Jeugdverhalen over Joden (37) Door Ewoud Sanders Herkomst en drukgeschiedenis De Britse schrijver Osborn W. Trenery Heighway publiceerde dit bekeringsverhaal in 1852 in Londen onder de titel Leila Ada, the Jewish Convert. An authentic Memoir. Het was meteen een succes. In 1854 beleefde het boek al een vierde druk. Het werd vertaald in onder meer het Duits, Frans, Fins … [Lees meer...] overLeila Ada (1853)
Artikel
Basta pasta!
Door Marc van Oostendorp Nene is vijf jaar, ze is geboren in Hongarije, en ze is net begonnen met Nederlands te leren. Dat is een behoorlijke opgave omdat ze niet alle mogelijkheden heeft gekregen om haar Hongaars net zo te ontwikkelen als een andere vijfjarige. Ze kan verschillende medeklinkers nog niet zeggen, zoals de l, de r, de j en de v (die in het Hongaars wel wat weg … [Lees meer...] overBasta pasta!
Gedicht: Karel Jonckheere • Heimwee naar moeders woordenschat
Heimwee naar moeders woordenschat Ach moeder, ik weet zoveel woorden meer en van de muze honderd lepe wetten om ze verbluffend naast elkaar te zetten tot schone larie over duister zeer. Maar als ik op een avond bij ruig weer de vangst bijeengaar uit mijn rijmennetten, de troost schudt uit de kuil van mijn sonnetten, vind ik mijn stem wel maar mijn hart niet … [Lees meer...] overGedicht: Karel Jonckheere • Heimwee naar moeders woordenschat
Iedere universiteit moet haar taalbeleid op orde hebben
Door Lotte Jensen Onlangs uitte Harald Merckelbach, hoogleraar rechtspsychologie aan de Universiteit Maastricht, in een column in NRC Handelsblad stevige kritiek op de brandbrief die een groep hoogleraren en prominenten naar de Tweede Kamer stuurden. Zij uitten daarin hun zorgen over het oprukkende Engels aan universiteiten en de op handen zijnde wetswijziging. Volgens het … [Lees meer...] overIedere universiteit moet haar taalbeleid op orde hebben
Geene meening is zoo ongerijmd, dat ze niet hare aanhangers heeft
De Multatulileescursus (30) Door Marc van Oostendorp - Dat 1870 was wel een wonderlijk jaar! - Ja, de Frans-Duitse oorlog! - Nee, ik bedoel in het leven van Multatuli. Vreemd genoeg schrijft hij in zijn brieven zelfs nooit over die oorlog. - En dan vind jij het desbetreffende jaar wonderlijk? - Dat bedoelde ik niet. Ik had er eerlijk gezegd niet eens bij stil gestaan dat … [Lees meer...] overGeene meening is zoo ongerijmd, dat ze niet hare aanhangers heeft
Centraal eindexamen Nederlands vwo 2019: mijn antwoorden
Door Marc van Oostendorp Zoals nu al een aantal jaar op rij heb ik vlak nadat het CE Nederlands vwo online kwam, zelf het examen gemaakt. Omdat er nog geen officieel correctievoorschrift is, zijn hier mijn antwoorden. Ik heb mijn best gedaan, maar kan niet garanderen dat alles goed is. De afgelopen jaren haalde ik gemiddeld ongeveer een 8. Eventueel commentaar (correcties) … [Lees meer...] overCentraal eindexamen Nederlands vwo 2019: mijn antwoorden
Gedicht: Jan-Willem Anker • De Nederlander zegt nee
Uit Ware aard, de nieuwe bundel van Jan-Willem Anker. De Nederlander zegt nee Terwijl hij eet zegt de Nederlander nee. Nederig zal hij zijn eten niet vergeten. Hij is nederig en Nederlander. Zegt nee. Een ondernemer die volmondig nee zegt. Zijn nee klinkt luid door zijn eten heen. Het eten weerhoudt hem niet van zijn nee. Integendeel. Ook etend laat hij het weten. Het … [Lees meer...] overGedicht: Jan-Willem Anker • De Nederlander zegt nee
Achtergronden van een tweetalig gesprek in Amsterdam en Friesland
Door Reitze J. Jonkman In de Neerlandistiek van 7 mei dook in het artikel ‘Afrikaans in Amsterdam’ een interessant sociaal-psychologisch verschijnsel op dat ik mijn vorige leven als taalsocioloog uitgebreid heb bestudeerd, namelijk het tweetalig gesprek. In het onderhavige geval ging het om een Afrikaans/Nederlandse dialoog, in mijn geval ging het om een Fries/Nederlandse … [Lees meer...] overAchtergronden van een tweetalig gesprek in Amsterdam en Friesland
