Door Marc van Oostendorp Wie geïnteresseerd is in genres kan dezer dagen veel plezier beleven op Twitter. Daar ontstaat in rap tempo een nieuw genre, met een nieuwe toon en nieuwe conventies. Je kunt het als het ware ter plekke zien ontstaan, een vorm van taalgebruik die net wat anders is dan wat we gewend zijn. Al zijn de ingrediënten natuurlijk al wel bekend. Twitter … [Lees meer...] overOk, draadje
De lineair-gebonden automaat in het mensenhoofd
Door Marc van Oostendorp Het is een onderwerp waarover veel wordt gezegd, al zeggen de meeste zeggers ook dat er maar weinig over te zeggen valt: de evolutie van taal. Er is geen dierensoort die een subtiel en rijk communicatiesysteem heeft ontwikkeld dat ook maar in de verte lijkt op de taal van de mens. Maar waar komt die taal dan vandaan? Hoe is het menselijk taalvermogen … [Lees meer...] overDe lineair-gebonden automaat in het mensenhoofd
Terwijl je je terrasje natuurlijk best verdiend hebt!
Iemand werkt ook in het weekeinde aan zijn monografie, in ons managersfeuilleton De verleden tijd van lijken. Door Marc van Oostendorp "Weet je wat ook heel erg is!" zei de boomlange manager Sophie tegen haar college Femke. "Joop!" Femke keek verbaasd op. De specialist middelnederlandse voegwoorden was weliswaar nooit in een manager veranderd, maar zij dacht dat iedereen … [Lees meer...] overTerwijl je je terrasje natuurlijk best verdiend hebt!
Zijn band is plat
Door Marc van Oostendorp Dingen kunnen niets bezitten. Een mens kan wel een boek hebben, maar een boekenkast kan dat niet. Je ziet dat verschil tussen mensen (en dieren) enerzijds en dingen anderzijds ook terug in de grammatica: je kunt wel zeggen: De professor en zijn boeken maar niet: De boekenkast en zijn boeken Het gaat nog verder: je vindt het verschil ook … [Lees meer...] overZijn band is plat
Subsidieer geen blogs, maar aggregeer ze
Door Marc van Oostendorp Het fijne van een filterbubbel is natuurlijk dat je af en toe verschrikkelijk met zijn allen opgewonden kunt zijn over dingen die vreselijk belangrijk zijn en die niemand interesseren. De aanleiding was vorige week een stuk waarin de wetenschapsjournalist Maarten Keulemans van de Volkskrant de wetenschap opriep om bloggers serieus te nemen. Hij … [Lees meer...] overSubsidieer geen blogs, maar aggregeer ze
Het lukt ook zonder jou
Door Marc van Oostendorp Vandaag precies vijf jaar geleden,op 1 juli 2013, overleed Maarten van Roozendaal. In deze video probeer ik door te dringen in een mysterie van zijn teksten: hoe hij mensen wist op te roepen in zijn liedjes door ze aan te spreken. Ook als ze dood waren. (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overHet lukt ook zonder jou
En keek ik weer wat grand old Google bracht
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (182) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Bij de uitvaart van het boek De schrijver met zijn ongeschoren woede, de dichter van drie doodgeboren boeken: daar staan ze met hun doos vol slome woorden. Sterk spul of niet: de uitvaart van het … [Lees meer...] overEn keek ik weer wat grand old Google bracht
Is de taalwetenschap beïnvloed door het Engels?
Door Marc van Oostendorp Het is een intrigerende kwestie, die de Deense taalkundige Carsten Levisen aansnijdt in een recent artikel <€> in het tijdschrift Language Sciences; in hoeverre is de taalwetenschap beïnvloed door het feit dat de meeste wetenschappelijke literatuur in het Engels is gesteld? Is het mogelijk dat we de werkelijkheid alleen maar op een bepaalde … [Lees meer...] overIs de taalwetenschap beïnvloed door het Engels?
