Een herontdekt kluchtspel van de ongrijpbare Joost van Breen Joost van Breen schreef tussen 1656 en 1665 een vijftal kluchtspelen, waaronder De swarte minnaers. Een kluchtspel is een kort, komisch toneelstuk waarin de menselijke tekortkomingen aan de orde worden gesteld; het kluchtspel bankiert op scatologische en seksuele humor, maakt graag gebruik van verkleedpartijen, … [Lees meer...] overDe swarte minnaers
Artikel
Beroep: Taalvanger
Tekstportret Ronny Boogaart In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier, ter gelegenheid van een bijzondere aanleiding. Ronny Boogaart won enkele maanden geleden voor de tweede keer de LOT populariseringsprijs, met Maar zo bedoelde ik het niet, samen met twee coauteurs. Eerder, in 2016, kreeg hij de prijs al voor Een sprinter is een … [Lees meer...] overBeroep: Taalvanger
Als ‘droom’ en ‘kaas’ wegvallen
Over 'Een woord voor' van Eva Meijer Kun je een roman bekritiseren om de erin verkondigde ideeën? Ik geloof dat dit voor veel lezers not done is: een roman is een kunstwerk, geen praatstuk. Maar wat moet je dan als een roman zo duidelijk geformuleerd is rondom die ideeën? Een boek als Een woord voor van Eva Meijer. Er zit wel een sóórt verhaal in: … [Lees meer...] overAls ‘droom’ en ‘kaas’ wegvallen
Online en samen
Hoe de internationale neerlandistiek sterker wordt via social media Hoe bouwen we een sterkere online strategie voor de internationale neerlandistiek? Met ruim 700 volgers op Instagram, verschillende Facebook-pagina's en een groeiende LinkedIn-aanwezigheid zijn vakgroepen en netwerken wereldwijd online gegaan. Het doel: studenten bereiken, evenementen promoten en de … [Lees meer...] overOnline en samen
Geesteswetenschappen in oorlogstijd
Waarom hebben we geesteswetenschappen? Op die vraag bestaan evenveel antwoorden als geesteswetenschappen. Het vak waarover ik zelf het meest schrijf, de oudheidkunde, probeert de wereld van de Romeinen, Grieken, Joden en Babyloniërs te doorgronden om de verschillen tussen toen en nu te duiden en zo onze eigen ideeën beter te begrijpen. Wie literatuur bestudeert, doet dat om … [Lees meer...] overGeesteswetenschappen in oorlogstijd
De Nederlandse Gullivers sinds 1727
Gulliver met driehonderd is tegelijkertijd de Nederlandse Gulliver met tweehonderdnegenennegentig. Want de eerste vertaling verscheen luttele maanden na de Engelse editie van oktober 1726, namelijk in januari 1727. Waarmee het de eerste Gulliver-vertaling ter wereld is. (De Franse volgde datzelfde jaar.) De vertaling is anoniem, maar de … [Lees meer...] overDe Nederlandse Gullivers sinds 1727
Het publiek: lang niet alleen ‘leken’
Wie lezen er een tijdschrift als Neerlandistiek? Het is ongetwijfeld heel onprofessioneel, maar wij hebben hier op het hoofdkantoor geen idee. Er reageert weleens iemand via de mail of op sociale media, en één keer is het mij overkomen dat degene die op het stembureau de paspoorten controleerde mijn naam herkende. Maar dat alles levert natuurlijk niet een representatieve … [Lees meer...] overHet publiek: lang niet alleen ‘leken’
Vrouwen klimmen in de zeventiende eeuw naar de top van het Nederlandstalige toneel
Wie over de eeuwen heen naar de geschiedenis van vrouwen in het Nederlandstalige toneel kijkt, ziet in beginsel geen doorgetrokken lijn maar een reeks losse stippen. Af en toe verschijnt er een vrouw in een wereld die dan nog vrijwel volledig door mannen wordt gedomineerd. In het begin liggen die stippen ver uit elkaar, maar gaandeweg ontstaat een herkenbaar spoor. Dat … [Lees meer...] overVrouwen klimmen in de zeventiende eeuw naar de top van het Nederlandstalige toneel
Letschert en literatuur
Over het leesgedrag van de nieuwe minister van cultuur Als je mensen wil leren kennen, moet je weten wat ze lezen. Eerder heb ik de taak op me genomen om de boekenkasten van enkele politici onder de loep te nemen, waaronder die van Hararilezer en Ottolenghikok Jetten. De resultaten waren niet onverwacht, maar toch wel schrikken. Nu de formatie is afgerond en het … [Lees meer...] overLetschert en literatuur
De betekenis van de t
