Isabella de Moerloose doet een boekje open over consent en schaamteloos verliefd zijn De in Gent geboren Isabella de Moerloose (1661-na 1712) moet een bijzonder eigenzinnige vrouw zijn geweest: ze nam geen blad voor de mond en had haar eigen lakenhandel. Lieke van Deinsen en Karen Hollewand doen onderzoek naar haar en haar werk en komen binnenkort met een boek bij Querido … [Lees meer...] over#metoo in de zeventiende eeuw
Artikel
In memoriam Vincent van Heuven
Dit is de tekst van de toespraak die Toni Rietveld uitsprak tijdens de uitvaart van Vincent van Heuven, op zaterdag 14 februari 2026. Ik zal niet de enige zijn die erg geschrokken is van het verschrikkelijke nieuws dat Vincent gestorven is. Ik ga niet over mijzelf klagen, maar ik voel een echte, bijna existentiële leegte om mij heen, buiten en in mijn hoofd. Vincent en ik … [Lees meer...] overIn memoriam Vincent van Heuven
De spookmedeklinker
Wie veel Nederlands spreekt, maakt tientallen keren per dag zonder er veel bij na te denken een klankje dat niemand die Nederlands schrijft normaliter ooit op papier zet: een kort klikje met de stembanden, vlak voor een klinker aan het begin van een woord, dat je vooral goed hoort als je een woord met een zekere nadruk zegt. De glottisslag, wordt dat klankje wel genoemd, en … [Lees meer...] overDe spookmedeklinker
Groslijst Jonge Jury: Koen van der Elst, De grote sprong
Stel je voor: Je leeft een heel normaal leven als tiener. Niets bijzonders. Maar dan sta je plots oog in oog met iemand die uit de toekomst blijkt te komen. Sterker nog, die persoon blijk jij te zijn. Je voert gesprekken met jezelf, maar dan met een oudere versie daarvan. Wat gaat er in je om? Wat wil je weten van je oudere ik? Wil je weten hoe je toekomst eruitziet of juist … [Lees meer...] overGroslijst Jonge Jury: Koen van der Elst, De grote sprong
Tekstschrijvers, aan de slag!
Confuc (26) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen?- De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. Een coalitieakkoord. Aan de slag! Een nieuw kabinet. Bouwen aan een beter Nederland! De tekst van het coalitieakkoord … [Lees meer...] overTekstschrijvers, aan de slag!
Vroeger is sneeuw
Verlangen in C.O. Jellema’s ‘Sneeuwsonnet’ Ruim drie jaar woon ik nu op het Groninger Hogeland, ongeveer 5 km vanaf Leens. Daar, in huize Oosterhouw, schreef C.O. Jellema zijn indrukwekkende poëzie. Vanuit zijn studeerkamer keek hij uit over uitgestrekte landerijen met daarboven de imposante wolkenluchten. Zittend in de stoel van zijn grootvader (zoals zijn echtgenoot … [Lees meer...] overVroeger is sneeuw
De vogel is tureluur
Taalkunde van 50 jaar geleden Vijftig jaar geleden werd er nog door neerlandici gediscussieerd over bijstellingen. Je bent een zin aan het bouwen over Simon, en je wilt ook nog iets anders over hem zeggen. Je wilt bijvoorbeeld vertellen dat Simon vergeten was waar hij woonde, maar óók dat hij alcoholist was. Dat kun je dan op verschillende manieren doen: In het eerste … [Lees meer...] overDe vogel is tureluur
Rijmen op urf
Leuke rijmen zijn leuk omdat ze leuk zijn, het woord ‘leuk’ zegt het al. Hetzelfde geldt voor klanken. Op de klank -urf rijmt verrassend veel, zelfs een fijn woord als murw, hoewel dat niet direct voor een kindergedicht is te gebruiken, al bedenk ik binst ik dit optiep dat je best iets zou kunnen bedenken met ‘ik beuk je murf!’ In het kader van de poëtisering van algemene … [Lees meer...] overRijmen op urf
Het Nederlands on sale
