Vandaag neemt Mathilde Jansen afscheid van de redactie van Neerlandistiek. Zij werkte tot gisteren een paar dagen in de week voor het Meertens Instituut, en mocht daarvan een aantal uur besteden aan deze site. Wie naar ons gemaild heeft, heeft haar vriendelijke en competente antwoorden gekregen. De afgelopen maanden, nadat ik me als hoofdredacteur tijdelijk had teruggetrokken, … [Lees meer...] overMathilde
Artikel
Mama appelsap in De avonden
Zoals vele revianen lees ik elk jaar van 22 tot en met 31 december De avonden van Gerard Reve, of van Simon van het Reve, wanneer ik zin heb in een vroege druk. Soms lees ik gezamenlijk met studenten en appen we over mogelijke interpretaties, grappige fragmenten en bijzonder taalgebruik (‘hoei boei!’), soms lees ik Reves debuutroman alleen. Hoewel het boek schitterend blijft en … [Lees meer...] overMama appelsap in De avonden
Adieu
Standaardsituatie: baliemedewerkers kijken op het pasje en dan ongelovig naar mij, bezweet, in korte broek boven sandalen. Is dat een teacher, Lehrer, professeur? Arme studenten. Soms krijgen we inderdaad toegangskorting en soms niet. Maar we kunnen onze fietstassen zeker in de kluisjes kwijt. En met een laatste blik op het pasje, waarvan de foto jaar na jaar bleker wordt, … [Lees meer...] overAdieu
De 25 artikelen van 2024
2024 was, in ieder geval achter de schermen, een roerig jaar voor Neerlandistiek. We weten dat veel mensen het tijdschrift waarderen, maar het blijkt tegelijkertijd bijzonder lastig om hem in de lucht te houden. De afgelopen maanden heb ik me daarom achter die schermen begeven om te proberen een wat stevigere structuur voor de site te maken. Mathilde Jansen heeft zich voor die … [Lees meer...] overDe 25 artikelen van 2024
Etymologica: Oerden, Orden en Orthen
In een eerdere bijdrage beschreven we namen voor wig- of spievormige percelen. Een scala aan toponiemen is voor dergelijke percelen te vinden, het ene taalkundig meer interessant dan het andere. Een interessant toponiem voor een puntig perceel verdient aparte bespreking, te weten Oerden. Hieronder bespreken we de etymologie van dat woord en verkennen we enkele locaties met de … [Lees meer...] overEtymologica: Oerden, Orden en Orthen
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittel [40]
Die wonderlike, vreemde ende schone historie van Melusinen zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen in 1491. Kritische editie met reproductie van het unieke exemplaarKBR Brussel Inc B 1369,in combinatie met de proza-versie van Je(h)an d’Arras, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve. Amsterdam 2024 Bibliotheek van Middelnederlandse … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittel [40]
Minder schrijvers, meer verhalen
Romankunst in de 21e eeuw Dit jaar heb ik vijftig Nederlandstalige romans gelezen die verschenen zijn in het eerste kwart van de 21e eeuw. Nu het einde van het jaar nadert, is het een goed moment om terug te blikken: wat valt er te zeggen over de staat van de hedendaagse romankunst? Vijftig boeken lezen maakt me natuurlijk niet meteen tot een deskundige. Bovendien heb … [Lees meer...] overMinder schrijvers, meer verhalen
Hans Dorrestijn
Tekening: Robert Kruzdlo … [Lees meer...] overHans Dorrestijn
Wat zijn paranormale cijfers?
Maarten Klein schreef augustus vorig jaar: 'het geloof in bovennatuurlijke krachten is ook heden ten dage nog wijdverbreid'. Degenen met een dergelijk geloof staan dan tegenover die 'mensen die niet geloven in bovennatuurlijke zaken'. De tegenstelling doet geforceerd aan, we hebben immers allemaal beperkte kennis. In een commentaar gaf Will Derks vergelijkbare kritiek. In de … [Lees meer...] overWat zijn paranormale cijfers?
