Drie hoogleraren (Lotte Jensen, Stine Jensen en Ronald van Raak) schrijven in de NRC van 28 maart dat het een van de mooiere kanten van Europa is dat hier zoveel verschillende talen gesproken worden. Ze vinden dat dat gekoesterd moet worden. Daar kun je het moeilijk mee oneens zijn. Tegelijkertijd laten zij zich behoorlijk negatief uit over het soort van Engels dat in Europa … [Lees meer...] overEen opwindend experiment
Artikel
Meer ruimte!
Over de heruitgave van Stefan Hertmans’ debuutroman Afgelopen dinsdag – 31 maart – vierde Stefan Hertmans zijn 75-ste verjaardag. Bij die gelegenheid werd hem in Gent, bij wijze van cadeau zijn uitgever De Bezige Bij, een nieuwe druk van zijn debuutroman Ruimte uit 1981 overhandigd. Mij is de eervolle taak te beurt gevallen om bij die tweede druk een nawoord te verzorgen … [Lees meer...] overMeer ruimte!
Het was een schoone tijd
Vorig jaar schreef ik op Neerlandistiek een stuk over de verkoop van het Engelstalige boekenprogramma van Amsterdam University Press aan Taylor & Francis. Ik maakte me zorgen over die transactie, maar vooral over wat ik erachter vermoedde. AUP was in 2019 stilletjes geprivatiseerd, een onderneming geworden die wel de naam mocht blijven voeren die aan de UvA verwant is. Nu … [Lees meer...] overHet was een schoone tijd
Het verdwijnen van vernoeming naar (groot)ouders over Nederland
Voornamendrift 118 David Onland en Gerrit Bloothooft Fig. 1. Vernoeming naar de eerste voornaam van een grootvader, voor mannen die geboren zijn tussen 1830 en 1910, en vanaf 1975. Voor 1950 werd meer dan 60% van alle kinderen in Nederland zeer stabiel in de eerste voornaam vernoemd naar een (groot)ouder, waarna die traditie in korte tijd grotendeels werd los … [Lees meer...] overHet verdwijnen van vernoeming naar (groot)ouders over Nederland
Tekstcongestie in mobiliteitsvisie
Confuc (28) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan … [Lees meer...] overTekstcongestie in mobiliteitsvisie
Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen?
Over Ellie en Freya in Geld verdienen van Hanna Bervoets Zijn er al bibliotheken die naast de Young Adult-kast een plek inruimen voor zoekende millennials? Met de romanoogst van 2025 kan er een plank aan toegevoegd worden: De som van mijn mislukkingen van Lou-Anna Druyvesteyn, Ludwig van Jana Antonissen, Aline van Heleen Debruyne…en een titel die daarbij zeker niet mag … [Lees meer...] overNaar vriendschap zulk een mateloos verlangen?
De taal veranderen met haakjes en sterretjes
Wanneer activisten, overheden en universiteiten proberen de taal te veranderen in naam van de gelijkheid, doen ze iets wat taalkundigen zelden meemaken en misschien wel als onmogelijk beschouwen: ze proberen van bovenaf een verandering op te leggen, terwijl de aanname van een een heleboel taalwetenschap is datl taal van nature van onderaf evolueert, iets dat weliswaar de hele … [Lees meer...] overDe taal veranderen met haakjes en sterretjes
Vrijheid, vriendschap en wetenschap
Drie vrouwelijke tijdgenoten van Juliana Cornelia de Lannoy Juliana Cornelia de Lannoy stond in haar tijd bekend als een geweldige schrijver: een vrouw die tragedies publiceerde, het meest prestigieuze literaire genre van de achttiende eeuw, en die zich bewoog in de wereld van dichtgenootschappen zonder zich volledig naar hun regels te voegen. Ze wilde bijvoorbeeld zelf het … [Lees meer...] overVrijheid, vriendschap en wetenschap
Van naaister naar modinette