Van Kortrijk tot de Cariben Sommige klankkenmerken vallen meteen op. Andere zijn zo onopvallend dat buitenstaanders ze nauwelijks opmerken – terwijl ingewijden ze onmiddellijk horen. Een eind-t is zo’n klank: iets wat kan verraden waar je vandaan komt, waar je thuishoort, soms zelfs wie je bent. In het Nederlands is de t aan het eind van een woord geen sterke … [Lees meer...] overDe betekenis van de t
De klank van de midwinterhoorn
In deel zes (En ook weemoedigheid) van de roman fleuve Het Bureau van J.J. Voskuil zegt de volkskundige Maarten Koning dat hij een artikel over het midwinterhoornblazen schrijft om een hoogleraar psychologie te 'vernietigen'. De hoogleraar – hij blijft naamloos in de roman – heeft namelijk een boek geschreven waarin hij onderzoekt hoe mensen reageren op het Twentse … [Lees meer...] overDe klank van de midwinterhoorn
Aura farming met woorden tijdens de Boekenweek 2026
Over generatietaal die verrast en verbindt Help, de skinny jeans komt terug. We hadden toch gezworen hem nooit meer te dragen?! Waarom zouden we ook – met de wide leg, straight en barrel fit is er genoeg te kiezen. Maar de modetrends zijn grillig en de internationale catwalks, van Dior tot Céline, voorspellen weinig goeds voor wie … [Lees meer...] overAura farming met woorden tijdens de Boekenweek 2026
Dood meisje in gevleugeld landschap.
Over Meisje in het veen van Koos van Zomeren Willem Egge, de hoofdpersoon in Koos van Zomerens kleine roman Meisje in het veen (1996), zoekt in Drenthe vergetelheid. Weg van de sleur, weg van zijn ‘aanstaande ex’ Itske, al helemaal weg van zijn leven als leraar biologie en de daarbij opgelopen burn-out. De weg naar de vergetelheid leidde hem naar een afgesloten … [Lees meer...] overDood meisje in gevleugeld landschap.
Gulliver met driehonderd
Dit jaar vieren we de driehonderdste verjaardag van de Travels into Several Remote Nations of the World, het verreweg vrolijkste sombere en somberste vrolijke boek dat ooit tussen twee kaften op deze aardbol is verschenen. Candide, akkoord, is ook niet echt positief over de mens en zijn diep ingekankerde drijfveren, maar is eerder sadistisch en naargeestig en biedt geen hoop, … [Lees meer...] overGulliver met driehonderd
Gezellig onvertaalbaar
De top-7 van Nederlandse woorden die op de hele wereld verder niemand heeft Er bestaat een genre op het internet dat je de onvertaalbare-woordenlijst zou kunnen noemen. Het werkt zo: iemand verzamelt een stuk of wat woorden uit diverse talen waar geen equivalent voor bestaat in de taal aller talen, het Engels, zet er een foto van een aquarel bij als illustratie. Het … [Lees meer...] overGezellig onvertaalbaar
Bezuinig niet op vervolgschoolcoaches
Wie snijdt in vervolgschoolcoaching, snijdt onvermijdelijk ook in de kansen van nieuwkomers Morgen zal zowat iedereen die iets te maken heeft met OKAN (het nieuwkomersonderwijs in secundaire scholen) zich verzamelen in Antwerpen. Daar vindt dan voor de derde keer de studiedag ‘Focus op OKAN’ plaats, vol boeiende workshops en kansen tot uitwisseling. Er beweegt immers veel … [Lees meer...] overBezuinig niet op vervolgschoolcoaches
Etymologica: De oordnamen Ark, Ork en Urk
Tot het de punt van een polder werd was Urk ruim duizend jaar deel van een eiland dat tevoren door veen met het vasteland verbonden was. De naam Urk stamt uit die oudste tijd en heeft verwanten elders. We gaan op zoek naar hun oorsprong en betekenis. Bewogenheid De vroegste vermelding die we van Urk in de overlevering hebben is uit het jaar 966, … [Lees meer...] overEtymologica: De oordnamen Ark, Ork en Urk
Wat hier staat valt bijna niet samen te vatten
Over het Boekenweekessay van Doortje Smithuysen Er is van alles verbazingwekkend aan het boekje Ik zou uw dochter kunnen zijn van Doortje Smithuijsen, dat het CPNB uitgaf ter gelegenheid van de Boekenweek van dit jaar. Er is bijvoorbeeld het begin van de achterflap, 'Dit essay gaat niet over alle babyboomers, ook niet over alle millennials'. Ik dacht dat het CPNB … [Lees meer...] overWat hier staat valt bijna niet samen te vatten
Historie van Malegijs : Capittels [86]-[88]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [86]-[88]
Kan een computer dialect herkennen?
