Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (172) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Ik ben der dingen liefhebbend berover En steel van hen de smet van hun vergaan, En zet hen als een kroonluchter in tover En steek de eeuwge lampen in hen aan. En zie, zij worden blinkend in mijn … [Lees meer...] overIk ben der dingen liefhebbend berover
Je zegt wel degelijk twee ‘r’-en na elkaar
Door Marc van Oostendorp Je zegt eigenlijk nooit twee keer dezelfde medeklinker achter elkaar. Probeer het maar: mokka, dat spreek je niet uit met twee keer een k. En zelfs als je pakkans met een beetje tempo uitspreekt, laat je je tong maar één keer klikken. Uit metingen blijkt: de s van huisstofmijt is niet net zo lang als die van huis opgeteld bij die van … [Lees meer...] overJe zegt wel degelijk twee ‘r’-en na elkaar
Hoe je kind talig op te voeden? Beïnvloedt het Limburgs de uitspraak van het Nederlands of niet?
Door Romy Roumans Een regionaal accent, anders dan het randstedelijk accent, wordt vaak als iets negatiefs en afwijkends beschouwd. Onderzoek van Grondelaers, van Hout en Steegs (2010) naar de attitude tegenover het Limburgse accent toont aan dat mensen uit heel Nederland het Limburgs accent beoordelen als monotoon, koud en het zien als een minderwaardig accent. Ouders in … [Lees meer...] overHoe je kind talig op te voeden? Beïnvloedt het Limburgs de uitspraak van het Nederlands of niet?
De leraar Nederlands weet niet wie Multatuli is
Door Marc van Oostendorp Nu heb ik er genoeg van. Al vijf jaar beschouw ik met verbazing het onderwijs Nederlands. Talloos zijn de problemen en er gebeurt veel te weinig om die op te lossen. Allerwegen verzekert men mij dat het van belang is constructief te blijven en met iedereen te overleggen. Te blijven zien dat iedereen het beste voor heeft en dat het vanzelf allemaal wel … [Lees meer...] overDe leraar Nederlands weet niet wie Multatuli is
Met bevende transgressie naar zijn trans
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (171) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Son-net Klimmend naar 't zenit zoekt zij die haar licht in 't lichaam stort, blind van gestolde glans, met bevende transgressie naar zijn trans, doch voelt door bijstere nacht zijn blik gericht op … [Lees meer...] overMet bevende transgressie naar zijn trans
Tegen de twintig gasten op het feest
Door Marc van Oostendorp Er schijnen mensen, zelfs intelligente mensen, te zijn die niet precies willen weten hoe de zinnen die ze iedere dag uitspreken precies in elkaar zitten: Ze rijgen de hele dag woorden aan elkaar en ontrafelen de woordenstroom van anderen, maar hoe ze dat allemaal precies doen, dat laat ze koud. Dat zijn de mensen die niet ineens verwonderd stil kunnen … [Lees meer...] overTegen de twintig gasten op het feest
Het probleem van professionalisme in de wetenschap
Door Marc van Oostendorp Natuurkundigen mogen dingen die jij en ik niet mogen (tenzij jij natuurlijk natuurkundige bent, dat kan ik van hieruit niet goed zien). Ze mogen er bijvoorbeeld op wijzen dat de wetenschap een veel rommeliger bedrijf is dan veel mensen denken – ook veel wetenschappers. Dat er helemaal niet zulke vaste regels en procedures zijn om de waarheid te vinden … [Lees meer...] overHet probleem van professionalisme in de wetenschap
Taal is hoe je tong beweegt
Door Marc van Oostendorp Hoe hebben we pakweg de l, de o en de t in ons hoofd zitten? Ja, als letters die allerlei verschillende vormen kunnen hebben, maar verder? Die letters corresponderen toch ook nog met iets uit de gesproken taal? Wat is dat dan – is het geluid (een soort specificatie van hoe die klanken klinken) of is het de manier waarop je met je stembanden, tong en … [Lees meer...] overTaal is hoe je tong beweegt
