Een zomer vrij van nut (10) Tot nu toe in ons feuilleton Een zomer vrij van nut: Het is 2027. Door de komst van Kunstmatige Intelligentie zijn alle examens zinloos geworden. Iedereen heeft een stem in haar oor die alle antwoorden voorzegt. Er is discussie over de vraag of het universitair medewerkers is toegestaan om kunstmatige intelligentie alle administratie te laten … [Lees meer...] over‘We zijn toch ook geen veredelde talencursus?’
Artikel
Er liep een man op straat
Er liep, er liep een man op straat.’t Was stil, en ergens tussen vroeg en laat.Hij liep, de man. Hij liep.Je kon niet zeggen dat hij sliep,Niet dat hij rende, hinkelde of schreed,Niet dat hij op een … [Lees meer...] overEr liep een man op straat
Over Reynaert en de antropomorfische schuif
Vanzelfsprekend zal een dierenverhaal van mensenhand altijd antropomorf zijn. Maar in de uitwerking kunnen gradaties hemelsbreed verschillen. Er is sprake van een spectrum van maximaal verdierlijkt (het konijnenepos Watership down) tot vergaand vermenselijkt (de strip Heer Bommel, waarin de dieren hoeden dragen, roken en autorijden). De Reynaert gaat bij lange na niet zover als … [Lees meer...] overOver Reynaert en de antropomorfische schuif
Kinderboekenspecial: Een zomerse zondag
Deze zomer publiceren we op Neerlandistiek iedere vrijdag een bespreking van een kinderboek door Eline Zenner. De recensies verschenen eerder op https://www.lees-wijzer.be/boeken/ Misschien wil je nog vóór het einde van de zomer van 2023 op een mooie zondag schuilen voor de regen, of misschien net voor de zon. Dan kun je richting de expositie ‘Heerlijke herinneringen, … [Lees meer...] overKinderboekenspecial: Een zomerse zondag
Een Turks accent is nadeliger dan een Turkse naam
Mensen beoordelen hun medemensen voortdurend, en zo'n beetje op ieder mogelijke dimensie: hoe iemand eruit ziet, hoe hij zich gedraagt, hoe hij zich presenteert. En ook hoe die persoon klinkt. Mensen hoeven een ander meestal maar heel kort te zien of te horen om er een oordeel over te hebben. Dat heeft ongetwijfeld voordelen: je moet soms snel kunnen beoordelen of iemand te … [Lees meer...] overEen Turks accent is nadeliger dan een Turkse naam
De eindstand van eindstand
Foto via Flickr/ Rob van Hilten Als je, zoals ik, al ruim acht jaar in een supermarkt werkt, zie je veel medewerkers komen en gaan. Terwijl ik ouder word, zijn nieuwe medewerkers vrijwel altijd gemiddeld zestien jaar oud. Dat groeiende leeftijdsverschil wordt me vooral duidelijk door het taalgebruik dat iedere nieuwe ‘generatie’ met zich meebrengt. Dan heb ik het niet … [Lees meer...] overDe eindstand van eindstand
De staart is eraf: -ette wordt -et
Achter het achtervoegsel 32 Om een beeld te krijgen van -ette-woorden door de eeuwen heen, vormen de Historische Woordenboeken online van het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) een belangrijke bron. Tussen de meer dan 500.000 lemmata uit het Oudnederlands Woordenboek (ONW), het Vroegmiddelnederlands Woordenboek (VMNW), het Middelnederlandsch … [Lees meer...] overDe staart is eraf: -ette wordt -et
Vlug! vlug! een reddende gedachte voor tante Karin
40 jaar tandeloos (12) De eerdere delen van De tandeloze tijd droeg A.F.Th. van der Heijden op aan zijn vrouw, de latere aan zijn vrouw en zijn zoon samen, maar Weerborstels. het 'intermezzo' dat in 1992 als boekenweekgeschenk verscheen, droeg hij op aan zijn zoon, Tonio. Het is het verhaal van een vader en een zoon. Een zoon die op jonge leeftijd omkomt bij een … [Lees meer...] overVlug! vlug! een reddende gedachte voor tante Karin
Brakke bronnen in de grammaticales