Dutch in the Land of the Morning Calm
Door Christopher Joby Dutch was first spoken in the Korean peninsula in the seventeenth century. In 1627 the crew of the Dutch East India Company (VOC) ship, Hollandia, were blown off course, went onshore and were captured by local Korean inhabitants. Of these, only one, Jan Weltevree, lived into old age in Korea. In 1653 another VOC ship De Sperwer was also blown off course … [Lees meer...] overDutch in the Land of the Morning Calm
Neerlandistiek en de witte man
Door Marc van Oostendorp Neerlandistiek is weinig divers in zijn schrijversbestand: vrijwel alle auteurs die de afgelopen weken met hun naam hebben bijgedragen behoorden, voor zover ik heb kunnen nagaan, tot de categorie van de witte man tussen pakweg 30 en 60. Zelfs de Nederlandse regering is diverser dan wij. Ze hadden ook allemaal een hogere opleiding, maar dat is de … [Lees meer...] over Neerlandistiek en de witte man
Lekker genederlandst!
Door Marc van Oostendorp Er waart een spook door Nederland, het spook van "lekker genederlandst". Voor zover ik heb kunnen nagaan wordt het op allerlei plaatsen in het land gebruikt, vooral door jonge tieners. Ik kreeg een tweet doorgestuurd – als mensen over dit soort dingen beginnen op de sociale media zijn er soms vriendelijke andere mensen die mij bij de discussie … [Lees meer...] overLekker genederlandst!
“Omdat ik mijn brood bij elkaar schrijf, worden die vijf bladzijden niet gezien”
De gefnuikte ambities van P.H. Ritter Jr. Door Marc van Oostendorp P.H. Ritter jr.(1882-1962) was in zijn dagen de bekendste Nederlandse letterkundige, vooral door zijn boekbesprekingen voor de radio, maar ook door de vele boeken die hij schreef, de grote stukken die hij bijdroeg aan de krant, het Utrechts Dagblad, waarvan hij jarenlang hoofdredacteur was, en de vele en … [Lees meer...] over“Omdat ik mijn brood bij elkaar schrijf, worden die vijf bladzijden niet gezien”
Zit niet zo te haten
Door Marc van Oostendorp In zijn spetterende afscheidslezing van de Universiteit Utrecht liet Gerrit Bloothooft afgelopen vrijdag nog eens zien hoe interessant voornamen zijn, zoals hij dat nu ook al maanden doet op Neerlandistiek. Ze zijn het perfecte modeverschijnsel, hét verschijnsel om te bestuderen als je mode in zijn puurste vorm wil zien: "mode zonder reclame" noemde … [Lees meer...] overZit niet zo te haten
Als ons moedertaalonderwijs nog ooit gezond wil worden
Door Marc van Oostendorp Ik las het boekje Als ons moedertaalonderwijs nog ooit gezond wil worden en raakte naarmate ik er langer over nadacht steeds meer in vuur en vlam! (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overAls ons moedertaalonderwijs nog ooit gezond wil worden
Language freezes to a single wry remark / taal vriest vast in de koppen
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (181) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp The stained sonnet on my way from Seattle to Tokyo Nov 14/15 1996 My Love is in your name, the one and only love through which I travel to a distant shore. I gain my first glimpse of the horizon, … [Lees meer...] overLanguage freezes to a single wry remark / taal vriest vast in de koppen
Amsterdam uitbreiden met mooie woorden
Door Marc van Oostendorp Gisteren verdedigde MaartenJan Hoekstra in Delft zijn proefschrift. Dat was niet zomaar een proefschrift, maar een dubbelpromotie in één persoon – zijn boek Stedebouwkundig(e) ontwerpen in woorden gaat zowel over bouwkunde als over taalkunde. Er waren dan ook twee promotoren: Han Meyer uit Delft, en ik. De bekende etymologe Marlies Philippa was … [Lees meer...] overAmsterdam uitbreiden met mooie woorden
Nieuw blog: Boekverslag
Door Marc van Oostendorp Boekverslag is een nieuw blog van Lynn de Rijk en Colleen Kars. Iedere week vragen ze iemand naar zijn of haar favoriete boeken. De makers: "In deze eerste aflevering van boekverslag speelt Marc van Oostendorp de hoofdrol, hij is hoogleraar aan de Radboud Universiteit en hij werkt bij het Meertens instituut in Amsterdam. Marc vertelt in deze aflevering … [Lees meer...] overNieuw blog: Boekverslag
Waarom leren kinderen nieuwe woorden?