Nogmaals over verengelsing In Neerlandistiek van 13 februari werd verwezen naar twee recente podcasts van Yim Goemans over verengelsing van het Nederlands. In de eerste podcast spreekt Goemans met Marc van Oostendorp, in de tweede met Sterre Leufkens. Hij heeft recent ook nog een paar andere gesprekken over dit thema gevoerd, een met Kristel Doreleijers over het gebruik … [Lees meer...] overHet Nederlands on sale
Het bonobokarwei
Praten apen echt als mensen? In april volgend jaar verscheen in Science een studie die op allerlei websites voor opwinding zorgde. Bonobo's in Kongo bleken hun roepen te combineren! En sommige van die combinaties hadden een betekenis die niet simpelweg de optelsom was van de delen! Zoals mensen ook woorden aan elkaar plakken (van bonobo en biologie maak je bonobobiologie). … [Lees meer...] overHet bonobokarwei
Rocksterrenstatus
Rare tijden voor de diersoort die zich schrijver noemt. Gekooid door meningen, of ermee gevoederd, tussen de tralies van media hopsasa. Momenteel ontwaar ik drie typen reflexen die verlokken tot survival. Het eerste type heeft allicht nog te maken met de overproductie, waardoor boeken niet de redactie en eindredactie krijgen die ze verdienen. Die diagnose is bepaald … [Lees meer...] overRocksterrenstatus
Een tweede leven voor Max Havelaar
Bij de onlangs verschenen 25ste druk van de hertaling 'Ja, ik zal gelezen worden’, schreef Multatuli ooit, in het woedende slot van zijn roman ‘Max Havelaar’. En gelezen wordt hij weer, in de 21ste eeuw, in de hertaling van Gijsbert van Es uit 2010. Onlangs verscheen maar liefst de 25ste druk, met een nieuw voorwoord, speciaal gericht op scholieren. Want zij vormen de … [Lees meer...] overEen tweede leven voor Max Havelaar
Wellust in vrouwenvriendschap
Lesbiennes in de zeventiende eeuw? Katharina Lescailje, de ‘vrouwelijke Vondel’ en haar netwerk In de nieuwe podcastreeks Historische Klassiekers wordt het werk van schrijvende vrouwen uit de vroegmoderne tijd (1500-1800) in de spotlights gezet. Voor de serie, een initiatief van Fixdit, maken hedendaagse auteurs nieuwe hertalingen van historische teksten – van Anna Bijns … [Lees meer...] overWellust in vrouwenvriendschap
Wegwezen, jij!
Je vindt Neerlandistiek helemaal niets. Het is ver beneden alle peil. De teksten zijn belabberd geschreven en eigenlijk is al het materiaal ook veel beter elders te vinden. Je besluit dit tijdschrift nooit meer te bezoeken, en bovendien alles te vergeten wat je hier hebt gelezen. Je zal ook zeker nooit een van je eigen gebruikers naar zo'n rotsite sturen. Wegwezen! Nee, het … [Lees meer...] overWegwezen, jij!
Prijsje gelukkig
Waterdrinker en (of beter: zonder) de Librisnominatie Pieter Waterdrinker betoont zich buitengewoon ontevreden over de longlist van de Librisprijs 2026. Dat is voorstelbaar, want elke longlist bevat traditioneel aanvechtbare keuzes. En hoewel ik het best een aardige lijst vind, mis ook ik een paar romans uit de oogst van 2025: zeker De laatste sessie van Saskia De … [Lees meer...] overPrijsje gelukkig
Wie spreekt hier en welke jongen moet geholpen worden?
Een opgezet dier, zeker als het een groot exemplaar betreft, maakt een oerdrift in mensen wakker. Het herinnert hen aan hun overwinning op de wildernis, aan het temmen van het ontembare. Aan hun dominantie. Toen ik zag dat Het geschenk van Gaea Schoeters op de longlist voor de Libris Literatuur Prijs 2026 staat, besloot ik nu éérst (eindelijk) eens haar eerdere Trofee uit … [Lees meer...] overWie spreekt hier en welke jongen moet geholpen worden?