Klaarkomen met Hugo Claus
Door Marc van Oostendorp Ieder jaar neemt mijn bewondering voor Paul Claes toe. Er verschijnen dan ook voortdurend boeken van hem: romans, vertalingen, essays en wat niet al. Allemaal zijn ze geschreven met een grote vaardigheid, allemaal getuigen ze van spitsvondigheid en verbluffende eruditie. Hij gaat tegen de keer in, dat maakt hem ook interessant, zelfs als je … [Lees meer...] overKlaarkomen met Hugo Claus
Onzin over de g
Door Marc van Oostendorp Waarom, waarom vindt Kijk het nodig om te publiceren over een onzinnig onderzoekje over de letter g, ook al laten ze zelf een taalkundige aan het woord die uitlegt waarom het een onzinnig onderzoekje is? (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overOnzin over de g
Call for papers: Parallels Between Phonology and Syntax
Amsterdam, Meertens Instituut, July 9, 2018 Call for papers Date: July 9, 2018 Venue: Oudezijds Achterburgwal 185, Amsterdam Aula 2.18 Although syntax and phonology at first sight seem to study very similar objects – modules of human cognition involved with the form of language – the two disciplines seem to have grown apart, employing formal tools that differ … [Lees meer...] overCall for papers: Parallels Between Phonology and Syntax
oh grote adem laat de stenen nog niet opstaan
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (170) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp nazomer ik heb in het gras mijn wapens gelegd en mijn wapens gaan geuren als gras ik heb in het gras mijn lichaam gelegd mijn lichaam is geurig als hout bitter en zoet dit liggen dit nietige … [Lees meer...] overoh grote adem laat de stenen nog niet opstaan
Burgerwetenschap
Door Marc van Oostendorp De paradox aan het wetenschappelijk onderwijs is dat het zoveel mensen opleidt die geen wetenschapper worden. Ik heb er geen echte cijfers over kunnen vinden, maar de overgrote meerderheid van de afgestudeerden gaat allerlei activiteiten ondernemen – maar doet waarschijnlijk nooit meer echt onderzoek nadat ze de scriptie hebben ingeleverd. Dat heeft … [Lees meer...] overBurgerwetenschap
De oudercommissie maakt met plussen en minnen een shortlist
Iemand gaat het hele proces nauwkeurig bewaken in ons managersfeuilleton De verleden tijd van lijken. Door Marc van Oostendorp ”Rie!’ zei Wouter, de hoogleraar Financiële Letterkunde gejaagd tegen de uhd voor Geschiedenis van de neerlandistiek tot 1800. “Je bent in Amerika geweest! Op het congres! Hoe was het?” “Je bedoelt”, zei Rie treiterig, “vast niet of mijn poster er … [Lees meer...] overDe oudercommissie maakt met plussen en minnen een shortlist
Wereldgeschiedenis is de geschiedenis van metaforen
Door Marc van Oostendorp Als de Amerikanen Sapir en Whorf gelijk hadden, zou er een goede wereldgeschiedenis te schrijven zijn aan de hand van de taalgeschiedenis. Volgens de zogeheten Sapir-Whorf-hypothese bepaalt de taal het denken. En als we aannemen dat de manier waarop de mensen denken de loop van de geschiedenis bepaalt, zijn taalveranderingen dus belangrijk bij het … [Lees meer...] overWereldgeschiedenis is de geschiedenis van metaforen
In memoriam Morris Halle (1923-2018)
Door Marc van Oostendorp Morris Halle, de Lets-Amerikaanse taalkundige die gisteren op 94-jarige leeftijd overleed, was geen gemakkelijke man. Hij was altijd, onvermoeibaar, bezig om gaten in andermans argumentatie te schieten, en het maakte hem daarbij niet uit of die ander nu zelf een beroemdheid was of een volkomen beginner. Of het nu de feiten waren die niet … [Lees meer...] overIn memoriam Morris Halle (1923-2018)
Lezers en schrijvers in hetzelfde schuitje
