Door Henk Wolf De taalkunde is een volwassen wetenschap, met heel veel beoefenaars die in de afgelopen decennia heel veel kennis over taal hebben opgedaan. In het onderwijs is daar alleen weinig van terug te zien. Het enige stukje taalkunde dat op scholen traditioneel veel aandacht krijgt, de zinsbouw, wordt nu nauwelijks anders behandeld dan honderd jaar geleden. Dat geldt … [Lees meer...] overTwee dagen praten over Het Schoolvak Nederlands
Artikel
Dag van de Nederlandse Zinsbouw 12
De Dag van de Nederlandse Zinsbouw is een jaarlijkse workshop waar taalkundigen vanuit verschillende achtergronden (disciplines, theorieën) in debat gaan over thema’s die betrekking hebben op de zinsbouw van het Nederlands. Dit jaar is de dag geheel gewijd aan corpuslinguïstiek. Tijdstip: 21 december 2018, 9.00-18.00 uur Locatie: Universiteit Gent (Faculteit … [Lees meer...] overDag van de Nederlandse Zinsbouw 12
Wat eet een vissetariër?
Door Roland de Bonth Soms flauw, soms grappig, soms absurd. Dat zijn de sketches van het BNNVARA-programma Sluipschutters, waarin Ronald Goedemondt, Bas Hoeflaak, Leo Alkemade en Jochem Otten uiteenlopende typetjes spelen. Eén van mijn favoriete sketches speelt zich af in de winkel van – met ‘ambachtelijke’ spelling – Vleeschhouwerij en Poeliersbedrijf Korrel. Daar ontspint … [Lees meer...] overWat eet een vissetariër?
Dicteezin (1/2)
Door Jan Renkema Op 8 november vond het Groot Dictee Eindhoven plaats, gemaakt en voorgelezen door een bekende Turks-Nederlandse auteur-columnist met de voornaam Eus. Een dictee met hetzelfde uitgangspunt als het Taalstaat-dictee, komende zaterdag, 15 december: maakbaar voor iedereen die de regels kent. In Eindhoven eindigden deelnemers ex aequo met slechts één fout. Dus moest … [Lees meer...] overDicteezin (1/2)
Van p naar b in Nederland en Duitsland
Door Marc van Oostendorp Vanmiddag promoveert Nina Ouddeken in Nijmegen, hoera! Nina is de eerste student die ik naar drie titels heb mogen begeleiden – eerst de bachelor, dan de master en nu dan het doctoraat. Het proefschrift dat ze vanmiddag verdedigt is daar dus de kroon op, en het is een fonkelende kroon. Het gaat onder andere over een probleem dat mij al heel lang … [Lees meer...] overVan p naar b in Nederland en Duitsland
Gedicht: Hélène Swarth • De schim van mijn hond
De schim van mijn hond Ik lag en wachtte, stil lijk in mijn graf, En bad den slaap zijn koelen zegen af. Ik lag te peinzen aan mijn trouwen hond, Die sliep nu eenzaam in den kouden grond. Plots hoorde ik zacht de tuindeur opengaan - Ik lag verlamd, van beven bang bevaên. O stil maar! 't is een welbekende stap Van donzen pootjes tripplende óp de trap. En weer … [Lees meer...] overGedicht: Hélène Swarth • De schim van mijn hond
Sarie en haar vriendinnen (1937)
Jeugdverhalen over joden (15) Door Ewoud Sanders Over Rudolf van Rossum, de auteur van Sarie en haar vriendinnen, is vrijwel niets bekend. Tussen omstreeks 1935 en 1940 schreef hij ten minste acht jeugdboeken. Dit waren voornamelijk zogenoemde fabrieksleesboeken: goedkope, gekartonneerde jeugdboeken die via colportage, warenhuizen en markten werden verkocht. Daarnaast … [Lees meer...] overSarie en haar vriendinnen (1937)
Hebben meertalige kinderen een slechter rapport?
Meertalige leerlingen doen het vaak niet goed op school. Is dat omdàt ze meertalig zijn? Waarom kunnen ze blijkbaar ook slechter rekenen? Het debat over of kinderen enkel Nederlands mogen spreken op school, verloopt soms heel emotioneel. Onderwijssocioloog Orhan Agirdag brengt rust: hij zoekt met facts en figures uit wat er aan de hand is. (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overHebben meertalige kinderen een slechter rapport?
