staten? Huizinga, Amerika en wij

22 maart 2026: Herfsttij der Verenigde Staten? Huizinga, Amerika en wij

9 maart 2026

➔ Lees meer
12 juni 2026: Jubileum LitLab

12 juni 2026: Jubileum LitLab

8 maart 2026

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle agendapunten

Neerlandici vandaag

sterfdag
1951 Julius Pée
2020 Dick Springorum
➔ Neerlandicikalender

Media

‘Dingen die je goed kent’

‘Dingen die je goed kent’

11 maart 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
Vragen over betrouwbaarheid in het examen Nederlands

Vragen over betrouwbaarheid in het examen Nederlands

11 maart 2026 Door Arnoud Kuijpers Reageer

➔ Lees meer
In gesprek met auteur Emma Laura Schouten

In gesprek met auteur Emma Laura Schouten

8 maart 2026 Door Redactie Neerlandistiek Reageer

➔ Lees meer
➔ Bekijk alle video’s en podcasts

Footer

Elektronisch tijdschrift voor de Nederlandse taal en cultuur sinds 1992.

ISSN 0929-6514
Bijdragen zijn welkom op
redactie@neerlandistiek.nl
  • Homepage
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Over Neerlandistiek
  • De archieven
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacy­verklaring
  • Contact
  • Facebook
  • YouTube

Inschrijven voor de Dagpost

Controleer je inbox of spammap om je abonnement te bevestigen.

Copyright © 2026 · Magazine Pro on Genesis Framework · WordPress · Log in

  • Homepage
  • Categorie
    • Voor de klas
    • Vertelcultuur
    • Naamkunde
  • Archief
    • 10 jaar taalcanon
    • 100 jaar Willem Frederik Hermans
  • E-books
  • Neerlandistische weblogs
  • Jong Neerlandistiek
  • Frisistyk
  • Mondiaal Neerlandistiek
  • Over Neerlandistiek
  • Contact
 

Reacties laden....
 

    %d