Door Marc van Oostendorp “Lezen is extreem moeilijk”, schreef Kurt Vonnegut. “Als je er goed bij stilstaat is het bijna iets onmogelijks. Ons publiek kan eenvoudig niet groot zijn. Want het moet nu eenmaal ongelooflijk knap zijn.” Renate Dorrestein haalt die woorden aan in haar nieuwste boek Dagelijks werk. Een schrijversleven. Het is een bundeling uit wat ze haar … [Lees meer...] overLezers en schrijvers in hetzelfde schuitje
Bloemen leven licht-zinnig in hun bladen
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (169) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Bloemen leven licht-zinnig in hun bladen. Dieren lopen vanzelfsprekend; ze zwijgen van wat ze zouden kunnen zijn; hun daden gebeuren altijd nu; dieren zijn eigen. Mensen doen alsof. Bestaan in … [Lees meer...] overBloemen leven licht-zinnig in hun bladen
Je kunt niet in je vrije tijd in een manager veranderen
Je moet echt heel veel formulieren invullen in ons managershorrorfeuilleton De verleden tijd van lijken. Door Marc van Oostendorp "Rie!" zei Roy, de jonge digital humanities-onderzoeker, schichtig tegen zijn veel oudere collega, die wel hetzelfde onderwerp had (de geschiedenis van de neerlandistiek tot 1800), maar niet dezelfde methode. "Roy!" zei Rie. Ze zaten samen thee … [Lees meer...] overJe kunt niet in je vrije tijd in een manager veranderen
Wetenschappers tegen beheersbaarheid
Door Marc van Oostendorp Gisterenmiddag was Maxim Februari te gast op de Radboud Universiteit, en ik had het privilege om daarbij te mogen zijn. Februari is een van de oorspronkelijkste denkers van Nederland op dit moment en ook nog eens bijzonder welsprekend: rustig en beheerst, maar ondertussen springt hij elegant van het ene onderwerp naar het andere. Zijn betoog van … [Lees meer...] overWetenschappers tegen beheersbaarheid
Leve NWO!
Door Marc van Oostendorp Lang leve NWO, de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek. Althans, lang leve alle mensen die er werken. Let maar eens op: waar academici ook allemaal over klagen – en ze klagen over heel veel heel uiteenlopende zaken, van de kwaliteit van de koffie in de kantine, via het onbegrip van de buitenwereld voor de geesteswetenschappen, de … [Lees meer...] overLeve NWO!
Multatuli lezen in de 21ste eeuw
Door Marc van Oostendorp Nederlanders hebben nooit hartstochtelijk gehouden van hun schrijvers. Zelfs niet van Multatuli, hoewel die algemeen als de grootste van de Nederlandse schrijvers wordt gezien: tot de jaren vijftig werd er in boeken over de Nederlandse literatuurgeschiedenis altijd op gewezen dat Max Havelaar weliswaar een indrukwekkend boek was, maar dat die … [Lees meer...] overMultatuli lezen in de 21ste eeuw
‘Rotterdammers noemen de Erasmusbrug ook wel de Zwaan’
Door Marc van Oostendorp Dat de Erasmusbrug in Rotterdam dit weekeinde een uurtje op donker ging in het kader van Earth Hour, leverde op Twitter, althans in mijn bubbel, althans in een bubbeltje van mijn bubbel, enige consternatie op. Want journalisten meldden dat de Erasmusbrug "door Rotterdammers ook wel 'De Zwaan' wordt genoemd", iets wat heel vaak naar voren wordt … [Lees meer...] over‘Rotterdammers noemen de Erasmusbrug ook wel de Zwaan’
ALSTU!
Door Marc van Oostendorp Het woord 'alstu' moet al twintig jaar rondzingen in het Nederlands, maar mij valt het de laatste tijd op. Waarom kan het minder betekenissen hebben dan 'alstublieft'? En waarom zingt het zo? (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overALSTU!
Het is mijn prachtige, mijn hondse baan
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (168) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Tussenuur Midwinterdag. – De geur van oude jassen, de gang met kalken licht om in te dwalen; een schateren – grindstorting– uit een klasse; en dan hoort men de school weer ademhalen. Dit is mijn … [Lees meer...] overHet is mijn prachtige, mijn hondse baan