Door Marc van Oostendorp Een van de vele wonderlijke jaren in een mensenleven is dat tussen het eerste en het tweede jaar oud. Een kind van één kent meestal een handjevol woorden. Een kind van twee kent er heel erg veel. Die explosie in de woordenschat wordt natuurlijk ook wetenschappelijk onderzocht: ze vormt immers misschien wel een van de sleutels van het menselijk … [Lees meer...] overWaarom leren kinderen nieuwe woorden?
De wereld na het instorten van de frames
Door Marc van Oostendorp De Amerikaan George Lakoff is misschien wel de taalkundige wiens theorieën momenteel het meeste succes hebben buiten de taalwetenschap. Zijn ideeën over framing vind je terug bij psychologen, bij literatuurwetenschappers, in talkshows en managementboeken. Ze zeggen ongeveer dat je met je keus van woorden, beeldspraak en andere middelen de werkelijkheid … [Lees meer...] overDe wereld na het instorten van de frames
U allen bent het die mij lief zijn
Door Marc van Oostendorp Iemand wilde aan allen schrijven die hem lief waren, maar op zeker moment haperde zijn pen: U allen bent het die mij lief ... Ja, wat moest daar komen te staan? Moest dat niet zijn worden, het ging immers om meerdere mensen? En je zegt ook 'Jullie zijn het die mij lief zijn'. Dat mag zo wezen maar in bovenstaande zin klinkt zijn gek. Toch is … [Lees meer...] overU allen bent het die mij lief zijn
Onpersoonlijke bevelen
Door Marc van Oostendorp De Algemene Nederlandse Spraakkunst, de grootste Nederlandstalige grammatica die we hebben, heeft in de afgelopen decennia in menig huisgezin grote verwarring gezaaid door de mededeling die ze doet over vormen zoals 'Niet doen!', waarin een onbepaalde wijs (doen) wordt gebruikt in plaats van een gebiedende wijs (Doe niet!). De ANS zegt daarover … [Lees meer...] overOnpersoonlijke bevelen
Hoera, ze kennen Wrongman, een sadist
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (180) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Poly-interpretabel In smakzoen hangen rode etenswaren En zware honden (koest man!) en sigaren Na Mao's knarsen zweeg een hedonist We zoeken dorstig manna, hè, en snaren Een ranke non had zwanenroes gemist Haar … [Lees meer...] overHoera, ze kennen Wrongman, een sadist
Grote opdracht: Inzicht in je taal maakt je een betere taalgebruiker
Door Marc van Oostendorp Je hart slaat over als ergens je ideaal door iemand anders expliciet wordt gemaakt. Je bent niet alleen! Ook andere mensen willen een wereld die lijkt op wat jij voor ogen hebt! Het overkwam me deze week. Het 'ontwikkelteam' van leraren dat voor Nederlands in opdracht van het ministerie aan het discussiëren is over de inrichting van het schoolvak … [Lees meer...] overGrote opdracht: Inzicht in je taal maakt je een betere taalgebruiker
Hoe ik een 7,5 voor Nederlands haalde
Door Marc van Oostendorp Ik heb mijn rugzakje zojuist zorgvuldig aan onze vlaggenmast bevestigd! In mei heb ik het centraal eindexamen vwo gemaakt, samen met andere min of meer prominente neerlandici: een paar studenten en docenten van de Radboud Universiteit, de schrijfster Aafke Romeijn, een docente van het Dominicus College in Nijmegen (waar we het examen mochten meedoen), … [Lees meer...] overHoe ik een 7,5 voor Nederlands haalde
De meesterlijke ironie van Harry Mulisch
Door Marc van Oostendorp In de novelle Het beeld en de klok van Harry Mulisch vindt een personage dat 'de meester' wordt genoemd en in wie de lezer vrij gemakkelijk de contouren van de schrijver kan onderscheiden een ironieteken uit: Dat nieuwe leesteken had hij ingevoerd omdat hij voortdurend verkeerd werd begrepen. Omdat het uitroepteken gezien kon worden als het cijfer één … [Lees meer...] overDe meesterlijke ironie van Harry Mulisch
