Door Jan Noordegraaf Enkele maanden geleden was er enige literair-historische reuring in de gemeente Alphen aan den Rijn. Dat had te maken met het feit dat het toen vijftig jaar geleden was dat de dichter J.C. Bloem overleed. Jacques Bloem was in 1887 geboren in het dorp Oudshoorn, dat in 1918 is ingelijfd bij Alphen aan den Rijn. Aan de andere kant van het water ligt nu een … [Lees meer...] overOver J.C. Bloem en de NSB. Een voetnoot
Nederlandse taal en cultuur in India (Hyderabad)
Door Yves T'Sjoen Het India Platform van de Universiteit Gent initieerde sinds zijn oprichting in 2008 een consortium van academische instellingen in de Lage Landen en in India. Het belang van een uitgebouwd netwerk is paden te plaveien en openingen te creëren naar een andere en zeer diverse cultuurgemeenschap. Het Platform faciliteert interculturele gesprekken en slaat … [Lees meer...] overNederlandse taal en cultuur in India (Hyderabad)
Etymologie: pissebed
Door Michiel de Vaan pissebed zn. ‘bedwateraar; insect; paardenbloem’ Vroennieuwnl. pissebedde (1555), pissebet (1617) ‘bedwateraar’; pissebedde (1567), pisbedde, pisbloeme ‘paardenbloem; insect’ (1599). Enkele typische Vnnl. uitdrukkingen zijn: ‘zien als een pisbed’, dat is ‘beschaamd kijken’: Laet elc water in zijnen wijn doen, laet elc pissebedde up zijnen nuese zien … [Lees meer...] overEtymologie: pissebed
Themanummer ‘De Negentiende Eeuw’ Hendrik Tollens
Het nieuwe nummer van De Negentiende Eeuw is verschenen, het themanummer ‘Na 160 jaar. Nieuwe perspectieven op Hendrik Tollens’. Toen Hendrik Tollens in 1856 stierf, verkeerde het land in diepe rouw. ‘Nee, Tollens, is niet dood! Hoe zou hij immers kunnen sterven / Die leeft zoo lang de taal van Neêrland wordt gehoord?’ schreef een bewonderaar in een lokale krant. Eerbetoon op … [Lees meer...] overThemanummer ‘De Negentiende Eeuw’ Hendrik Tollens
gleuf / sleuf
Verwarwoordenboek Vervolg (3) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overgleuf / sleuf
Verschijnt in november: Biografie van Melati van Java
Vanaf 15 november ligt Dochter van Indië; Melati van Java (1853-1927); Biografie door Vilan van de Loo in de winkel. Wie voorintekent, krijgt haar al eerder thuisgestuurd. Voorintekenen is nog mogelijk t/m 4 november a.s. (vrijdag). Ooit wist iedereen wie Melati van Java (ps. Marie Sloot) was. Ze publiceerde romans die vaak tientallen jaren in omloop bleven en ze behoorde tot … [Lees meer...] overVerschijnt in november: Biografie van Melati van Java
Mary of Nemmegen. The ca.1518 Translation and the Middle Dutch Analogue, Mariken van Nieumeghen
Mary of Nemmegen is an important and neglected text, significant from a number of different perspectives: Dutch-English literary relations; the use of woodcuts for illustrating texts; the history of the book, especially for its role in the development of the taste for prose narrative; the parallel with Everyman, which also has its source in a Dutch play; the relationship of the … [Lees meer...] overMary of Nemmegen. The ca.1518 Translation and the Middle Dutch Analogue, Mariken van Nieumeghen
Een onbekende middelnederlandse rijmspreuk
Door Renaat Gaspar In het relaas van Arent Willemsz, pag. 17-18 over zijn reis naar Jeruzalem (zie de dbnl) staat een onder pelgrims gevleugelde uitdrukking die niet bij Harrebomée noch bij Cauberghe teruggevonden kan worden. Die peregrijnen seggen: ‘Tot Termijnen drincken sij guede wijnen. Te Monte Flescoen verdrincken sij cousen ende schoen.’ Twee Italiaanse steden … [Lees meer...] overEen onbekende middelnederlandse rijmspreuk
Nederlands als wetenschapstaal in de zestiende eeuw