Achter het Achtervoegsel 64 Ik was nog niet geboren toen Theo Oudkerk Pool in 1960 in de Nieuwe Taalgids een – zoals hij het zelf noemde – ‘artikeltje’ publiceerde over neologismen en ontleningen die als beklemtoonde uitgang de klankgroep -ette hebben. De titel van zijn bijdrage was ‘Modinette’. Hoewel dat woord een aantal malen voorkomt in het stuk, speelt het daarin niet … [Lees meer...] overVan naaister naar modinette
Moortje, Sterre en Sultan
Eigennamen voor huisdieren rond 1950 In 1949 vroeg het Meertens Instituut aan dialectsprekers uit heel Nederland welke roepnamen en liefkozende namen ze voor verschillende huisdiersoorten gebruikten. Dat leverde interessant materiaal op, waaraan ik een drieluik zal wijden.* In dit eerste stuk komen de eigennamen aan de orde die men rond 1950 aan huisdieren gaf. Daar werd … [Lees meer...] overMoortje, Sterre en Sultan
De logica van kleine kinderen
Wat is het verschil tussen 'niet roken en drinken' en 'niet roken of drinken'? In het Nederlands interpreteren we die woordgroepen doorgaans hetzelfde: als 'Jan niet rookt en drinkt', drinkt hij niet en rookt hij ook niet. En als 'Jan niet rookt of drinkt', dan is er hetzelfde aan de hand. Dat is niet in alle talen het geval. In het Engels betekent 'Jan does not smoke and … [Lees meer...] overDe logica van kleine kinderen
Alle studenten tweetalig?
Op 27 maart verscheen een rapport van de Werkgroep Academische Taalvaardigheid van de vereniging van Nederlandse universiteiten (UNL) met de titel Bevordering van Nederlandse taalcompetentie van studenten aan Nederlandse universiteiten: Handreiking Werkgroep Academische Taalvaardigheid. Aanleiding voor het rapport (ik was een van de auteurs) was de intentie die de … [Lees meer...] overAlle studenten tweetalig?
Gulliver met driehonderd: kakken
En dan moet Gulliver daarna ook nog kakken, wat in Lilliput natuurlijk helemaal een attractie van ongehoorde omvang oplevert. Gulliver heeft het er wat minder expliciet over dan het eerdere ease myself with making Water, hij noemt het disburthen myself, en het gaat met iets meer schaamte gepaard dan het pissen, maar het staat er toch maar: I had been for some Hours extremely … [Lees meer...] overGulliver met driehonderd: kakken
Wakker worden
Al enige dagen is op Neerlandistiek een discussie gaande die op mijn zenuwen werkt. Zodanig zelfs dat ik op een gegeven moment een comment meende te moeten plegen, dat ongetwijfeld weer eens te verward was. Dat verdiende en verdient de kwestie niet, dus probeer ik het opnieuw. Hamvraag is: is het terecht dat Lotfi El Hamidi de titel van zijn recent verschenen boek Stakkers … [Lees meer...] overWakker worden
Verhalen die waarschuwen tegen verhalen
Misschien wel dé manier waarop we onze levens vormgeven, is door verhalen. Het is onmogelijk je te verhouden tot mensen van vlees en bloed, die voortdurend zelf onderhevig zijn aan allerlei onduidelijke krachten, en die bovendien steeds weer nieuw vlees winnen en oud bloed verliezen. De fysieke werkelijkheid waarvan die lichamen deel uitmaken is nauwelijks te vatten. Daarvoor … [Lees meer...] overVerhalen die waarschuwen tegen verhalen
De voortdurende wedergeboorte van de nietlezer
Wat mij betreft hoeven we niet eeuwig te blijven kissebissen over Aan het einde van de oorlog, maar laat ik er nog een paar woorden aan wijden, als antwoord op de reacties op mijn eerdere stuk en Stolks repliek. Stolk positioneert zichzelf nadrukkelijk als lezer die recht heeft op autonomie. Dat kan ik natuurlijk alleen maar met hem eens zijn. In een van de … [Lees meer...] overDe voortdurende wedergeboorte van de nietlezer
Zoeken, zocht & to search
