Door Marc van Oostendorp De dag dat Hugo Claus een interview gaf aan de Privé-pagina van De Telegraaf was een gedenkwaardige dag. Claus had net een roman gepubliceerd, Het jaar van de kreeft, waarover hij in de krant beweerde dat deze gebaseerd was op zijn relatie met de actrice Kitty Courbois. Het boek werd een bestseller. Het jaar van de kreeft was, schrijft Linde de Potter … [Lees meer...] overEen echt leesboek is ook een beetje een leerboek
De vader van Joop
Altijd hetzelfde gedonder in ons managersfeuilleton De verleden tijd van lijken. Door Marc van Oostendorp "Heb je het ooit zou zout gegeten!" riep Rie terwijl ze de kamer van haar collega Joop, binnenstoof. Deze keek verbolgen op van het scherm waarop hun nu al jarenlang zijn 'open access' boek over middelnederlandse voegwoorden aan het typen was. "Ik moet zo dadelijk naar … [Lees meer...] overDe vader van Joop
Het Engels trekt aan ons allemaal
Door Marc van Oostendorp Het was fijn dat Bas Heijne zaterdag in de NRC pleitte voor een zakelijk debat over het hoger onderwijs. Helaas zag hij, net als veel andere deelnemers aan de discussie, daarbij één ding over het hoofd: dat de hang naar het Engels niet slechts een rare modegril is van ijdele bestuurders, of een teken dat de universiteit met de rug naar de samenleving … [Lees meer...] overHet Engels trekt aan ons allemaal
De k als universele medeklinker
Door Marc van Oostendorp Het fijne van internet is dat je er niet alleen kunt kijken naar plaatjes van jonge kittens, maar ook naar schema's met klanken. Zoals dit, dat tot mijn onuitsprekelijke geluk zomaar ineens langs kwam op het internet: Het is volgens mij een redelijk betrouwbaar plaatje, in de zin dat het gebaseerd is op een zorgvuldig samengestelde database … [Lees meer...] overDe k als universele medeklinker
Jeroen Dera: Waarom gedichten lezen?
Omdat het poëzieweek is en omdat hij net een nieuw boek heeft uitgebracht ('Bundels van het nieuwe millennium') sprak ik met mijn collega Jeroen Dera van de Radboud Universiteit Nijmegen over de vraag waarom het juist nu belangrijk is om poëzie te lezen. Bekijk deze video op YouTube. Besproken boek: Bundels van het nieuwe millennium (red. Jeroen Dera en Carl De … [Lees meer...] overJeroen Dera: Waarom gedichten lezen?
Het mooiste werk: Grieks in het eerste jaar
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (160) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp A EN Ω Lucas II 49 Het mooiste werk: Grieks in het eerste jaar. Het Griekse alfabet staat op het bord. 'Kijk, kinderen, Ψ: dat is een kandelaar. Maak dat de Omega gaaf getrokken wordt.' Behoed dit … [Lees meer...] overHet mooiste werk: Grieks in het eerste jaar
Spelen met de Marokkaanse ‘sj’
Door Marc van Oostendorp Een van de eigenaardigheden van het moderne Gouds is dat je 'sjchoon' zegt in plaats van 'schoon'. Dat blijkt uit een nieuw artikel van Khalid Mourigh in Nederlandse taalkunde. Dat Gouds wordt dan wel alleen (of overwegend) gesproken door jonge Marokkanen in Gouda. Als Mourigh aan een aantal van hen vraagt 'wat is (...) typisch Gouds?', dan komen … [Lees meer...] overSpelen met de Marokkaanse ‘sj’
Pavlov-reacties in een vreemde taal
Door Marc van Oostendorp In een vreemde taal ben je minder bang. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek dat deze week verscheen in Nature Scientific Reports. De onderzoekers deden een fascinerend experiment, dat gebaseerd is op zo'n beetje de klassiekste psychologische proef die er bestaat: de Pavlov-reactie. Je laat iemand een aantal keer twee plaatjes zien en na het ene … [Lees meer...] overPavlov-reacties in een vreemde taal
Taal in het hoger onderwijs. Ministers Van Engelshoven en Slob: grijp uw kans!