Door Cora van de Poppe Recentelijk was in het nieuws veel aandacht voor de opmars van Engels in het wetenschappelijk onderwijs. Het merendeel van alle studies aan Nederlandse universiteiten wordt inmiddels al in het Engels gedoceerd. Deze trend wordt niet door iedereen met blijdschap ontvangen; de Taalunieraad pleit bijvoorbeeld juist voor een sterke positie van het Nederlands … [Lees meer...] overNederlands als wetenschapstaal in de zestiende eeuw
Albert Verweylezing 2016: Gastschrijver Frank Westerman over het waargebeurde verhaal
Frank Westerman (Emmen, 1964) is de huidige gastschrijver aan de Universiteit Leiden. Op donderdag 3 november a.s. houdt hij de 32eAlbert Verweylezing in Leiden, onder de titel: Te mooi om waar te zijn. Repliek ‘Echt gebeurd is geen excuus’, betoogde Gerard Reve in 1985. Als eerste gastschrijver aan de Leidse universiteit formuleerde hij zijn wet van ‘de onbruikbaarheid … [Lees meer...] overAlbert Verweylezing 2016: Gastschrijver Frank Westerman over het waargebeurde verhaal
Etymologie: kruisbes
Door Michiel de Vaan kruisbes zn. ‘ribes uva-crispa’ Vroegmiddelnederlands croselbusg ‘doornstruik, ramnus’ (1240, Limburg), croesel haghe ‘haag van doornstruiken’ (1281, Limburg), Mnl. crosle (1300-1400), crocel (ca. 1440) ‘doornstruik’, stekebeyeren (1350-1400), krakebesiën ‘kruisbessen’ (1407-08); Vnnl. cnoessele ‘kruisbes’, cnoesselboom (1552), knoeselen ‘kruisbessen’ … [Lees meer...] overEtymologie: kruisbes
Pas verschenen: Henk Wolf, Een meerkoet in mijn oog
Henk Wolf is taalkundige en zijn dagen zijn grotendeels gevuld met lezen en schrijven. Toen hij begin 2015 een meerkoet in zijn gezicht kreeg, raakte hij zijn gezichtsvermogen grotendeels kwijt. Hij had vervolgens maandenlang nauwelijks toegang tot het geschreven woord. In Een meerkoet in mijn oog beschrijft hij hoe zijn leven daardoor veranderde. In veertig hoofdstukjes kiest … [Lees meer...] overPas verschenen: Henk Wolf, Een meerkoet in mijn oog
Kritische punten bij het vwo-examen Nederlands 2016
Door Christine Brackmann Het opstellen van een goed examen is een razend moeilijke klus. Dit jaar stuitte met name het vwo-examen op veel bezwaren. Maar liefst 98 procent van de examinatoren vond het examen te lang. Gemiddeld waardeerden de docenten het vwo-examen slechts met een 4,9. Een examen dat zoveel kritiek oproept, zou aanknopingspunten moeten bieden voor … [Lees meer...] overKritische punten bij het vwo-examen Nederlands 2016
Wouter Klootwijk op de Boekkunstbeurs in Leiden
Op zaterdag 5 en zondag 6 november organiseert Drukwerk in de Marge samen met de Stichting Handboekbinden de jaarlijkse Boekkunstbeurs in de Pieterskerk in Leiden. Ter gelegenheid hiervan heeft journalist en columnist Wouter Klootwijk een korte roman geschreven, Het Houten Woord. Klootwijk zal op zondag rond het middaguur aanwezig zijn op de beurs om het boekje kort toe te … [Lees meer...] overWouter Klootwijk op de Boekkunstbeurs in Leiden
geluid – klank | Verwarwoordenboek Vervolg (2)
Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie … [Lees meer...] overgeluid – klank | Verwarwoordenboek Vervolg (2)
Aankondiging: LitLab is online!
LitLab is een digitaal laboratorium waarin bovenbouwleerlingen de Nederlandse literatuur kunnen leren onderzoeken. Op de website staan nu 6 proeven klaar rond recent academisch onderzoek naar de Nederlandse literatuur in brede zin: van onderzoek naar de voordracht van middelnederlandse verhalen tot de bestudering van nationalisme in hedendaagse popmuziek. Zo vormt LitLab een … [Lees meer...] overAankondiging: LitLab is online!