Hoe reageren leerlingen wanneer zij linguïstische bronnen raadplegen? Het is inmiddels tien jaar geleden dat Coppen (2013) signaleerde dat de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) sinds zijn verschijning in 1982 nog steeds zijn weg in het onderwijs niet gevonden had. Dit was volgens hem een gemiste kans, sterker nog, hij omschreef het als een ‘leed dat zich voltrok’. … [Lees meer...] overBrakke bronnen in de grammaticales
In koffie en kaas
Droogstoppel en Laarmans, Multatuli en Elsschot Meer dan eens reageren romans, kort na elkaar of gelijktijdig gelezen, op elkaar. Om te beginnen: in het hoofd van de lezer. Niet altijd is zeker of dat het product is van toeval, slechts geldig voor het oog van die ene lezer, of dat de ene roman de ontmoeting met de andere welbewust gezocht heeft. Een paar maanden geleden … [Lees meer...] overIn koffie en kaas
Niet Marx, maar Freud
40 jaar tandeloos (11) Klasse speelt een belangrijke rol in de eerste delen van De tandeloze tijd (en ik geloof ook in de latere). Albert Egberts is een social climber. Hij is de eerste in zijn familie die aan de universiteit gaat studeren, en dat zonder dat iemand dat op zich heel opmerkelijk lijkt te vinden. De naam van Karl Marx valt in alle delen van de … [Lees meer...] overNiet Marx, maar Freud
Zeggen wilde of wilde zeggen
Onder de motorkap van Carmiggelt (viii) Kronkels lezend, zette ik streepjes met potlood – dat is voor een latere bezitter van zo’n boek waarschijnlijk irritant, maar nu het nog niet zover is, is het voor de huidige eigenaar alleen maar plezierig en vooral handig bij het opzoeken. Ik veronderstelde dat ik door een aantal rubrieken te onderscheiden een mogelijkheid had om … [Lees meer...] overZeggen wilde of wilde zeggen
Verledenvreugde en historiehaat: De Rijp en Beverwijk
Omdat ik met het schrijven aanbeland ben bij de hoofdstukken over het verblijf van Betje Wolff en Aagje Deken in De Rijp en Beverwijk, besloot ik de sfeer daar op te gaan snuiven en te kijken wat er nog te zien is van het verleden. Ik begon in De Rijp. Daar woonden Betje en Aagje vanaf september 1777 tot midden 1782 op de Rechtestraat, nr. 40 en 36. Volgens Buijnsters … [Lees meer...] overVerledenvreugde en historiehaat: De Rijp en Beverwijk
Bolero
40 jaar tandeloos (10) Het oeuvre van A.F.Th. van der Heijden is een ode aan de verbeeldingskracht: de verteller roept met zijn fantasie een werkelijkheid op die hij helemaal niet ervaren kan hebben en toont de macht van de verbeelding boven de feiten. Dat geldt niet alleen voor De tandeloze tijd. Magistraal is de scene in Het schervengericht waarin we het verhaal krijgen … [Lees meer...] overBolero
Vallende ouders
Marc van Oostendorp is op Neerlandistiek bezig met een zeer lezens/aanbevelingswaardige serie over 40 jaar A. F. Th. Van der Heijden, die allerlei herinneringen bij me oproept. Vooral door het boek Vallende ouders, dat zich in een wereld, parallel aan de mijne, afspeelt en die ook overlapt. En één keer kom ik zelfs met een schok mezelf tegen. Ik woonde in dezelfde periode … [Lees meer...] overVallende ouders
Etymologica: Terugontleningen
Je zou zweren dat je een wipzaag bezat, maar in je rommelige schuurtje waar het gereedschap ongeordend rondslingert, is het toestel nergens te bespeuren. Ten einde raad bel je naar een vriend, en jawel: die heeft een wipzaag te leen. Je gaat langs, en je stelt vast dat het je eigen wipzaag is, die je uitgeleend had. Er zit een nieuw decoupeerblad op, dus het apparaat is een … [Lees meer...] overEtymologica: Terugontleningen
Complexe nonsens
40 jaar tandeloos (9) De eerste keer dat Albert Egberts in De gevarendriehoek bij Milli Händel in haar Nijmeegse studentenflat op bezoek is, ontdekt hij een belangrijk aspect van de poëtica van De tandeloze tijd: een verhaal zonder grote tragische wendingen moet worden verteld door allerlei verbanden te leggen. In die verbanden ligt het ‘stofgoud’: Hij begon met … [Lees meer...] overComplexe nonsens
Familienamen, hoe spreek je ze uit: Taainagel