Ter grootte van Utrecht: over geografische vergelijkingen
Door Marten van der Meulen Het is een universeel erkende waarheid dat mensen moeite hebben zich omvang voor te stellen. Als je zegt dat een meteoor 155.459 km3 is, of als je zegt dat er een olievlek ter grootte van 46.000 m2 in de Golf van Mexico is, dan is dat misschien wel waar, maar kan de gemiddelde mens daar niks mee. Wat doe je dan: je knalt er een lekkere vergelijking … [Lees meer...] overTer grootte van Utrecht: over geografische vergelijkingen
Gedicht: Anthonis de Roovere • twee rondeelkens
Rondeelkens (I) Die gheen pluymen en can strijcken, Die en dooch* ter wereldt niet. Is hy aerm, hy en sal niet rijcken, Die gheen pluymen weet te strijcken. Alomme soe heeft hy t’achterkycken. Hy wordt verschoven, waer men hem siet: Die gheen pluymen en can strijcken, Die en dooch ter wereldt niet. (IV) Die door de wereldt sal gheraken, Die moet connen … [Lees meer...] overGedicht: Anthonis de Roovere • twee rondeelkens
Het koppelteken van Willem-Alexander
Voornamendrift (38) Door Gerrit Bloothooft Ik kwam Marie Désirée tegen, een vijftiger. Ze zei dat haar ouders eigenlijk hadden gewild dat ze bij haar geboorte als Marie-Désirée ingeschreven zou worden maar dat de ambtenaar van de burgerlijke stand dat geweigerd had. Een koppelteken zou niet in een voornaam gebruikt mogen worden. Totdat het bij de geboorte van prins … [Lees meer...] overHet koppelteken van Willem-Alexander
Fokke & Sukke werken op het ministerie van OCW
(Geplaatst met toestemming van Reid, Geleijnse en Van Tol) … [Lees meer...] overFokke & Sukke werken op het ministerie van OCW
Pas verschenen: Hartstocht achter de horren. Haagse romans rond 1900
Rond het jaar 1900 maakten zowel de Nederlandse letteren als de stad Den Haag ingrijpende ontwikkelingen door. De romans werden moderner, experimenteler, en vooral vrijmoediger. Hartstocht achter de horren van Wim Tigges bespreekt romans van bekende Haagse auteurs als Louis Couperus en Marcellus Emants, maar ook van minder bekende, indertijd populaire schrijvers als Jeanne … [Lees meer...] overPas verschenen: Hartstocht achter de horren. Haagse romans rond 1900
De factchecker gefactcheckt: exponentiële groei
Door Freek Van de Velde Bart De Wever, de populairste rechtse politicus in Vlaanderen, heeft een boek geschreven over ‘identiteit’. Daarin schrijft hij “Het aantal begunstigden van een leefloon is sinds 2015 exponentieel gestegen tot meer dan 140.000 in 2017.” Die uitspraak is onder de loep genomen in de ‘factcheck’-rubriek van de krant De Standaard van 8 mei. Taalkundig … [Lees meer...] overDe factchecker gefactcheckt: exponentiële groei
Call for papers – Congres Werkgroep ‘De Moderne Tijd’ – Doelenzaal (UBA) Amsterdam, 20 december 2019
Rampzalig Nederland De omgang met rampen in Nederland, 1780-1940 (Let op: gewijzigde datum: 20 december 2019) Door de opwarming van de aarde en de toenemende dreiging van klimaatrampen heeft het historisch onderzoek naar rampen en rampverwerking een hoge vlucht genomen. Het besef is doorgedrongen dat overstromingen, aardbevingen, hittegolven, droogtes, en de gevolgen daarvan … [Lees meer...] overCall for papers – Congres Werkgroep ‘De Moderne Tijd’ – Doelenzaal (UBA) Amsterdam, 20 december 2019
Herzie het eerste woord van elk woordenboek!
Door Peter Nieuwenhuijsen Behalve de uitroep ‘oh!’, waarover ik eerder publiceerde op Neerlandistiek, vermeldt Van Dale (15e dr.) ook de uitroep ‘ah!’. Die zie je dan ook geregeld voorkomen in teksten: ‘Ah. Op de paal!’. Het is de ongespannen a van bak, al maakt Van Dale dit deze keer niet duidelijk met een fonetische notatie. Wel wijzen de woorden die het woordenboek opsomt … [Lees meer...] overHerzie het eerste woord van elk woordenboek!