Thule, een ver en afgelegen land
Hoog in het noorden is een eiland waar volgens de barbaren de zon te ruste gaat, schreef een Griekse ontdekkingsreiziger meer dan 2300 jaar geleden. Het heette volgens hem Θούλη, vanwaar de Romeinen Thule schreven. Wat beduidt deze mogelijk Germaanse naam? Onbekend gebied Tegen het einde van de vierde eeuw voor Christus begon een koopman vanuit de Griekse … [Lees meer...] overThule, een ver en afgelegen land
Verweer je tegen de stilte
Iedereen die kan lezen, weet dat Ellen Warmond een belangrijke, en interessante dichter was – een die werkte in de tijd van de Vijftigers, die – alleen al omdat ze een vrouw was – in de schaduw van die Vijftigers kwam te staan, maar die na haar dood langzaam uit die schaduw treedt: een interessante stem die in veel opzichten misschien wel interessanter was dan de mannen van … [Lees meer...] overVerweer je tegen de stilte
Dichters over Gorter: Willem Kloos (II)
Vlak voor de wending, zoals gebruikelijk en gepast, ook in dit scheldsonnet een apotheose: de verwijten culmineren in 'Gij, aarts-verknoeier onzer schoone Taal’ in regel acht. In de kwatrijnen van gedicht 17, twee scheldsonnetten verder, gaat Kloos daarop door: (...)En Gorter niets dan een ellendig knoeierMet Hollands taal, die hij meent zijn een dwaas-Toevallig … [Lees meer...] overDichters over Gorter: Willem Kloos (II)
Wat onze taal óók ooit vermocht
In het nawoord bij zijn hertaling van Julia meldt Arjen van Meijgaard een schokkend feit: recente literatuurgeschiedenissen voor de middelbare school noemen het boek nauwelijks of niet. In de hedendaagse methodes die hij noemt, wordt Julia alleen 'aangestipt' – in de paragraaf 'Lees meer' van het deel over de periode 1700-1800. Dat terwijl het een … [Lees meer...] overWat onze taal óók ooit vermocht
Toptitel
Over Yael van der Wouden, The Safekeep Deze in het Engels geschreven debuutroman van de in Israël geboren Nederlandse auteur Yael van der Wouden (1987) bestaat uit drie romeins genummerde delen, waarvan het eerste de (onder)titel ‘The Netherlands, 1961’ heeft (maar dat klopt niet, want vrijwel heel de actualiteit van alle drie de delen van de vertelling speelt in … [Lees meer...] overToptitel
Dichters over Gorter: Willem Kloos (I)
Op 1 november 1893 verscheen het eerste nummer van de negende jaargang van De Nieuwe Gids en daarin was dit gedicht te vinden: Tegen Herman GorterO quasi-geniaal en manlijk-willend,Maar au-fond zwak en idioot-brutaalWezentje, kind-zwak, maar geen kind, die, vaalIn uw-zelfs wezen, gaat, en schijnbaar tillendEen hooge kracht gaat. Wezen schijnbaar staal,Maar ijzer … [Lees meer...] overDichters over Gorter: Willem Kloos (I)
Bie laai
Hoera, het Jeugdjournaal was op zoek naar het Kinderwoord van het Jaar! Kijk, zo vis je als taalkundige op leeftijd nog eens op wat er leeft onder Generatie Alfa. En al helemaal doordat ik het bekeek met Nene, de vertegenwoordiger van die generatie in ons huishouden. In het item dat het programma eind november uitzond om de wedstrijd te introduceren bij de kijkertjes waren … [Lees meer...] overBie laai
Digitaal leermiddel over Monsieur Hawarden (1935) van Filip de Pillecyn
De novelle Monsieur Hawarden (1935), die onlangs opnieuw werd uitgegeven, is representatief voor het oeuvre van Filip de Pillecyn (1891-1962) en voor de neoromantische stroming in de Nederlandse literatuur van de twintigste eeuw. Typisch voor deze stroming is de voorkeur voor zintuigelijke gewaarwordingen, gevoelens en gemoedsstemmingen, die in een verfijnde impressionistische … [Lees meer...] overDigitaal leermiddel over Monsieur Hawarden (1935) van Filip de Pillecyn
Neerlandistiek in tijden van radicaal rechts