De PC Hulplijn als samenstelling
Omdat ik een abonnement heb op de PC Hulplijn zou enige tijd geleden de schijf van mijn laptop een gratis controlebeurt krijgen. Op de afgesproken dag had ik mijn mobiele telefoon echter vergeten weer aan te zetten, waardoor ik die niet hoorde overgaan toen de hulplijn belde om aan de slag te gaan. In de nacht die volgde werd ik door onbekende oorzaak wakker en toen gebeurde … [Lees meer...] overDe PC Hulplijn als samenstelling
Tegen pro-antisemitisme
Jan-Jaap van Peperstraten is de Nederlandse socialemediapastoor en in het algemeen misschien wel de meest zichtbare Nederlandse pastoor op dit moment. Gisterenavond plaatste hij dit bericht op BlueSky: Ik blokkeer veel accounts. Pro-antisemitisme. Pro-terreur Pro-fascisme Pro-fraude danwel: vloek-accounts schreeuw-accounts ophitsing-accounts danwel: aanmoediging voor t … [Lees meer...] overTegen pro-antisemitisme
Groslijst: Evi Hanssen, Land van dochters
Ver buiten onze comfortzone van pakweg literaireprijsboeken, grote klassiekers, vergeten schrijfsters lazen we het fictiedebuut van Evi Hanssen. Geprikkeld door nieuwsgierigheid. Debuut. Bekend persoon. Een uitdagende verkenning die dit niet-gehallucineerde gedachtenspinsel opleverde, direct vanuit de huiskamer bezorgd. Een badinerend gesprek. Klaar om AI te spijzen. Zowel … [Lees meer...] overGroslijst: Evi Hanssen, Land van dochters
De literaire waarde van de lokale omroepen
Ik woon sinds twee weken samen. Een uitvoerige uiteenzetting van de strubbelingen die hiermee gepaard gaan, zal ik jullie besparen; maar weet wel dat ik nooit meer een kwast in mijn hand zal nemen. Nadat de verf op de muren eindelijk was opgedroogd, de meubels op de juiste plek waren geschoven en de boeken in de kast waren gezet, kon ik gaan genieten van iets wat ik nooit … [Lees meer...] overDe literaire waarde van de lokale omroepen
Etymologica: Wat het woord ‘zwager’ ons leert over het patriarchaat
Met bijrollen voor Martin Paap en de Epstein files In februari 2007 verwierf Rotterdammer Martin Paap (1959-2018) nationale internetbekendheid door een verslaggever van het Algemeen Dagblad deelgenoot te maken van zijn ervaring met ‘zes Marokkaanse jongens, toevallig, maakt me geen fuck uit, al zijn ze paars’. Of Paap het incident waarheidsgetrouw heeft weergegeven, … [Lees meer...] overEtymologica: Wat het woord ‘zwager’ ons leert over het patriarchaat
De moedertaalspreker revisited
Het begrip moedertaal staat de laatste jaren onder druk. Sommige taalkundigen vinden het onbruikbaar. In werkelijkheid is het helemaal niet zo gemakkelijk om van een individu te bepalen met welke taal zij precies is opgegroeid, en bovendien zijn er mensen die als niet-moedertaalspreker tot vergelijkbare, zo niet hogere vormen van taalbeheersing komen dan moedertaalsprekers. … [Lees meer...] overDe moedertaalspreker revisited
Historie van Malegijs : Capittels [73]-[75]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [73]-[75]
Groslijst: Bill Mensema, Trash
Toen ik twaalf jaar geleden tijdens mijn master het vak Literaire kritiek volgde, kregen een paar studiegenoten en ik een lumineus idee: er zou een platform moeten bestaan waar besprekingen worden gepubliceerd zonder oordeel over de kwaliteit van een boek. Weg met die sterren erboven, zo bedachten we tien jaar voor de Volkskrant daarmee stopte. Weg met de schijn van … [Lees meer...] overGroslijst: Bill Mensema, Trash
Regels vol voorbeelden
Op 7 oktober 2025 stelde de redactie van het Algemeen Letterkundig Lexicon (ALL) aan de lezers van dit tijdschrift de volgende vraag: “Hoe heeft het ALL uw werk verrijkt of geïnspireerd en op welke manier kan het Lexicon u nog beter helpen?”. De redactie ontving van Henk van der Velde het onderstaande antwoord. Mijn besluit stond vast: ik ging een roman schrijven. Lang … [Lees meer...] overRegels vol voorbeelden