Kan een computer begrijpen of een zin Drents, Limburgs of Gronings is? Onderzoekers van het Meertens Instituut besloten die vraag serieus te nemen. Met behulp van meer dan duizend Nederlandse dialectromans en een slim getraind taalmodel laten ze zien dat kunstmatige intelligentie verrassend goed is in het herkennen van streektaal. Dat levert niet alleen technische, maar ook … [Lees meer...] overKan een computer dialect herkennen?
Evi Aarens
De appel. gij lezer zult geen gelaat van mij doen rijzen,geen vorm naar wat de letter inkt,gij ezel schaduw van wat woorden prijzen,geen spiegeling op het water drinkt. niet buigen zult gij voor mijn part,noch dienen wat voorhanden vouwt;want Ik een appel, de treffer die straft,wies ijver krom recht buigt. van schuld t brein draag Ik voorttot derde, … [Lees meer...] overEvi Aarens
C.O. Jellema: Een eng cocon
Twintig dichtbundels uit 1975 (6) Het eerste gedicht in de bij Bosch & Keuning in de Seismogramreeks verschenen bundel: Vader Van het gebaar waarmee hij eensde woorden gods heeft onderstreeptbleef weinig over: het schoteltje beeft, hij krijgt het kopjenauwelijks naar de mond, een slokjethee. Zijn ogen echter werden groter,zo leeg, dat alles wat hij … [Lees meer...] overC.O. Jellema: Een eng cocon
Neerlandistiek voor betere boodschappen
Onderzoek van neerlandici kan soms ook ingrijpen in hoe het toegaat in de supermarkt. In het tijdschrift Taalbeheersing beschrijven drie collega's een groot onderzoek dat ze enkele jaren geleden uitvoerden en dat inmiddels door onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie en de Voedsel- en Warenautoriteit en dat – natuurlijk samen met ander onderzoek – heeft geleid tot een … [Lees meer...] overNeerlandistiek voor betere boodschappen
Heere Heeresma te horen en te zien
Dertig mensen. Dan is het uitverkocht, want het Amsterdamse Torpedo-theater is klein. Groot was evenwel het enthousiasme van hen die op 12 maart 2026 in dit übercharmante vestzaketablissement de avond bijwoonden rondom de eigenzinnige schrijver Heere Heeresma (1932-2011). Literair criticus Arjan Peters en Heeresma-biograaf Anton de Goede namen de aanwezigen op sleeptouw, naar … [Lees meer...] overHeere Heeresma te horen en te zien
Vertalersportret: Alice van Nahuys
Zij speelde een niet te onderschatten sleutelrol in de wereld van het twintigste-eeuwse uitgeven in Nederland, bijvoorbeeld waar het gaat om de autochtone literatuur. Zo ‘ontdekte’ ze Hella Haase en zorgde met haar uitgeverij Querido voor het juiste bed voor het werk van Annie M.G. Schmidt. Maar Alice van Nahuys (1894-1967) maakte allereerst naam als vertaler van Duitse … [Lees meer...] overVertalersportret: Alice van Nahuys