Door Marc van Oostendorp Ik word soms een beetje mismoedig van de discussie over het Engels in het hoger onderwijs. Er wordt nu al een tijdje redelijk intensief gedebatteerd en erg snel vooruit komen we niet. Toch gloorde er bij mij ineens een sprankje hoop toen ik deze week een bericht las over een ophanden zijnde 'visiebrief' van minister Van Engelshoven over dit … [Lees meer...] overTaal in het hoger onderwijs. Ministers Van Engelshoven en Slob: grijp uw kans!
Want is een oeroud woord
Door Marc van Oostendorp Wonderlijk woord: want. Het is een woord dat deel uitmaakt van de basisstructuur van de taal, zonder dat woord zou het Nederlands het Nederlands niet zijn, maar het is niet onmiddellijk duidelijk waar het vandaan komt. Het Engels en het Duits, onze naaste zustertalen, hebben geen equivalent (het Fries en het Afrikaans overigens wél). Waar je nog kunt … [Lees meer...] overWant is een oeroud woord
Naamsverwarring
Door Marc van Oostendorp Omdat een mensenleven uit zoveel microseconden bestaat, gebeurt er de hele tijd van alles dat misschien wel nooit is beschreven. Het overkomt je, misschien wel meer dan eens, maar het is ook zo weer voorbij en het is nauwelijks de moeite om het te delen. Maar als je het dan ineens wel met de wereld deelt – bijvoorbeeld omdat Twitter bestaat waarop je … [Lees meer...] overNaamsverwarring
Marita Mathijsen: Waarom Nederlandse literatuur lezen?
Door Marc van Oostendorp Deze week bezocht ik Marita Mathijsen, om haar te interviewen over haar zeer indrukwekkende biografie van Jacob van Lennep, Een bezielde schavuit. Dat was een heel interessant gesprek, over het ambacht van de biograaf, het belang van het vinden van een rode draad in iemands leden en over hoe Mathijsen in het werk van Toon Tellegen woorden aanstreepte … [Lees meer...] overMarita Mathijsen: Waarom Nederlandse literatuur lezen?
Ik hard u, Holland, niet
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (159) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Afscheid van Holland Twintig jaar vrijheid, twintig jaar verraad aan het edelste. Ik hard u, Holland, niet met dit gelaat, waarop geschreven staat: ziehier die zich voor geld aan ieder biedt. Het … [Lees meer...] overIk hard u, Holland, niet
Kleine sociologie van het vragenrondje
Door Marc van Oostendorp We zaten in een stoffig zaaltje in Londen, want we hadden een congres. Iemand hield een lezing, maar toen kwam het: de vragenronde! De meest irrationele vorm van communicatie tussen wetenschappers die er is. Want de theorie is simpel: een beleefde uitwisseling van ideeën over het zojuist gebodene. Aanvullingen. Correcties. Maar de praktijk is anders. … [Lees meer...] overKleine sociologie van het vragenrondje
Telwoorden zijn vreemd
Door Marc van Oostendorp De namen van getallen zijn opvallend traag. Dat is de conclusie van een nieuw onderzoek dat verscheen in Philosophical Transactions of the Royal Society B (Biology). De auteurs, beide evolutiebioloog, laten zien dat telwoorden (een, twee, drie, vier, enz.) minder snel veranderen dan andere woorden. In verwante talen lijken ze, gemiddeld … [Lees meer...] overTelwoorden zijn vreemd
Ilja Leonard Pfeijffer als klassiek schrijver
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (50 en slot) Door Marc van Oostendorp Ilja Leonard Pfeijffer is hard op weg de Goethe van de eenentwintigste eeuw te worden. Zo iemand heeft de Nederlandse literatuur lange tijd niet gehad: iemand die zijn jeugd begint als rebel en langzaam maar zeker uitgroeit tot een instituut, dat zich ook kan permitteren genereus te zijn voor … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als klassiek schrijver
Agressie in de wetenschap
Door Marc van Oostendorp Hoe hoor je je te gedragen tijdens een congres? Ik ben net terug uit Londen, waar een van de grootste congressen op mijn eigen vakgebied werd gehouden, de Old World Conference of Phonology, en ineens viel me op hoe beleefd iedereen was. Dat is in de loop van de tijd wel veranderd. Toen ik student was. was de sfeer op congressen, achteraf, echt … [Lees meer...] overAgressie in de wetenschap