Gedicht: Hélène Swarth • Voor mijn hond
Voor mijn hond Ik kan u niet de onsterflijkheid beloven, O zachte ziel van mijn gestorven hond! Niet plante' een kruis, het teeken van den bond Tussche' aarde en hemel, triomfantlijk boven Uw arme groeve in ongewijden grond. Het eeuwig heil waar stervende' aan gelooven Is niet voor u - uw teeder leven dooven Kwam dood, geen engel, die een God u zond. Waarom, mijn … [Lees meer...] overGedicht: Hélène Swarth • Voor mijn hond
woord?woord (5/6)
Nultaal (12) Door Jan Renkema Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale … [Lees meer...] overwoord?woord (5/6)
Wat verraadt jouw taal over jou?
Friet, patat of petat. Je hebt maar één woord nodig om te horen of de persoon tegen wie je spreekt een Vlaming of een Nederlander is. Maar je woordgebruik en je uitspraak vertellen nog méér dan alleen je woonplaats. Hoe dat komt en hoe dat werkt legt sociolinguïst Rik Vosters je haarfijn uit. Extra uitdaging voor tijdens het kijken (lees: luisteren): raden jullie waar de haast … [Lees meer...] overWat verraadt jouw taal over jou?
Alle mensen zyn min of meer mededingers
De Multatuli-leeskursus (8) Door Marc van Oostendorp - Ik raak toch ieder keer weer verpletterd onder 'die afgrijselijke monumentale baksteen', zoals Christiaan Weijts Max Havelaar noemde. Altijd blij als ik het nog een keer kan lezen. - Ja, 'afgrijselijk' is misschien wat sterk uitgedrukt, maar er zit toch wel wat in? Vooral die 'tafelgesprekken' in het twaalfde … [Lees meer...] overAlle mensen zyn min of meer mededingers
Neerlandistiek in de Nederlandse Boekengids
‘De neerlandistiek heeft een extreem urgente taak – en wel nu. Om die urgentie goed te voelen, moeten we ons realiseren welk dramatisch energieverlies het Nederlandse onderwijsbestel de afgelopen vier decennia geleden heeft.’ Het aantal studenten dat zich jaarlijks aan een studie Nederlands waagt, is teruggelopen – zelfs zo dat het voortbestaan van de studie op sommige … [Lees meer...] overNeerlandistiek in de Nederlandse Boekengids
Gedicht: Niels Zwakhals • drie gedichten
Uit de dit jaar verschenen bundel Jij smaakt naar meer van Niels Zwakhals. Dobber Naar de betekenis van het bestaan kunnen we enkel vissen, maar we voelen het mysterie het diepst in wie we missen en toch ook altijd bij ons blijft, want de dood is de dobber waarop het leven drijft. … [Lees meer...] overGedicht: Niels Zwakhals • drie gedichten
Vondels gevecht met de zetduivel
Door Ton Harmsen Een boek zonder fouten bestaat niet – en aan gedrukte fouten valt ook niets meer te verhelpen. Wie op het internet publiceert kan zijn fouten verbeteren en nieuwe informatie toevoegen. Zo verdwijnen de gênante spel- en grammaticafouten die het plezier voor de welopgevoede lezer vergallen. Als auteur van een gedrukt boek heb je het productieproces niet altijd … [Lees meer...] overVondels gevecht met de zetduivel
Nieuwe Parelduiker over literatuur en WO II
Jodenvervolging in de Nederlandse literatuur 1945-1950 Onderbelicht is gebleven dat de Jodenvervolging al vaak eerder in de Nederlandse literatuur aan de orde kwamen dan in de geschiedschrijving en het publieke debat. Veel auteurs, Joods en niet-Joods, verwerkten dit gegeven al kort na de oorlog in romans en novellen. Naast bekende namen als Gerard Kornelis van het Reve, Theun … [Lees meer...] overNieuwe Parelduiker over literatuur en WO II
Kan je dyslexie voorkomen?