Colloquium: Nederlands in de wereld: zinnige culturele diplomatie? (10/11 in Brussel)
In 2017 bestaat het Vlaams-Nederlandse tijdschrift Ons Erfdeel zestig jaar. De redactie wil, samen met het Vlaams-Nederland huis deBuren, in het najaar van 2016 en in de loop van 2017 vier colloquia organiseren om de “Staat van de Unie” op te maken op belangrijke gebieden van de Vlaams-Nederlandse samenwerking. Dit is het eerste: Nederlands in de wereld: zinnige … [Lees meer...] overColloquium: Nederlands in de wereld: zinnige culturele diplomatie? (10/11 in Brussel)
Onze Taal, november 2016
85ste jaargang, nummer 11 Van de langere artikelen vindt u hier een voorproefje. Meer lezen? Koop het losse nummer of word lid. Gaston Dorren Verdwaald in de taal Bizarre taalkundige theorieën Vóór het ontstaan van de moderne taalkunde bestonden er allerlei spectaculaire en speculatieve theorieën over taal. Maar ook nu nog zijn er eigenwijze waarheidszoekers met … [Lees meer...] overOnze Taal, november 2016
Nehalennia – taalkundige oplossing voor een Zeeuws raadsel
Door Peter Alexander Kerkhof Tweeduizend jaar geleden, toen Zeeland nog niet uit verschillende eilanden bestond maar uit één groot veenmoeras dat door hoge duinen tegen de zee werd beschermd, vereerden de inheemse bewoners van dit gebied een godin met de naam Nehalennia. Deze godin is misschien wel de meest bekende godheid van ons voorchristelijke verleden. Waar namen … [Lees meer...] overNehalennia – taalkundige oplossing voor een Zeeuws raadsel
Waarom Luther zijn naam veranderde
Door Michiel de Vaan De bekende Duitse naamkundige Jürgen Udolph heeft een nieuw boekje het licht doen zien.[1] In het kader van de 500-jarige viering van de Reformatie in 2017 wordt het nu uitgebracht: Martinus Luder – Eleutherius – Martin Luther. Warum änderte Martin Luther seinen Namen? Het leest vlot weg en bevat toch veel nieuwe informatie. Luther werd in 1483 geboren als … [Lees meer...] overWaarom Luther zijn naam veranderde
Drie middelnederlandse woorden nader bekeken
Door Renaat Gaspar Jan Bethlehem heeft destijds in Voortgang, jrg, 9 (1988), 233-251 een groot aantal woorden, die hij wel in het reisverhaal van Jan Govertsz (1525), maar niet in de woordenboeken aantrof, verzameld en van een betekenis voorzien. (Zie de DBNL.) Twee daarvan, paulinen en fabridoen, behoren m.i. aangevuld dan wel herzien worden; een derde term, … [Lees meer...] overDrie middelnederlandse woorden nader bekeken
Congres ‘Kiesrecht en democratie’
Op vrijdag 9 december 2016 houdt de Werkgroep De Negentiende Eeuw haar jaarlijkse congres, deze keer getiteld 'Kiesrecht en democratie'. Het congres vindt plaats in de Doelenzaal van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, Singel 425, Amsterdam. Thema 12 december 2017 is het exact honderd jaar geleden dat de strijd om het algemeen kiesrecht werd beslecht. Op die dag in … [Lees meer...] overCongres ‘Kiesrecht en democratie’
Alle artikelen over literatuur uit The Low Countries op een website
Ter gelegenheid van het Vlaams-Nederlandse gastlandschap in Frankfurt heeft de redactie van Ons Erfdeel alle artikelen over literatuur uit 23 edities van het jaarboek The Low Countries. Arts and Society in Flanders and the Netherlands verzameld op één website. Een reisverhaal van Cees Nooteboom of Tommy Wieringa? Gedichten van Joke van Leeuwen? Een analyse van het oeuvre van … [Lees meer...] overAlle artikelen over literatuur uit The Low Countries op een website
Etymologie: vervelen
Door Michiel de Vaan vervelen ww. ‘teveel zijn’ Middelnederlands vervelen ‘vermenigvuldigen; lastig, onaangenaam zijn’ (verveilde ‘stoorde, was onaangenaam’ ca. 1350, vervelen ‘vermenigvuldigen’ ca. 1465), Vroegnieuwnl. vervelen ‘meer worden; doen vermeerderen’ (tot ca. 1700), ‘genoeg krijgen van; vermoeien, teveel zijn; tot last zijn, hinderen; door eentonigheid … [Lees meer...] overEtymologie: vervelen
TiNT 2016: Terminologie van de gezondheidszorg
Op 18 november 2016 organiseert de vereniging NL-Term in samenwerking met het Instituut voor de Nederlandse Taal voor de achtste maal de TiNT-dag. TiNT staat voor Terminologie in het Nederlandse Taalgebied. Dit jaarlijks terugkerende evenement is bedoeld om zowel het onderzoek als de praktijk op het gebied van de Nederlandstalige terminologie te presenteren aan een breed … [Lees meer...] overTiNT 2016: Terminologie van de gezondheidszorg