In een dialect glijden
Herinneringen van een taalgebruiker (4) Door Marc van Oostendorp Mijn jeugd bestaat uit twee stukken. In het eerste korte stukje (pakweg tot ik vijf was) woonde ik in Zuid-Holland. In het tweede, langere stuk woonde ik in Brabant. Wat kan ons dat schelen, zullen jullie zeggen. Maar omdat ik in deze onregelmatig verschijnende reeks nu eenmaal aan het graven ben naar mijn … [Lees meer...] overIn een dialect glijden
Leiden, 23 mei 2019: Symposium Lucebert opnieuw lezen, maar hoe? Het zwijgen van de dichter en zijn oorlogsverleden
Op 8 februari 2018 publiceerde Wim Hazeu zijn biografie van Lucebert, en dat leverde nogal wat commotie op. In de biografie onthulde Hazeu dat de de dichter in zijn tienerjaren nazisympathieën koesterde. Ook bleek Lucebert tijdens de Tweede Wereldoorlog antisemitische brieven te hebben geschreven, waarin hij het bijvoorbeeld had over hoe ‘de Joodse sjacherige zwetsaard (…) ons … [Lees meer...] overLeiden, 23 mei 2019: Symposium Lucebert opnieuw lezen, maar hoe? Het zwijgen van de dichter en zijn oorlogsverleden
Gedicht: René Huigen • Steven! (fragment)
Een fragment uit het lange gedicht Steven! (bijna 200 blz.) van René Huigen. En hij richtte tot Steven de woorden: ‘Tijd En ruimte betekenen niets voor mij, noch Zouden ze dat voor u moeten doen. O Deerniswekkende dwaze jonge man! O afschuw’lijke! O angstaanjagende Toestand! Gedenk de hete brandende Kerker, die gij gezeten op uw zetel, Als ware het een troon, voor … [Lees meer...] overGedicht: René Huigen • Steven! (fragment)
Herhaalde oproep Nederlandse Taalkunde
Vorige maand nodigde de redactie van Nederlandse Taalkunde / Dutch Linguistics u uit om voor het geplande jubileumnummer in 2020 in een korte bijdrage te reageren op een eerdere publicatie in NT. Om tegemoet te komen aan de wens van veel lezers heeft de redactie nu een document samengesteld met daarin de volledige inhoudsopgave van alle nummers die ooit verschenen zijn. Als u … [Lees meer...] overHerhaalde oproep Nederlandse Taalkunde
Middag Schrijvers en politiek (Leiden, 25 mei 2019)
Het is in 2019 vijftig jaar geleden dat de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde een beruchte bijeenkomst organiseerde: de huldiging van P.C. Hooftprijswinnaar Gerard Reve in de Allerheiligste Hart-kerk in Amsterdam. Een jaar later vond een minstens even interessante avond plaats, die wat minder legendarisch is geworden: een debat met grote auteurs over het thema schrijvers … [Lees meer...] overMiddag Schrijvers en politiek (Leiden, 25 mei 2019)
terpentijn / terpentine
Verwarwoordenboek Vervolg (117) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overterpentijn / terpentine
Terwijl het muziekje speelde, tekende het clowntje een ster
Door Marc van Oostendorp Er klinkt circusmuziek. Een clowntje komt op en doet verwoede pogingen een pot te sluiten. Voor de pot dicht is, houdt het muziekje op. Is nu de volgende zin een correcte beschrijving van deze situatie: Terwijl het muziekje speelde, sloot het clowntje de pot. Volwassen moedertaalsprekers van het Nederlands zeggen van niet. 'Het clowntje … [Lees meer...] overTerwijl het muziekje speelde, tekende het clowntje een ster
Gedicht: Simon Carmiggelt • Een goed mens
Een goed mens Als knaap was Karel bij de welpen. In 't honk zei de akela: 'Kleine krullenkop!' Hij ruimde altijd al zijn rommel op en thuis ging hij dan ook nog moeder helpen. Zo groeit men op tot een rechtschapen man en wordt getrouwd door een gespierde Lien. Zij was niet helemaal zijn smaak misschien, maar och, er kwamen zeven kinders van. Des zondags liep hij … [Lees meer...] overGedicht: Simon Carmiggelt • Een goed mens
Talen kleuren de wereld
Zooëgezeed – symposium over de Wase dialecten Het Wase dialect is kostbaar immaterieel erfgoed. Maar hoe is het er eigenlijk mee gesteld? Is het ten dode opgeschreven? Is het nog wel levensvatbaar? Of is reanimatie hoognodig? Kunnen we het laten verder leven in nieuwe vormen? Laten we het voortbestaan op een andere manier? IN het namiddaggedeelte is er ook aandacht voor de … [Lees meer...] overTalen kleuren de wereld