Te stom of te lui. Dat werd pakweg vijftig jaar geleden gezegd over kinderen die sukkelden met lezen. Niet zo lang geleden vonden artsen een hersenstoornis bij die kinderen, dyslexie. Want ook heel wat pientere en vlijtige leerlingen lezen moeizaam. Toch heeft hersenonderzoek volgens professor Erik Moonen geen rechtstreeks bewijs geleverd voor dyslexie. En als we niet zeker … [Lees meer...] overKan je dyslexie voorkomen?
Buon compleanno, Mr Chomsky
Door Marc van Oostendorp Taalkundigen van over de hele wereld werd gevraagd een minuutje op te nemen voor een film voor Noam Chomsky, die vandaag 90 wordt. De vraag was: wat bewonder je aan hem? (Zodra de hele film online komt, laten we dat ook nog ergens weten.) Op Neerlandistiek hebben we vaker over Chomsky geschreven. En hier is een artikel dat in Onze Taal over hem … [Lees meer...] overBuon compleanno, Mr Chomsky
Call for abstracts: Globalisering
Publiceren in Vooys? Stuur nu je abstract in Tijdschrift Vooys nodigt wetenschappers én aanstormend talent uit om hun wetenschappelijke inzichten te delen rondom het thema globalisering en de effecten daarvan in relatie tot de literatuur. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de tegenstelling tussen stad en platteland, lokaliteit en globaliteit, maar ook aan onderwerpen als de … [Lees meer...] overCall for abstracts: Globalisering
Florarium temporum, een laat-middeleeuwse wereldkroniek
Door Willem Kuiper Tussen 1464 en 1472 schreef Nicolaus Heydelbergensis alias Nicolaas Clopper jr., een monnik in het Augustijner klooster Mariënhage bij Eindhoven, een wereldkroniek die hij Florarium temporum, oftewel Bloemhof der tijden, noemde. Nicolaas jr. was de zoon van Nicolaas Clopper sr., een zeer geleerde geestelijke met een evenzeer diverse carrière, die naast … [Lees meer...] overFlorarium temporum, een laat-middeleeuwse wereldkroniek
Gedicht: Anoniem • De schafting
Gedicht van vandaag is een fragment uit het anonieme Het zeemans-leven, inhoudende hoe men zich aan boord moet gedragen in de storm, de schafting en het gevecht (uit ca. 1825). De schafting 's Weeks kunt gij rekenen op spek en kaas, één pond, Van boter half zooveel; smeer daags zooveel gij kondt. Graauwe erwten tweemaal 'sweeks; van brood wordt wel gegeven, Dan eens … [Lees meer...] overGedicht: Anoniem • De schafting
Tommy Wieringa: de gedoodverfde winnaar
De uitreiking van twee literaire prijzen aan de talkshowtafel Door Sander Bax De literaire schrijvers zijn niet van de televisie weg te slaan de laatste weken. A.F.Th. van der Heijden sprak met Jeroen Pauw over zijn nieuwe roman Mooi doodliggen – een roman gebaseerd op zeer actuele politieke gegevens. Er werd een prachtige documentaire van Coen Verbraak uitgezonden over Joost … [Lees meer...] overTommy Wieringa: de gedoodverfde winnaar
Politiek correcte spreekwoorden
Door Lucas Seuren Als veganist is het leven niet altijd eenvoudig; hoe vaak ik wel niet moet uitleggen dat ook zonder dierlijke producten ik aan mijn eiwitten, B12, en ijzer kom. Het helpt dan ook niet als organisaties als PETA af en toe op bezoek komen en het doen voorkomen alsof we allemaal van lotje getikt zijn. Nu heeft de organisatie blijkbaar ook een taalpolitie in … [Lees meer...] overPolitiek correcte spreekwoorden
Gedicht: Ed. Hoornik • Sint Nicolaasmorgen
In 1954 liet dagblad De Tijd een aantal toen bekende dichters een sinterklaasgedicht schrijven. Waaronder dit van Ed. Hoornik. Sint Nicolaasmorgen Het meisje keert zich slapend om: in de lampetkan en de kom begint de dag te komen. Nog huppelt langs een schimmenrij bouwblokken en het huis voorbij, waarin de poppen dromen, het suikerpaard. Maar vliegensvlug vindt … [Lees meer...] overGedicht: Ed. Hoornik • Sint Nicolaasmorgen
factor / parameter
Verwarwoordenboek Vervolg (97) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overfactor / parameter