Ons woord zoeken is familie van het Engelse to seek. Mensen vragen mij weleens of die twee dan ook verwant zijn aan to search, maar dat is niet het geval: etymologisch hebben ze niets met elkaar te maken. Zoeken en to seek komen van hetzelfde Germaanse woord, maar to search heeft een heel andere herkomst: net als het Franse chercher komt het van een Latijns woord dat 'rondgaan' … [Lees meer...] overZoeken, zocht & to search
Tunnel en zoeklicht
Met het perspectief van een in Nederland geboren en getogen moslim kijkt Lotfi El Hamidi in Stakkers en wolven vanuit het weinig verheffende Gaza-heden terug op de wortels van het huidige antimoslimpopulisme. Die invalshoek komt te schaars aan bod en is broodnodig in een volwassen debat. Lof dus voor zijn boek, met de strekking waarvan ik grotendeels kan meegaan. Zo ook met de … [Lees meer...] overTunnel en zoeklicht
Prompt
Naast instantsoep bestaat er nu ook instantproza. Voer het onderstaande in je favoriete chatbot in en lees mijn stukje van vandaag. Je bent een chatbot die als ervaren schrijver artikelen produceert in een essayistische stijl. Je schrijft nu een stuk (genre: persoonlijk essay/column) van 600–900 woorden over de onwenselijkheid van door chatbots geschreven … [Lees meer...] overPrompt
Not Against Natter
Bert Natter werd niet blij van het leesverslag van zijn roman Aan het einde van de oorlog dat ik (door nood gedwongenin twee delen) onlangs op mijn weblog publiceerde. Hij reageerde met een, ik mag, denk ik, wel zeggen: stekelig stuk op zijn eigen weblog terwijl ik – dit even voor het dramatisch effect – weerloos op de operatietafel van de orthopedisch chirurg lag. Het … [Lees meer...] overNot Against Natter
Gulliver met driehonderd: piesen
Heel bijzonder, en bijzonder toepasselijk in het reisverslag, is dat Gulliver allerlei doodnormale lichamelijke zaken niet onvermeld laat maar zonder omhaal van woorden beschrijft. Na nog steeds vastgebonden op de grond liggend een aantal Lilliputse okshoofden drank soldaat te hebben gemaakt, moet hij piesen of pissen of plassen of sassen of afwateren of de aardappels afgieten, … [Lees meer...] overGulliver met driehonderd: piesen
Etymologica: de donderpad
Waarom, vroeg iemand me, heet een bepaalde vissensoort donderpad? “Er is nergens iets te vinden over de herkomst van de naam. Heten de vissen wellicht zo omdat ze er ‘duivels’ uitzien?” Een leuke vraag! Ik zal alvast verklappen dat de naam waarschijnlijk inderdaad verwijst naar het uiterlijk, maar die verwijzing is indirect en zeker niet vanwege een woeste of duivelse aanblik. … [Lees meer...] overEtymologica: de donderpad
Onderzoek in kommetjes
In 1986 opende een vestiging van McDonald's bij de Spaanse Trappen in Rome. De Italiaanse journalist Carlo Petrini, protesteerde niet met spandoeken maar met kommen penne die hij uitdeelde aan voorbijgangers. Zo begon Slow Food, inmiddels een wereldbeweging met honderdvijftigduizend leden in honderdzestig landen — gebouwd op het besef dat we niet sneller moeten eten, maar … [Lees meer...] overOnderzoek in kommetjes
Historie van Malegijs : Capittels [92]-[95] (slot)
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [92]-[95] (slot)
Wandelen door de 18de-eeuwse Jordaan
De handel in tweedehands boeken staat onder druk en boekhandels verdwijnen uit het straatbeeld. Daarom is het extra verheugend stil te kunnen staan bij het zeventigjarig bestaan van Antiquariaat Brinkman, sinds mensenheugenis gevestigd op Singel 319 in Amsterdam. Ter gelegenheid van dit jubileum is een goed geannoteerde gids verschenen, ter begeleiding van een wandeling door de … [Lees meer...] overWandelen door de 18de-eeuwse Jordaan