Er is nauwelijks georganiseerd neerlandistisch protest tegen de regering-Wilders. Zo weet ik van landelijke appgroepen van romanisten en germanisten die zich rond de demonstraties in november hebben verenigd, maar van neerlandici als collectief hoor je bitter weinig. En dat terwijl wij bij uitstek geëquipeerd zijn om niet alleen in opstand te komen, maar de opstand … [Lees meer...] overNeerlandistiek in tijden van radicaal rechts
Etymologica: Klabanus
Een lezer schreef me: “Ik zie dat Van Dale het trefwoord klabanus ‘mannelijk geslachtsdeel’ in oktober 2008 heeft toegevoegd. Waar komt dit woord vandaan?” Een intrigerende vraag. Hieronder mijn antwoord. Iets groots Mijn eerste opwelling was dat klabanus wel een Bargoens woord zou zijn, vergelijkbaar met even welluidende namen als tampeloeres en slamassel. Maar in … [Lees meer...] overEtymologica: Klabanus
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [36]-[39]
Die wonderlike, vreemde ende schone historie van Melusinen zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen in 1491. Kritische editie met reproductie van het unieke exemplaarKBR Brussel Inc B 1369,in combinatie met de proza-versie van Je(h)an d’Arras, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve. Amsterdam 2024 Bibliotheek van Middelnederlandse … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [36]-[39]
Of je dat nou leuk vindt of niet
1. Door een opdracht heb ik de laatste tijd geconcentreerder gekeken naar essays. En me erover verbaasd hoe frequent ik dat vermeend elitaire genre tegenkwam in dag- en weekbladen, op basis van zelfcategorisering. Kranten publiceren er aldus meerdere per week; De Groene Amsterdammer poneert standaard per nummer één essay te herbergen, terwijl me er uit de … [Lees meer...] overOf je dat nou leuk vindt of niet
De nieuwe conceptexamenprogramma’s Nederlands
Deel 2: De eindtermen In oktober zijn de nieuwe conceptexamenprogramma’s Nederlands verschenen, opgesteld door een vakvernieuwingscommissie die bestond uit leraren vmbo en havo/vwo, vakexperts, curriculumexperts en een procesregisseur. De conceptexamenprogramma’s hebben betrekking op vmbo-bb, vmbo-kb, vmbo-gl/tl, havo en vwo en bestaan uit een karakteristiek van het vak, … [Lees meer...] overDe nieuwe conceptexamenprogramma’s Nederlands
Woen de Wijze en de Duim der Waarheid
Smukwerk uit de vroege middeleeuwen des noordens toont soms een gestalte met duim in of bij de mond. Het vermoeden van een verband met de Germaanse zienergod wordt gesterkt door twee zeldzame, vergeten Nederlandse woorden: woedenspanne en woenlid. Een wijde verbreiding In de noordelijke beeldkunst geboren in de Grote Volksverhuizing, wanneer Germaanse … [Lees meer...] overWoen de Wijze en de Duim der Waarheid
Tien redenen waarom Maarten ’t Hart de P.C. Hooftprijs verdient
1. Maarten 't Hart spat van iedere alinea die hij ooit geschreven heeft af. Hij kan niet eens schrijven als iemand anders dan Maarten 't Hart. Zijn boekenweekgeschenk, De ortolaan, begint zo: Tot diep in april hieven de bomen hun kale takken ten hemel. In de huiskamers schemerde het van 's morgens vroeg tot achter in de middag. Vaak brandden de hele dag gloeilampen. Langs … [Lees meer...] overTien redenen waarom Maarten ’t Hart de P.C. Hooftprijs verdient
Tien losse overpeinzingen bij de bekroning van Maarten ’t Hart met de P.C. Hooftprijs
1. Whoehahahahahaha! Maarten ’t Hart? Écht??? 2. In een commentaar in NRC Handelsblad werd de toekenning gezien als symptoom van de eclectische literaire verhoudingen – zo kan het dat het ene jaar Astrid Lampe bekroond wordt, en het jaar erop Maarten ’t Hart. De vulgair-marxistische literatuursociologie, waarmee ik tijdens mijn studie opgevoed werd (en die veel van de … [Lees meer...] overTien losse overpeinzingen bij de bekroning van Maarten ’t Hart met de P.C. Hooftprijs