In mijn vorige berichten over familienamen ging ’t over namen waarvan de uitspraak veranderde omdat hun schrijfwijze anders opgevat werd dan wat er oorspronkelijk mee bedoeld was. De ou in Van Poucke is de Franse spelling voor oe, maar wordt toch uitgesproken als ou. De v in Lavreijsen is een andere spelling voor de u, maar men zegt toch Lavreijsen. In Van Groeningen is oe ’t … [Lees meer...] overFamilienamen, hoe spreek je ze uit: Taainagel
Lui letterland
Of: hoe de Nijmeegse letteren te pletten? Toen ik me vele jaren geleden in een Nijmeegs café eens beklaagde over het altijd zo welwillend-laffe karakter van de lokale muziek- en toneelbesprekingen van een brave man die dat in de plaatselijke krant al decennia zo deed, wees een journalist van hetzelfde dagblad me fel terecht. Plaatselijke amateurs die hun ziel, zaligheid en … [Lees meer...] overLui letterland
‘Bovendien is de bureaucratie ongelooflijk verstikkend’
Een zomer vrij van nut (9) Tot nu toe in Een zomer vrij van nut: Het zit de jonge universitair docente Sanne de Bree niet mee, aan het begin van 2027. Studenten weigeren nog naar college te komen als al hun werkstukken toch door kunstmatige intelligentie kan worden geschreven. En haar favoriete schrijfster Niña Weijers wil niet dat er op basis van haar werk nieuw werk … [Lees meer...] over‘Bovendien is de bureaucratie ongelooflijk verstikkend’
‘Die historie van Jason’ : capittel [14]
© British Library Board, Ms. BL add. 10290, fol. 106v Die historie van Jason, Kritische editie van het unieke handschrift Londen BL add. 10290 in combinatie met de Franse brontekst van de vertaler: een anonieme druk [Brugge, ca. 1476 ?] bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve capittel [14] Hoe de coninck Apollo sijn dochter gaf de manier hoe men dat edel scaep mitten … [Lees meer...] over‘Die historie van Jason’ : capittel [14]
Contra de persklaarversmurfers
Ik probeer levend Nederlands te vertalen,maar ik heb redacteuren. Van het hele vertaaltraject – van eerste lezing van het te vertalen boek totdat het omkaft en wel in de winkel ligt – is er één moment verreweg het onaangenaamst. En dat is als je je ingeleverde vertaling terugkrijgt van een persklaarmaker of redacteur of corrector. (Voor mij één pot nat.) Daar ga je met al … [Lees meer...] overContra de persklaarversmurfers
Het Evangelie van het Nederlands in het buitenland
Windhoek, schieten en veel bier, Johanna Grobbelaar (1897) Begin april 2001 stapte ik op een bus in Kaapstad om het Evangelie van het Nederlands te verkondigen aan studenten van de universiteit van Namibië, Windhoek. Een cursus Nederlands voor Afrikaanstaligen, proefexamens lees- en luisteren, een lezing Vroue skrywers. Men was vergeten op tijd een vliegtuigkaartje te … [Lees meer...] overHet Evangelie van het Nederlands in het buitenland
Engels is oneerlijk in de wetenschap
Het komt voor taalsociologen niet als een verrassing, maar de redactie van PLOS Biology heeft misschien nog nooit van taalsociologie gehoord en publiceerde een artikel van een aantal biologen dat een evidente waarheid vertelt: het gebruik van het Engels als internationale wetenschapstaal is oneerlijk. Bij een onderzoek onder biologen uit een groot aantal landen – arme en rijke, … [Lees meer...] overEngels is oneerlijk in de wetenschap
Goed taalonderwijs is essentieel voor nieuwkomers, en dat is er nu niet
Meer dan duizend kinderen van nieuwkomers in Nederland krijgen op dit moment geen onderwijs. De demissionair minister van Onderwijs wil deze onwenselijke situatie ‘oplossen’ door met een spoedwet onbevoegde leraren toe te staan in het nieuwkomersonderwijs aan jongeren in Internationale Schakelklassen (ISK) en deze jongeren minder onderwijsuren te geven dan in een ‘normale’ … [Lees meer...] overGoed taalonderwijs is essentieel voor nieuwkomers, en dat is er nu niet