Er is iemand die nog nooit van het Indo-Europees heeft gehoord
Door Marc van Oostendorp Onlangs werden we er weer eens mee geconfronteerd. We hadden niet zo maar iemand op bezoek, maar een top-intellectueel (ja, zulke mensen bezoeken onze nederige stulp, we hebben geen geld en geen aanzien, maar dat hebben we dan toch maar bereikt). Een jonge hoogleraar die regelmatig in de krant schrijft en een aantal boeken op zijn naam heeft, zelfs een … [Lees meer...] overEr is iemand die nog nooit van het Indo-Europees heeft gehoord
Let’s talk about Nederlands
Door Marc van Oostendorp Goed zo! riepen allerlei eerzame en geleerde lieden toen de Groningse dichter Jan Pieter Rawie meldde dat hij zich niet zou laten 'dwingen' om een lezing over zijn werk te geven in het Engels. In deze video probeer ik uit te leggen waarom een dergelijke houding volgens mij uiteindelijk schadelijk is voor het Nederlands. (Deze video bekijken op … [Lees meer...] overLet’s talk about Nederlands
Zij wonen samen in dit veilig land
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (158) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Portret Theodora van B. De vrouw, die ordent in het ochtendlicht bloemen, instrumentarium en boek, tipt nog een droppel met een witte doek en stelt de stoel, die stijgt zonder gewicht. De … [Lees meer...] overZij wonen samen in dit veilig land
Joop zou de vader van zo’n vader kunnen zijn
Iemand is geen hoogleraar maar UD in ons managershorrorfeuilleton De verleden tijd van lijken Door Marc van Oostendorp "Hierbij wilde ik het dan laten wat betreft mijn kersttoespraak", zei Wouter, de voormalige hoogleraar Financiële Letterkunde die in een manager was veranderd. "Ik dank de aanwezige ouders van onze studenten nogmaals zeer voor hun nuttige inbreng." Hij nam … [Lees meer...] overJoop zou de vader van zo’n vader kunnen zijn
Ooit wordt u een scheldwoord
Door Marc van Oostendorp Het gebeurde in de afgelopen week een paar keer en ineens: mensen raakten aangebrand als ze door onbekenden met u werden aangesproken. Ik raakte in een discussie met iemand die beweerde dat de taalwetenschap allemaal onzin was, omdat ze ooit verplicht een cursus had moeten doen die haar niet beviel. Ik bevroeg haar over die cursus, en daarbij gebruikte … [Lees meer...] overOoit wordt u een scheldwoord
Ilja Leonard Pfeijffer als Gerrit Komrij
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (49) Door Marc van Oostendorp Volgens sommigen is Ilja Leonard Pfeijffer eigenlijk een soort Komrij, en zij bedoelen dat dan niet als compliment. Recensent Johan Sonnenschein van de zeer geleerde website De Reactor maakte bijvoorbeeld onlangs onderscheid tussen twee tradities in de Nederlandse literatuur. Enerzijds is er de lijn … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als Gerrit Komrij
‘Doorgeschoten flexisme’
Door Marc van Oostendorp Het achtervoegsel -isme is geloof ik zijn betekenisgebied aan het uitbreiden. Er is weer een nieuwe nuance aan het ontstaan: die van de discriminatie. Het Taalportaal somt al een aantal mogelijke betekenissen op: het achtervoegsel kan verwijzen naar 'pathologische condities', zoals in botulisme en alcoholisme, of naar taaleigenaardigheden, zoals … [Lees meer...] over‘Doorgeschoten flexisme’
Anne sei dat er my hie sjoen
Door Marc van Oostendorp Sommige dingen kun je nu eenmaal op verschillende manieren zeggen. Er lijkt bijvoorbeeld geen verschil of je nu Anne zegt dat hij me gezien heeft. zegt, of: Anne zegt dat hij me heeft gezien. De meeste mensen hebben het idee dat allebei de vormen grammaticaal zijn, en dat je ze allebei kunt zeggen (al vind je de ene vorm misschien wat … [Lees meer...] overAnne sei dat er my hie sjoen
